Σάββατο, 23 Σεπτεμβρίου 2017

Στην πολιτική, ο αισιόδοξος (οπτιμιστής) είναι ένας αναξιόπιστος ή ακόμα και επικίνδυνος άνθρωπος, επειδή δεν λαμβάνει υπόψη τις μεγάλες δυσκολίες που παρουσιάζουν τα σχέδιά του. Φαίνεται να κατέχει μια αυτοπεποίθηση που τον οδηγεί στο αβίαστο συμπέρασμα ότι προορίζεται, στο μυαλό του, να παράγει περισσότερη ευτυχία. 

Γι' αυτόν, οι μικρές μεταρρυθμίσεις, μέσω της συνταγματικής πολιτικής και ειδικά από το κυβερνητικό προσωπικό, φαίνονται επαρκείς για να καθοδηγήσουν το κοινωνικό κίνημα με τέτοιο τρόπο ώστε να καθησυχάσουν αυτό που τρομάζει τις ευαίσθητες ψυχές στον σύγχρονο κόσμο. Δεδομένου ότι οι φίλοι του βρίσκονται στην εξουσία, δηλώνει ότι πρέπει να τους αφήσουμε ελεύθερο το πεδίο, να μην βιαζόμαστε και να είμαστε ικανοποιημένοι με ό,τι προτείνει η καλή τους θέληση. Δεν είναι πάντα μόνο το συμφέρον που υπαγορεύει τα καθησυχαστικά λόγια του, όπως συχνά πιστεύεται. Το συμφέρον βοηθάται έντονα από την αγάπη για τον εαυτό του και τις ανούσιες φιλοσοφικές ψευδαισθήσεις. Ο αισιόδοξος περνά από τον επαναστατικό θυμό στον πιο γελοίο κοινωνικό πασιφισμό με αξιοσημείωτη ευκολία. 

Εάν έχει παθιασμένη ιδιοσυγκρασία και αν, δυστυχώς, βρεθεί οπλισμένος με δύναμη, επιτρέποντάς του να υλοποιήσει το ιδανικό που έχει σφυρηλατήσει, ο αισιόδοξος μπορεί να οδηγήσει τη χώρα του στις χειρότερες καταστροφές. Στην πραγματικότητα, συνειδητοποιεί σύντομα ότι οι κοινωνικοί μετασχηματισμοί δεν συμβαίνουν τόσο εύκολα όσο περίμενε. Προτιμά, όμως, να φέρει τα δεινά του στους συγχρόνους του, αντί να εξηγήσει την εξέλιξη των πραγμάτων μέσω της ιστορικής αναγκαιότητας. Προσπαθεί να εξαφανίσει “για το καλό όλων” τούς ανθρώπους οι οποίοι φαίνονται επικίνδυνοι για τον ίδιο. Κατά την περίοδο της Τρομοκρατίας, οι άνδρες που προκάλεσαν την μεγαλύτερη αιματοχυσία ήταν εκείνοι που είχαν τη μεγαλύτερη επιθυμία να κάνουν τους συμπατριώτες τους να συνειδητοποιήσουν τη χρυσή εποχή που ονειρεύονταν οι ίδιοι. Αυτοί οι οποίοι είχαν τη μεγαλύτερη συμπάθεια για την ανθρώπινη δυστυχία: Οι αισιόδοξοι, οι ιδεαλιστές, οι ευαίσθητοι άνθρωποι, που αποδείχθηκαν αδυσώπητοι επειδή είχαν τη μεγαλύτερη δίψα για την καθολική ευτυχία. 

Η απαισιοδοξία (πεσσιμισμός) είναι ένα τελείως διαφορετικό πράγμα από τις καρικατούρες που παρουσιάζονται συχνά: Είναι μια μεταφυσική των ηθών και όχι μια θεωρία του κόσμου. Είναι η έννοια μίας διαδρομής προς την απελευθέρωση, που συνδέεται στενά αφενός με την εμπειρική γνώση που έχουμε αποκτήσει από τα εμπόδια που αντιτίθενται στην ικανοποίηση της φαντασίας μας (ή, αν θέλετε, που συνδέονται με το αίσθημα του κοινωνικού ντετερμινισμού), αφετέρου με τη βαθιά πεποίθηση της φυσικής μας αδυναμίας. Δεν πρέπει ποτέ να διαχωρίζουμε τις τρεις πτυχές της απαισιοδοξίας, αν και η στενή σχέση τους δεν λαμβάνεται υπόψη στην πράξη: 

1) Η εντύπωση που έκαναν στους ιστορικούς της λογοτεχνίας τα έργα των μεγάλων αρχαίων ποιητών, σχετικά με τις δυστυχίες που απειλούν συνεχώς τον άνθρωπο, γέννησε τον πεσσιμισμό. Υπάρχουν ελάχιστα άτομα στα οποία η καλή τύχη ποτέ δεν παρουσιάστηκε τουλάχιστον μία φορά, αλλά είμαστε περιτριγυρισμένοι από επιβλαβείς δυνάμεις που είναι πάντα έτοιμες να βγουν από την ενέδρα, για να πέσουν επάνω μας και να μας συντρίψουν. Ως εκ τούτου, προκύπτουν πολύ αληθινά δεινά που προκαλούν τη συμπάθεια όλων σχεδόν των ανθρώπων, ακόμη και εκείνων που αντιμετωπίστηκαν ευνοϊκά από τύχη. Επιπλέον, η μελαγχολική λογοτεχνία ήταν επιτυχής σε όλη σχεδόν την ιστορία, αλλά κάποιος θα είχε μια πολύ ελλιπή ιδέα της απαισιοδοξίας λαμβάνοντας υπόψη αυτό το είδος της λογοτεχνικής παραγωγής. Γενικά, για να εκτιμήσουμε ένα δόγμα, δεν αρκεί να το μελετήσουμε με αφηρημένο τρόπο, ούτε ανάμεσα σε απομονωμένες προσωπικότητες. Πρέπει να διερευνήσουμε πώς εκδηλώνεται σε ιστορικές ομάδες. Έτσι, οδηγούμαστε στο να προσθέσουμε τα δύο προαναφερθέντα στοιχεία. 

2) Ο απαισιόδοξος βλέπει τις κοινωνικές συνθήκες να σχηματίζουν ένα σύστημα που συνδέεται με μια καθιερωμένη αλήθεια, επιβαλλόμενο από αναγκαιότητα, το οποίο θα εξαφανιστεί μόνο μέσα από μία καταστροφή που θα το απομακρύνει εξ ολοκλήρου. Έτσι, θα ήταν παράλογο, όταν αποδεχόμαστε αυτή τη θεωρία, να υποδεικνύουμε μερικούς κακούς που φέρουν την ευθύνη για όλα τα δεινά που υποφέρει η κοινωνία. Ο απαισιόδοξος δεν μοιράζεται την αιματηρή μωρία του αισιόδοξου. Δεν σχεδιάζει να δημιουργήσει ευτυχία για τις μελλοντικές γενιές κατακρεουργώντας τους εγωιστές τού σήμερα, ενοχλημένος από την απρόβλεπτη αντίσταση που αντιμετωπίζουν τα σχέδιά του. 

3) Ο τρόπος σύλληψης της διαδρομής προς την απελευθέρωση είναι το πιο βαθύ πράγμα στον πεσσιμισμό. Ο άνθρωπος δεν θα άντεχε τη δοκιμασία, είτε από τους νόμους της δυστυχίας ή της μοίρας, που σοκάρουν τόσο πολύ την αφελή υπερηφάνειά μας, αν δεν είχε την ελπίδα να ξεπεράσει αυτές τις τυραννίες με την προσπάθεια που θα επιχειρούσε με μια ομάδα συντρόφων. Οι Χριστιανοί δεν θα είχαν επικεντρωθεί τόσο πολύ στο προπατορικό αμάρτημα αν δεν αισθανόταν την ανάγκη να δικαιολογήσουν την απελευθέρωση (που πρέπει να προκύψει από το θάνατο του Ιησού), υποθέτοντας ότι αυτή η θυσία έγινε αναγκαία από ένα τρομερό έγκλημα που οφείλεται στην ανθρωπότητα. Αν οι Δυτικοί Χριστιανοί ανησυχούσαν πολύ περισσότερο για το προπατορικό αμάρτημα απ' ότι οι Ανατολικοί Χριστιανοί, αυτό δεν οφείλεται μόνο στην επιρροή του ρωμαϊκού νόμου, όπως υποστήριζε ο Τάιν, αλλά και στο γεγονός ότι οι Λατίνοι είχαν ένα πιο αυξημένο αίσθημα αυτοκρατορικής μεγαλοσύνης από τους Έλληνες, θεωρώντας τη θυσία του Υιού του Θεού ως πραγματοποίηση μιας εξαιρετικά θαυμαστής απελευθέρωσης, εξ ου και η αναγκαιότητα εμβάθυνσης στα μυστήρια της ανθρώπινης δυστυχίας και του πεπρωμένου. 

Μετάφραση/απόδοση, για το Ιδεάπολις, της Ε. Π. 

Ταυτότητα

Αρχείο

Δημοφιλείς Αναρτήσεις

-Ελεύθερη αναδημοσίευση κειμένων - Ομάδα Ιδεάπολις - επικοινωνία: ideapolisgr@yahoo.gr - Πάτα στις ρίζες σου γερά και κοίτα ψηλά -