Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017

"Ο πόνος είναι ένα από τα κλειδιά για να ξεκλειδώσει η πιο εσωτερική υπόσταση του ανθρώπου, καθώς και του κόσμου. Κάθε φορά που κάποιος προσεγγίζει τα σημεία όπου ο άνθρωπος αποδεικνύει ότι είναι ίσος ή ανώτερος από τον πόνο, αποκτά πρόσβαση στις πηγές της ισχύος του και στο μυστικό που κρύβεται πίσω από την κυριαρχία του. Πες μου τη σχέση σου με τον πόνο και θα σου πω ποιος είσαι”! 
(Ernst Jünger, Über den Schmerz, 1934) 

Η αίσθηση του πόνου είναι ίσως η πιο απογοητευτική και θεμελιωδώς ανησυχητική ανθρώπινη εμπειρία. Ο πόνος, μια μεγάλη εξισορροπητική δύναμη, εξαπλώνει την επιρροή του πέρα από όλα τα όρια της φυλής, του φύλου, της ηλικίας και της κοινωνικοοικονομικής θέσης. Ως άνθρωποι και ως κοινωνία φοβόμαστε την αίσθηση του πόνου και επιδιώκουμε να καταπνίξουμε και να εξαλείψουμε τη φωνή του με κάθε κόστος, ανεξάρτητα από το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα. 

Ωστόσο, η φωνή του πόνου μεταδίδει συχνά σπουδαίες διδασκαλίες και εσωτερικά μαθήματα, αν μάθουμε να ακούμε ρυθμίζοντας τη συχνότητα της ακοής μας μακριά από το εγωιστικό πνεύμα, προς την “καρδιά” ή την ψυχή - ένα είδος υπερηχοκαρδιογραφήματος, που μπορεί να καθοδηγήσει τη ζωή μας σε εξαιρετικά μεταμορφωτικές και μυστηριώδεις οδούς. Ο σεβασμός στον πόνο χαίρει εκτίμησης στις πρακτικές των πολεμικών τεχνών και της ταντρικής φιλοσοφίας*, δύο συστηματικών κοσμοθεωριών που επιδιώκουν να εξερευνήσουν και να τελειοποιήσουν το φυσικό σώμα ως πεδίο μεταμόρφωσης και αυτοπραγμάτωσης. 

Ένας ισχυρός καταλύτης 

Η φωνή του πόνου λειτουργεί ως ένας ισχυρός καταλύτης για την ανάπτυξη και τη μεταμόρφωση μέσα στα βαθύτερα συστήματα των πολεμικών τεχνών, εκφραζόμενη στο φυσικό και ψυχολογικό έδαφος της ύλης, στο “τοπίο του σώματος”. Σε αυτά τα συστήματα, ο πόνος μπορεί να είναι δημιουργικός ή καταστρεπτικός, μια αλχημική φωτιά που μπορεί να κάψει τις εγωιστικές αυταπάτες που λειτουργούν ως εμπόδια στην ωρίμανση και στην ανάπτυξή μας ως μαχητές και ως αυτοπραγματωμένα όντα.

Ο Bruce Lee συζητούσε συχνά αυτή τη σημαντική ιδέα στις σύνθετες αποκαλύψεις του σχετικά με τις μάχες και το γενικό πρότυπό του για αυτοανάπτυξη. Ένα απλό αλλά ισχυρό παράδειγμα αυτού είναι η αναφορά του Bruce Lee σχετικά με τα εργαλεία της μάχης και τη “μαχητική στάση”. Στις περιγραφές του Lee για το σύστημα Jeet Kun Do αναφέρει ότι τα εργαλεία της μάχης εξυπηρετούν έναν διπλό σκοπό:

"Για την καταστροφή του αντιπάλου - την εξόντωση των πραγμάτων που παρακωλύουν την ειρήνη, τη δικαιοσύνη και την ανθρωπότητα... και για την καταστροφή των δικών σας παρορμήσεων, που προκαλούνται από τα ένστικτα της αυτοσυντήρησης. Για την καταστροφή σε οτιδήποτε ενοχλεί το πνεύμα σας, όχι για να βλάψετε κανέναν, αλλά για να ξεπεράσετε τη δική σας απληστία, οργή και μωρία... Οι γροθιές και τα λακτίσματα είναι εργαλεία για να σκοτώσεις το Εγώ”. 

Αυτή η περιγραφή των "εργαλείων μάχης" περιέχει ισχυρές μεταφορές για έναν πολύ μεγαλύτερο αγώνα από μία βασική πυγμαχική αναμέτρηση. Περιγράφει το πεδίο μάχης του πνεύματος και του σώματος, καθώς επιδιώκουμε να χαλαρώσουμε τα δεσμά του Εγώ πάνω στο όραμα της Ψυχής. Αυτά είναι τα ακριβή ιδανικά εκείνου που προσπαθεί να ρυθμίσει το πνεύμα και το σώμα του αντί να προσπαθεί να ξεφύγει ή να ξεπεράσει το σωματικό επίπεδο. Το ίδιο το σώμα γίνεται ένα μαγικό εργαλείο αυτοπραγμάτωσης, ένα όπλο ενάντια στην οχύρωση του ελεγχόμενου Εγώ και των φουτουριστικών φαντασμάτων του, ένα καλοκουρδισμένο όργανο, μέσω μίας συστηματικής καλλιέργειας εσωτερικών πρακτικών.

Η στάση 

Ο Bruce Lee συζήτησε επίσης την ιδέα της "στάσης" ως θεμέλιο του συστήματος τού Jeet Kune Do και περιέγραψε τη "θεμελιώδη θέση" της στάσης ως:

"Απλή αλλά αποτελεσματική οργάνωση του εαυτού, πνευματικά και σωματικά... αναπνοή, άνεση και αίσθηση του σώματος κατά τη διατήρηση της “πνευματικής στάσης”... απλότητα: Κίνηση χωρίς ένταση, ουδέτερη, χωρίς καμία δέσμευση στην κατεύθυνση και χωρίς μεγάλη καταβολή δύναμης ".

Κι αυτή η περιγραφή του Lee για την "στάση μάχης" περιέχει μεταφορές για ένα πολύ σπουδαίο όραμα και αντανακλά πολλά από τα πρακτικά ιδανικά της ταντρικής φιλοσοφίας. Η στάση που αναλαμβάνουμε στις καθημερινές μας μάχες θα καθορίσει το αποτέλεσμα πριν καν αρχίσει ο αγώνας. Στην tantra, το σώμα καλλιεργείται σε μια κατάσταση ψυχικής και σωματικής αρμονίας χωρίς φανατική δέσμευση στα μυωπικά φονταμενταλιστικά παραδείγματα: "Κίνηση χωρίς ένταση".

Ο μαχητής είναι πάντοτε σε επιφυλακή και πάντα έτοιμος να αναλάβει μια φυσική στάση για να διαχειριστεί την καθημερινή μάχη του πνεύματος. Όπως αναφέρει ο Lee: "Καθώς οι γροθιές έρχονται, κρατάτε τα μάτια σας ανοιχτά κάθε λεπτό. Οι γροθιές δεν θα σας περιμένουν. Θα χτυπήσουν απροσδόκητα και αν δεν εκπαιδευτείτε αρκετά καλά για να τις εντοπίσετε, θα είναι δύσκολο να σταματήσουν". Γι’ αυτό, προπονούμαστε σκληρά για να είμαστε έτοιμοι και βρισκόμαστε σε μια χαλαρή κατάσταση για να αντιμετωπίσουμε τα καθημερινά χτυπήματα.

Ασφαλή μέρη και ζώνες άνεσης 

Το σώμα και το πνεύμα μας θα επιδιώκουν συνεχώς να υποστηρίζουν τις ψευδαισθήσεις του Εγώ, σε μια προσπάθεια να μας κρατήσουν στις ασφαλείς θέσεις μας, στις ζώνες άνεσής μας. Ωστόσο, αυτό μας εμποδίζει να ωριμάσουμε, να αντιληφθούμε τον αληθινό Εαυτό μας και να εκδηλώσουμε το ψυχικό όραμά μας. Αυτή η κατάσταση περιγράφηκε εύστοχα από τον αμφιλεγόμενο γνωστικιστή Yukio Mishima στο έργο του “Sun and steel”:

"Θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή εδώ σε ένα γεγονός: Ότι όλα προέρχονται από το πνεύμα. Πιστεύω ότι ακριβώς όπως η σωματική άσκηση μετασχηματίζει τους ακούσιους μύες, έτσι μία παρόμοια μεταμόρφωση μπορεί να επιτευχθεί μέσω μιας αναπόφευκτης τάσης που κάποιος θα μπορούσε να αποκαλέσει φυσικό νόμο (…) έχω ανακαλύψει εξ εμπειρίας ότι ένα μεγάλο ρεύμα μπορεί να εκτραπεί με το σκάψιμο ενός μικρού καναλιού. 

Αυτό είναι ένα άλλο παράδειγμα της κοινής ποιότητας που έχουν τα πνεύματα και τα σώματά μας: Η τάση που μοιράζεται το σώμα και το πνεύμα να δημιουργούν αμέσως το δικό τους μικρό σύμπαν, τη δική τους “ψευδή τάξη”, όταν καταλαμβάνονται από μια συγκεκριμένη ιδέα… Αυτή η λειτουργία του σώματος και του μυαλού να δημιουργούν για μικρό χρονικό διάστημα τα δικά τους μικροσκοπικά σύμπαντα δεν είναι παρά μια ψευδαίσθηση: Όμως, η φευγαλέα αίσθηση της ευτυχίας στην ανθρώπινη ζωή οφείλεται σε αυτή ακριβώς τη "ψευδή τάξη". Είναι ένα είδος προστατευτικής λειτουργίας της ζωής μπροστά στο χάος γύρω της και μοιάζει με τον τρόπο που ένας σκαντζόχοιρος τυλίγεται σε μία στρογγυλή σφαίρα. Έτσι όμως, μας δίνεται η δυνατότητα να σπάσουμε αυτή την “ψευδή τάξη” και να δημιουργήσουμε μια άλλη στη θέση της, η οποία μάς στρέφει σε μια κατεύθυνση που συμφωνεί καλύτερα με τους δικούς μας στόχους”. 

Οι ποιητικές αποκαλύψεις του Μισίμα αντανακλούν πολλά από τα βαθύτερα ιδανικά της ταντρικής φιλοσοφίας. Αντί να εγκαταλείψει το πνεύμα και το σώμα, προσπαθεί να τα χρησιμοποιήσει ως εργαλεία αλχημικού μετασχηματισμού και αληθινή στάση ζωτικής ώθησης: Αγκαλιάζοντας τον κόσμο αντί να επιδιώκει να δραπετεύσει, αγκαλιάζοντας την καθημερινή μάχη με το Εγώ και τις αυταπάτες αντί να προσπαθεί να ξεφύγει, αρπάζοντας την καθημερινή μάχη ως ευκαιρία για αυτοπραγμάτωση!

Δεν πρόκειται μόνο για ρητορική στάση. Στην πραγματικότητα, είναι μια συνηθισμένη περιγραφή αυτού που αναφέρεται στην Τάντρα της Αριστερής Ατραπού ως το "ανελέητο μονοπάτι". Η καθημερινή αποδοχή των προκλήσεων της σάρκας και των αντικατοπτρισμών του νου είναι πραγματική μάχη, η οποία αναπόφευκτα τελειώνει με τον θάνατο.

Το ανελέητο μονοπάτι 

Ακριβώς όπως ο μαχητής επιδιώκει να είναι σε θέση να κρατήσει τη στάση του σε κάθε στιγμή, πάντα έτοιμος για τα απροσδόκητα και απρόβλεπτα χτυπήματα, στο εσωτερικό επίπεδο αντιλαμβάνεται τον εσωτερικό αγώνα ως ένα σπάνιο εφήμερο δώρο και προσπαθεί να είναι σε θέση να αναλάβει αυτή τη στάση απέναντι στο απόλυτα απροσδόκητο και απρόβλεπτο γεγονός: Τον θάνατο.

Όπως αναφέρει ο Μισίμα:

"Αν η ιερότητα και η αξιοπρέπεια του σώματος προκύπτουν αποκλειστικά από το στοιχείο της θνησιμότητας που κρύβει μέσα του, τότε ο δρόμος που οδηγεί στον θάνατο, σκέφτηκα, πρέπει να έχει κάποιο ιδιωτικό μονοπάτι που να συνδέεται με τον πόνο, την ταλαιπωρία και τη συνεχιζόμενη συνείδηση που είναι απόδειξη της ζωής. Και πραγματικά αισθανόμουν ότι αν υπήρχε κάποιο περιστατικό όπου η οδύνη ενός βίαιου θανάτου και οι καλά αναπτυγμένοι μύες συνδυάζονται επιδέξια, αυτό θα συνέβαινε μόνο ως απάντηση στις αισθητικές απαιτήσεις του πεπρωμένου. Όχι, βέβαια, ότι το ίδιο το πεπρωμένο δίνει σημασία σε αισθητικές αναζητήσεις". 

Οι πολεμικές τέχνες και η ταντρική φιλοσοφία βλέπουν την αναπόφευκτη εμπειρία του πόνου ως ιερή πόρτα μέσα στο πνεύμα και το σώμα, όπου εάν κάποιος εισέλθει με θάρρος και στρατηγική, μπορεί να οδηγηθεί στο τοπίο της ψυχής, στην αληθινή όψη της ελευθερίας και της αυτοπραγμάτωσης. Δεν υπάρχει σχέδιο αποφυγής για τον πόνο. Ωστόσο, μπορούμε να βελτιώσουμε το πνεύμα και το σώμα μας για να αντιληφθούμε τη συνάντηση με τον πόνο ως ευκαιρία για αποκάλυψη, εκθέτοντας πεδία που πρέπει να αλλάξουν, να εξελιχθούν, να ωριμάσουν ή να πεθάνουν.

Δεν μπορούμε να τεμπελιάζουμε ή να αναβάλουμε αυτή την επιδίωξη, καθώς δεν έχουμε καμία εγγύηση για το χρόνο που μας έχει δοθεί στο πεδίο της μάχης της ζωής. Δεν υπάρχουν τρόπαια ή βραβεία σε αυτό το πεδίο μάχης, μόνο ουλές που χρησιμεύουν ως υπενθύμιση της αφοσίωσης και της δέσμευσής μας στην πορεία και στα διδάγματα που μας μεταδίδουν οι πρόγονοί μας και οι δάσκαλοί μας.

Ωστόσο, αυτό είναι το τελευταίο δώρο, που απονέμεται μόνο στους λίγους και στους πραγματικά θαρραλέους, οι οποίοι θα περπατήσουν το ανελέητο μονοπάτι και θα μάθουν να ακούν τη φωνή του πόνου.

Ποια είναι η δική σου στάση;

Είσαι έτοιμος να ακούσεις;

*Σημ. μτφρ. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται συγκεκριμένα στην Ταντρική φιλοσοφία, ως αντικείμενο της ενασχόλησής του και της μελέτης του, όμως, ο αναγνώστης μπορεί να εντοπίσει εύκολα κοινά στοιχεία με την αντιμετώπιση του πόνου στην ελληνική και ευρωπαϊκή Παράδοση. 

Μετάφραση/απόδοση/προσαρμογή, για το Ιδεάπολις, του Π. Κ.

Ταυτότητα

Αρχείο

Δημοφιλείς Αναρτήσεις

-Ελεύθερη αναδημοσίευση κειμένων - Ομάδα Ιδεάπολις - επικοινωνία: ideapolisgr@yahoo.gr - Πάτα στις ρίζες σου γερά και κοίτα ψηλά -