Τετάρτη, 8 Φεβρουαρίου 2017

Η ιστορία διαμορφώνεται από την πάλη των τάξεων, έλεγε ο Μαρξ. Λογική άποψη για όσους υιοθετούν την, βγαλμένη από τις ερήμους της Μέσης Ανατολής, γραμμική θεώρηση της ιστορίας και επιμένουν σε μια υλιστική προσέγγιση της πραγματικότητας. Όσοι, από την άλλη, διατηρούν ανέγγιχτη την παραδοσιακή σκέψη, γνωρίζουν πως η ιστορία διαγράφει κύκλους και γράφεται, ουσιαστικά, από τη διαπάλη μεταξύ των ελίτ. Των ελίτ που κατέχουν την εξουσία και των ανερχομένων ελίτ, που επιδιώκουν τη συμμετοχή στη διαχείριση αυτής. Σε μια διαπάλη που διαμορφώνει την εξέλιξη της ιστορίας - με πολέμους και πολύ αίμα – παράγοντας, όμως, μέσα από αυτή την τριβή, εξέλιξη, τεχνολογία και ώθηση για το βήμα μπροστά. Είναι αρκετή μια επί τροχάδην παρατήρηση των μεγάλων ιστορικών συμβάντων, δια μέσω των αιώνων, για τη δικαίωση του Ηράκλειτου, όταν έλεγε πως ο Πόλεμος είναι ο πατέρας των πάντων. 

Μετά το 1789 και την ανατροπή του ancient regime από την Γαλλική Επανάσταση, παρά την προσωρινή, όπως φάνηκε, παλινόρθωσή του, η παλαιά τάξη πραγμάτων είχε πεθάνει στην Ευρώπη. Μετά την Αναγέννηση, η διαμάχη μεταξύ της αριστοκρατίας - που εξέφραζε την αποκέντρωση και τον περιορισμό της κεντρικής εξουσίας - και του βασιλικού θεσμού - που επέβαλε έναν μεγαλύτερο συγκεντρωτισμό στην λήψη αποφάσεων και περιόριζε τις φυγόκεντρες δυνάμεις - έληξε με την κυριαρχία στην Γαλλία του βασιλικού θεσμού, ενώ σε άλλες περιοχές, όπως στην Γερμανία, με τον κατακερματισμό σε μικρά κρατίδια και την επικράτηση των αριστοκρατικών τάσεων. 

Η ταραχή που δημιούργησε η πτώση των Βουρβόνων και η εμφάνιση, για πρώτη φορά, εμπεριστατωμένων συγγραμμάτων που αμφισβητούσαν ευθέως τον παραδοσιακό τρόπο ζωής, δημιούργησε αντίστοιχα και την ανάγκη υπεράσπισης των κατεστημένων αξιών. Η προσπάθεια των Διαφωτιστών να εκφράσουν έναν διαφορετικό τρόπο δόμησης της κοινωνίας, που ήρθε ως φυσικό επακόλουθο μιας δομής που είχε πια τελματώσει λόγω της μηδαμινής κοινωνικής κινητικότητας, οδήγησε στην εμφάνιση του περίφημου κινήματος του Αντιδιαφωτισμού. Η Αντίδραση, ίσως άτεχνα και χωρίς πολλή φαντασία, άρχισε να υψώνει τη φωνή της και να διατρανώνει την ανάγκη υπεράσπισης των παραδοσιακών αξιών και δομών. Όλος ο 19ος αιώνας αποτέλεσε στην ηπειρωτική Ευρώπη μια διαπάλη μεταξύ των φορέων της Παράδοσης και των κομιστών του ριζοσπαστισμού. 

Ο ρηξικέλευθος ριζοσπαστισμός της εποχής εξέφραζε, στην πραγματικότητα, αυτό που σήμερα ονομάζουμε φιλελευθερισμό. Την προσπάθεια, δηλαδή, διεκδίκησης εξουσίας εκ μέρους της ελίτ των αστών. Υπήρξε, μάλιστα, το επαναστατικό ρεύμα μέχρι την έλευση του μαρξισμού, που άμα τη εμφάνιση κι εξάπλωσή του επαναπροσδιόρισε το πολιτικό εκκρεμές προς τα αριστερά. Στην πλευρά των Αντιδραστικών, όμως, η πάροδος των εποχών έφερνε μαζί της και σημαντικές αλλαγές. Ο Ντε Μαιστρ, γνήσιο τέκνο της Αντιδραστικής σχολής των φιλο-Βουρβόνων Αντεπαναστατών, θα έβρισκε λίγα κοινά με τους φιλοβασιλικούς των μέσων του 19ου αιώνα. Η Αντιδραστική σκέψη άλλαζε και μεταμορφωνόταν σε κάτι διαφορετικό, κυρίως σε επίπεδο βάσης, πριν φτάσει στο σημείο η αλλαγή αυτή να αποτυπωθεί στα γραπτά των ιδεολόγων της εκάστοτε εποχής. 

Εμπνευσμένος από το δίπολο των παραδοσιακών δομών, που πάλευαν για τη νομή της εξουσίας, ο Αντιδραστικός λόγος άρχισε να καταφεύγει και στις δύο πτυχές της Παράδοσης, επιδιώκοντας να δημιουργήσει μία σύνθεση, που θα επέτρεπε την επιστροφή στις αξίες του παρελθόντος χωρίς την επαναδημιουργία των προβλημάτων που οδήγησαν στην κατάρρευσή του. Αριστοκρατία και βασιλικός θεσμός, αποκέντρωση και κεντρική διοίκηση, ο ευγενής ως ενδιάμεσος και υποστηρικτής του απλού λαού απέναντι στην κεντρική εξουσία, αλλά και ο Βασιλιάς ως συνειδητή και ασυνείδητη προέκταση της βούλησης όλου του λαού και των τάξεων, αποτέλεσαν πηγές ενδοσκόπησης, έμπνευσης και αναζήτησης των σωστών συνδυασμών δομής της εξουσίας. Αλλά η αναζήτηση αυτή δεν έμενε σταθερή. 

Η απεμπόληση της “αυτοκρατορικής ιδέας” ενός πολυεθνικού κράτους και η επίκληση του εθνικιστικού πνεύματος – με σαφή διαχωρισμό του εθνικισμού της γης και του αίματος από τον αστικό εθνικισμό των φιλελεύθερων δημοκρατών - ήταν μία από τις πρώτες αλλαγές που συνέβησαν, καθώς ο Αντιδραστικός λόγος συγκινούσε ολοένα και μεγαλύτερες μάζες ενώ ο αιώνας βάδιζε προς το τέλος του. Οι σύγχρονες εκδοχές του σε Γαλλία και Γερμανία οδήγησαν σε διαφορετικές ατραπούς, παρά την ύπαρξη κοινών δομικών στοιχείων στην παραδοσιοκρατική σκέψη. Ταυτόχρονα, οι προνεωτερικές μορφές παρέμεναν ζωντανές στην ήπειρό μας, με την Αυστροουγγρική και την Ρωσική Αυτοκρατορία να φαντάζουν ως γίγαντες (κι ας είχαν πήλινα πόδια, όπως φάνηκε στην πορεία). Παρά τη φαινομενική, όμως, διατήρηση της Παράδοσης, καθώς η καθημερινότητα του μέσου πολίτη σ’ αυτές δεν είχε μεγάλες διαφορές με τη ζωή των προγόνων του, αποδείχθηκαν μελλοθάνατες, που επιβίωναν ακόμα λόγω του συσχετισμού των δυνάμεων. Σάπιες, εσωτερικά, για έναν βασικό λόγο: Είχε ξεχαστεί και παραβλεφθεί η αιώνια αρχή της Κίνησης. 

Οι προνεωτερικές δομές εξαφανίστηκαν από όλη την Ευρώπη επειδή η κοινωνική κινητικότητα είχε αντικατασταθεί από την περιχαράκωση των εκάστοτε τάξεων, σαν τους μελλοθάνατους που αντιστέκονται μέχρι τελευταία στιγμή στην ανίατη ασθένειά τους. Η Βασιλεία και η Αριστοκρατία, κατά την αρχέγονη ευρωπαϊκή παράδοση, δεν ήταν ποτέ κλειστές κάστες, απρόσιτες και ξεχωριστές από την υπόλοιπη κοινωνία. Η Μεσαιωνική Ευρώπη κατόρθωσε να ανακάμψει και να δημιουργήσει πάνω στα ερείπια της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας επειδή οι βασιλικοί οίκοι άλλαζαν συχνά και η αριστοκρατία γεννιόταν και έσβηνε στα πεδία των μαχών. Οι ικανοί και οι άξιοι, εύκολα ή δύσκολα, διεκδικούσαν την κοινωνική τους άνοδο και την αναρρίχησή τους στην ιεραρχία, ενώ, σε έναν αμείλικτο κόσμο, εκείνοι που δεν είχαν τις ικανότητες συχνά έρχονταν αντιμέτωποι με έναν βίαιο και γρήγορο θάνατο. Με τις κλαγγές των σπαθιών, με συνομωσίες και δηλητήρια, με τις κατάλληλες συμμαχίες, ένας απλός αγρότης μπορούσε να αποκτήσει έναν μικρό αριστοκρατικό τίτλο κι ένας άξιος αριστοκράτης θα μπορούσε να ονειρεύεται έναν βασιλικό θρόνο. Αν κοιτάξουμε και στα καθ’ ημάς, ένας χωριάτης, ο Βασίλειος ο Α’, ήταν ο ιδρυτής της σπουδαιότερης δυναστείας της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, της “Μακεδονικής”. 

Δεν υπάρχει ισχυρισμός πως επικρατούσε η αξιοκρατία ή πως επιβίωναν και κυριαρχούσαν πάντα οι καλύτεροι. Όμως, η δομή της κοινωνίας, πλησιέστερα στα φυλετικά (tribal) αρχέτυπα παρά σε εκείνα ενός σύγχρονου κράτους, επέβαλε μια δυναμική που επέτρεπε την πιθανότητα εξέλιξης. Από τη διαμάχη Αριστοκρατίας - Βασιλείας, όποιο κι αν ήταν το αποτέλεσμα, ο τρόπος έκβασής της οδήγησε σε περιχαράκωση της νικήτριας πλευράς. Στην Γαλλία, οι ευγενείς, από μπροστάρηδες στο στράτευμα και συγχρωτιζόμενους με τον λαό, μετατράπηκαν σε αργόσχολους, απομονωμένους στις Βερσαλλίες. Στην Γερμανία, έπρεπε να περάσουν αιώνες για να παραδώσουν την ανώτατη εξουσία τους στον Πρώσσο βασιλιά, μετά από νικηφόρους πολέμους, έχοντας στο ενδιάμεσο ένα έθνος χωρισμένο σε δεκάδες κρατίδια. Τέλος, Αυστρία και Ρωσία, για να διαφυλάξουν τα ευνοϊκά για τις ανώτερες τάξεις δεδομένα, έμειναν ηθελημένα πίσω τεχνολογικά, διολισθαίνοντας σε μια οπισθοδρόμηση που υπέσκαψε τα θεμέλια όχι απλά των ευγενών, αλλά των ίδιων των χωρών - για να φτάσουμε, με το πέρας του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η μεν να διαλυθεί ως χώρα, η δε να καταλήξει στα χέρια των κομμουνιστών. 

Αυτή η ιστορική αναδρομή μπορεί να φαντάζει περίεργη αλλά, κατά το πέρασμα των χρόνων, οι παρατηρήσεις στην πορεία και στις μικρές λεπτομέρειες έπαιξαν μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση του Εθνικιστικού λόγου. Ο Εθνικισμός, τέκνο του Αντιδιαφωτισμού και του Αντιδραστικού λόγου, επεδίωξε την επάνοδο στην γνήσια Παράδοση, ανασυνθέτοντας και προσαρμόζοντας, πάνω στις αιώνιες και αναλλοίωτες ρίζες, διαφορετικές πτυχές από ένα πολύπλευρο παρελθόν. Έχοντας να αντλήσει από μια τέτοια πηγή, οι εκφάνσεις του παρουσίασαν σημαντικές αλλαγές στην πορεία των χρόνων αλλά και, όπως είναι απόλυτα φυσικό, διαφοροποιήσεις στις κατά τόπους πολιτικές εκπροσωπήσεις του. 

Μια από τις πιο εμφανείς περιπτώσεις διαφοροποιήσεων, άλλωστε, είναι και οι αντιδράσεις απέναντι στα εθνικοεπαναστατικά κινήματα του Μεσοπολέμου, σε όλες τις εκφάνσεις τους. Επρόκειτο για ριζοσπαστικές εκδοχές, που διέφεραν σημαντικά από τις πρότερες συντηρητικές φωνές, οι οποίες άσκησαν σκληρή κριτική - από εντελώς διαφορετική σκοπιά, φυσικά, σε σύγκριση με την κοινοβουλευτική ή μαρξιστική κριτική. Οι έχοντες μελετήσει Έβολα, παραδείγματος χάρη, γνωρίζουν την κριτική στάση του μεγάλου Ιταλού φιλοσόφου - αλλά και αρκετών Γερμανών εκπροσώπων της Συντηρητικής Επανάστασης - απέναντι στον “πληβειακό” χαρακτήρα του εθνικοσοσιαλισμού και του φασισμού, για την υπεράσπιση της αριστοκρατίας, που τα εθνικοεπαναστατικά κινήματα επεδίωκαν να υποκαταστήσουν και να αντικαταστήσουν με νέο αίμα βγαλμένο από τα πεδία του πολέμου. Ουδείς μπορεί να παραγνωρίσει το έργο και την προσφορά των μεγάλων μορφών της Αντιδραστικής Διανόησης, μιας και το έργο τους έχει συνεισφέρει όσο λίγα στην πνευματική αναζήτηση κάθε Εθνικιστή, αλλά ο σωστός Εθνικιστής είναι πάνω απ’ όλα Ελεύθερος και σκεπτόμενος άνθρωπος. Μπορεί να κατανοήσει τις υπαρκτές διαφορές μεταξύ όλων αυτών των εκφάνσεων, που ανατρέχουν στην ίδια Παράδοση, επιλέγοντας διαφορετικές πλευρές της. 

Σχεδόν έναν αιώνα μετά την ήττα των εθνικοεπαναστατικών δυνάμεων και ένα τέταρτο του αιώνα μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, ο σημερινός μας κόσμος - τουλάχιστον αυτό που αποκαλούμε Δύση - τελεί υπό την σχεδόν απόλυτη κυριαρχία της πολιτικής ορθότητας - του πολιτισμικού μαρξισμού για να το θέσουμε ωμά. Εδώ και λίγα χρόνια, όμως, κάτι δείχνει να αλλάζει. Και αλλάζει δραστικά: Η απόλυτη κυριαρχία των τέκνων της Σχολής της Φρανκφούρτης μετασχημάτισε το politically correct σε μια νέα μορφή τυραννίας και τα φληναφήματα των πάσης φύσεως “Μαχητών Κοινωνικής Δικαιοσύνης” άγγιξαν επίπεδα πραγματικής σχιζοφρένειας. Η υποκειμενικότητα και ο σχετικισμός για θέματα όπως το φύλο ή η σεξουαλική ταυτότητα έγιναν ξαφνικά κυρίαρχο θέμα συζήτησης. Όμως, ο κόμπος έφτασε στο χτένι - ή τουλάχιστον αυτό άρχισε να διαφαίνεται πια, σε ολόκληρη την Δύση. Μετά τον κομμουνισμό, βρέθηκε ένας νέος “εχθρός”, το ριζοσπαστικό Ισλάμ. Ως αντίδραση, άρχισε να εμφανίζεται μια συσπείρωση και μια αναθέρμανση των παραδοσιακών αξιών, πυροδοτούμενη σε μεγάλο βαθμό και από τον πόλεμο που δέχθηκαν αυτές εκ μέρους της πολιτικής ορθότητας. Μια μεγάλη μάζα αρνήθηκε να δεχθεί τον σχετικισμό και αποζητά την επιστροφή στις παραδοσιακές αξίες, αγνοώντας τον παροξυσμό των “φιλελεύθερων” και αναγνωρίζοντας, ουσιαστικά, πως αυτές οι αξίες αποτέλεσαν την βάση που οδήγησε στο μεγαλείο του ευρωπαϊκού πολιτισμού. 

Η επικράτηση του Brexit στην Αγγλία, απέναντι στο γραφειοκρατικό νεοσοβιετικό μόρφωμα της ΕΕ, η νίκη Τραμπ στις ΗΠΑ, απέναντι στο χρηματοπιστωτικό και στο κομματικό κατεστημένο, η ανάγκη που νιώθουν σε πολλές χώρες στην Ευρώπη τα πολιτικά κόμματα να ενωθούν για να κόψουν τον δρόμο προς την εξουσία στους ευρωσκεπτικιστές “ακροδεξιούς”, η εν ψυχρώ αγνόηση των ντιρεκτίβων των Βρυξελλών από συντηρητικές κυβερνήσεις της κεντρικής Ευρώπης, όσον αφορά το προσφυγικό, είναι τα εμφανή συμπτώματα, που βρίσκουν τον δρόμο τους μέχρι τα δελτία ειδήσεων των κατεστημένων ΜΜΕ, τα οποία παλεύουν με νύχια και με δόντια προσπαθώντας να προκαλέσουν τρόμο και φόβο για να διατηρήσουν ζωντανό το κουφάρι του υπάρχοντος συστήματος. 

Εδώ έρχεται το μεγάλο ερώτημα: Και τώρα τι; 

Εδώ και τώρα οφείλουμε να δικαιώσουμε το ίδιον του Εθνικιστή και με καθαρό μυαλό να παρατηρήσουμε πως δημιουργείται ένα ρεύμα στροφής προς την Παράδοση, εντελώς διαφορετικό και νέο, προσαρμοσμένο σε τεράστιο βαθμό στα δεδομένα της εποχής μας. Είναι ένα κύμα νέων ανθρώπων, κατά κύριο λόγο, που εκμεταλλεύεται σε απίστευτο βαθμό το διαδίκτυο και τα κοινωνικά δίκτυα. Είναι ένα κύμα που σε μεγάλο βαθμό στηρίζεται στις ίδιες αιώνιες και αναλλοίωτες αξίες, αλλά εκφράζεται εντελώς διαφορετικά πια. Δίνει μεγαλύτερη σημασία στο άτομο, συνδυάζει το θρησκευτικό με το φυλετικό και το πολιτισμικό, στρέφεται σε μεγάλο βαθμό στην επιστήμη, διεκδικεί και αποζητά για το άτομο, για την κοινότητα, για το σύνολο του Έθνους. Είναι ένα κύμα που φαίνεται πως θα σηκωθεί σαν τσουνάμι και θα παρασύρει ολοκληρωτικά την πολιτική ορθότητα - με μεγάλη υπαιτιότητα της τελευταίας, που δημιούργησε υποστηρικτές και οπαδούς ανίκανους να αντιπαλέψουν πραγματικά τις δυσκολίες της ζωής. Ασχημάτιστο ακόμα, αδιαμόρφωτο, αλλά παγκόσμιο, αφού το επιτρέπει και το επιβάλλει ο σύγχρονος κόσμος, με Αμερικάνους, Ρώσους, Γάλλους, Έλληνες, ακόμα και Ιάπωνες, να διαμορφώνουν μια πανσπερμία φωνών, που διαφέρουν πολύ μεταξύ τους αλλά συγκλίνουν στα κύρια και βασικά. Δεν είναι ένα κίνημα Συντηρητικό. Δεν είναι ένα κίνημα Φασιστικό/Εθνικοσοσιαλιστικό. Δεν είναι τίποτα από αυτά που έχουμε δει στο παρελθόν. Είναι γέννημα μιας νέας εποχής. 

Ποιος είναι, λοιπόν, αυτός ο “μετα-εθνικισμός”; Πόσα και ποια στοιχεία από το παρελθόν έχει κληρονομήσει και πώς τα αξιοποιεί; 

Οι επιλογές μας είναι δύο: Να περιχαρακωθούμε και να φτιάξουμε στο μυαλό μας το δικό μας ancient regime - συντηρητικοί, εθνικοεπαναστάτες ή ό,τι έχει επιλέξει ο καθένας - εν αναμονή της επιστροφής ενός Μεσσία, ο οποίος, παραβλέποντας την κυκλική θεώρηση του Εθνικισμού, θα επαναλάβει ακριβώς αυτό που έγινε και στο παρελθόν. 

Ή, αλλιώς, να είμαστε έτοιμοι και προετοιμασμένοι γι’ αυτό που έρχεται. Να το δούμε, να το αναγνωρίσουμε και, ως να είναι τίγρη, να το ιππεύσουμε. 

* Resolution = απόφαση. 
Είθισται στην Αμερική, στις αρχές κάθε έτους, να λαμβάνονται κάποιες αποφάσεις, ως οριοθέτηση ατομικών στόχων που πρέπει να επιτευχθούν κατά τη διάρκειά του. 

του Παναγιώτη Λουκά

Ταυτότητα

Αρχείο

Δημοφιλείς Αναρτήσεις

-Ελεύθερη αναδημοσίευση κειμένων - Ομάδα Ιδεάπολις - επικοινωνία: ideapolisgr@yahoo.gr - Πάτα στις ρίζες σου γερά και κοίτα ψηλά -