Πέμπτη, 18 Ιουνίου 2015

Στα 376 μ.Χ. οι Γότθοι βρίσκονται στην λάθος όχθη του Δούναβη. Στην άλλη πλευρά βρίσκεται η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ένας παλαιός αντίπαλος των Γερμανικών φύλων, με τον οποίον, όμως, μπορούν να διαπραγματευθούν. Ξωπίσω τους βρίσκονται οι Ούννοι. Ο Ουάλης, ο ανατολικός Αυτοκράτωρ, συμφωνεί να επιτρέψει στους Γότθους να εισέλθουν στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και να παράσχει τροφή για αυτούς, υπό την προϋπόθεση ότι θα πολεμήσουν ενταγμένοι στον Αυτοκρατορικό Στρατό. Δίκαιη συμφωνία και ικανοποιητική για όλους. 

Για όλους, εκτός από εκείνους τους αρμόδιους, που πρέπει να παράσχουν τροφή στους Γότθους. Βάσει της συμφωνίας, οι Γότθοι θα τρεφόντουσαν δωρεάν, όμως οι Αυτοκρατορικοί αξιωματούχοι αποφάσισαν να πουλήσουν την τροφή στους Γότθους, σε υψηλότατες τιμές μάλιστα. Πολλοί Γότθοι αναγκάστηκαν να πουλήσουν τα ίδια τους τα παιδιά ως σκλάβους, ώστε να αντέξουν το κόστος του φαγητού που τους είχαν υποσχεθεί ως δωρεά. Φυσικότατα, οι Γότθοι διαμαρτυρήθηκαν έντονα, με αποτέλεσμα οι Ρωμαίοι αξιωματούχοι να καλέσουν τους Άρχοντες των Γότθων για να συζητήσουν σε ένα κατάλυμα. Η πλεκτάνη των Ρωμαίων είχε ως στόχο τη δολοφονία των Γότθων ηγετών. 

Από τον 4ο αιώνα, ο Ρωμαϊκός πολιτισμός είχε τόσο πολύ εκφυλιστεί, που ακόμα και μια απλή δολοφονική απόπειρα αποτύγχανε. Οι Γότθοι ηγέτες απέδρασαν και οργάνωσαν εξέγερση. Για δύο έτη οι Γότθοι πολεμούσαν τις τοπικές Ρωμαϊκές φρουρές, αποτελώντας μέγιστη απειλή έως το 378, όταν και ο Ουάλης συγκέντρωσε στρατό και εκστράτευσε βόρεια για να αντιμετωπίσει τους Γότθους. Έφθασε στο Γοτθικό στρατόπεδο στην Αδριανούπολη τον Αύγουστο. 

Εκεί, διαπίστωσε πως οι Γότθοι είχαν κατασκευάσει μια οχυρωματική περίφραξη από βαγόνια (καρότσες) γύρω από το στρατόπεδο τους, ενώ είχαν αποστείλει το ιππικό τους για περισυλλογή τροφής. Ο Ουάλης, ευθύς διατάσσει την επίθεση εναντίον των αντιπάλων, όμως το Γοτθικό ιππικό σύντομα αναδιοργανώθηκε και αντεπιτέθηκε στα αριστερά των Ρωμαίων. Πολλοί Ρωμαίοι έπεσαν από το ατσάλι των Γότθων, ανάμεσα τους και ο Αυτοκράτωρ. Πολλοί συνθλίφτηκαν από το ιππικό ή από τις υποχωρούσες μονάδες του Αυτοκρατορικού Στρατού - ελάχιστοι κατάφεραν να ξεφύγουν. 

Τριάντα έτη αργότερα, στο Δυτικό μισό της Αυτοκρατορίας, ένας στρατηγός ονόματι Στίλιχος, συγκέντρωσε ισχυρή εξουσία. Οι Ρωμαίοι συνέχισαν να αποτυγχάνουν στην καταστολή των βαρβάρων, όμως ο Στίλιχος, γιός Βανδάλου μισθοφόρου, ήταν ικανός να διαπραγματευθεί με τα Γερμανικά Φύλα και να ασκήσει αρκετή στρατιωτική πίεση, ώστε τουλάχιστον να προστατεύσει την Ιταλία και να διατηρήσει μια κάποια τάξη στις επαρχίες. Ωστόσο, πολλοί πολιτικοί δεν τον εμπιστεύονταν, καταφέρνοντας τη δολοφονία του με την πρώτη επίδειξη αδυναμίας από μέρους του. 

Ένας εκ των βαρβάρων με τους οποίους μιλούσε ο Σίλιχος, ήταν ο Αλάριχος, ο ηγέτης των Βησιγότθων. Ο Αλάριχος, ήταν εχέφρων και επικίνδυνος άντρας, υπήρξε από τους δυσκολότερους αντιπάλους του Σίλιχου, όμως ο τελευταίος είχε κλείσει μια συμφωνία μαζί του για τη διατήρηση της τάξεως και της εξουσίας στα Ιλλυρικά εδάφη. ‘Όταν ο Στίλιχος πέθανε, η Αυτοκρατορική εξουσία αρνήθηκε να αναγνωρίσει και να τιμήσει τις συμφωνίες του με τον Αλάριχο. Οι βάρβαροι, όπως ήταν φυσικό, επιτέθηκαν στην Ρώμη. Ο λαός της Ρώμης αποφάσισε να τον εξαγοράσει για να σωθεί, όμως οι πολιτικοί της Ρώμης συνέχισαν να τον αψηφούν. 

Η επερχόμενη πολιορκία της ίδιας της Ρώμης έμοιαζε να αποτελεί τη σημαντικότερη απειλή για την κυβέρνηση. Στην πραγματικότητα, η κυβέρνηση βρίσκονταν όχι στην Ρώμη, μα στην Ραβέννα. Έτσι, όταν ο Αλάριχος επιτέθηκε στην Ρώμη, στα 410, ο Αυτοκράτωρ Ονώριος και οι συγκυβερνήτες του δεν αισθάνθηκαν τον παραμικρό κίνδυνο. Οι βάρβαροι ρήμαξαν την Ρώμη για πρώτη φορά στα 800 χρόνια, εξαιτίας της αποτυχίας των διαπραγματεύσεων. 

Είκοσι τρία έτη μετά, ένας άλλος στρατιώτης Γερμανικής καταγωγής κυριάρχησε στην Δυτική Αυτοκρατορία με επιτυχία: Ο Φλάβιος Αέτιος. Σε νεαρή ηλικία (από το 405 έως το 408) ο Αέτιος υπήρξε αιχμάλωτος πρώτα του Αλάριχου και μετά των Ούννων. Μέχρι το 433 κατάφερε να επιβληθεί των αντιπάλων του και να αναλάβει την υπέρτατη εξουσία. Όπως ο Στίλιχος, ο Αέτιος πολέμησε εναντίον των βαρβάρων αλλά και διαπραγματεύτηκε μαζί τους. Δεν ήταν απόλυτα επιτυχής σε αυτό, όμως διατήρησε την τάξη εντός της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας για είκοσι έτη. 

Όταν ο Αττίλας εισέβαλε στην Γαλατία στα 451, ο Αέτιος επέτυχε τη συμμαχία με τα Γερμανικά φύλα και νίκησε τον Αττίλα. Τον επόμενο χρόνο ο Αττίλας εισέβαλε στην Ιταλία. Ο Αέτιος έκοψε την προέλαση των βαρβάρων, διέκοψε τον ανεφοδιασμό τους και οδήγησε τις ορδές των Ούννων στην ήττα. Όμως, ο Αυτοκράτωρ Ουαλεντινιανός, ζηλεύοντας τη φήμη και τη δόξα του Αέτιου, τον κατηγόρησε για προδοσία και τον οδήγησε στο Αυτοκρατορικό δικαστήριο, όπου και τον δολοφόνησε. Σε λιγότερο από είκοσι πέντε έτη αργότερα, η Αυτοκρατορία τελείωσε. 

Υπάρχουν πολλά κυρίαρχα θέματα στην ιστορία της πτώσεως της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Τα ανωτέρω γεγονότα αναδεικνύουν κάτι πολύ σημαντικό: Την άρνηση της Ρωμαϊκής ελίτ να σεβαστεί τους βάρβαρους, είτε ως εχθρούς, είτε ως συμμάχους. Στα τέλη του τετάρτου και στις αρχές του πέμπτου αιώνα, οι Ρωμαίοι αποδείχθηκαν ανίκανοι να συντηρήσουν συμφωνίες με τους βάρβαρους ή να τους νικήσουν στρατιωτικά. Όταν κάποιος έφτανε σε αυτό το σημείο, ικανός να συντηρήσει την τάξη και την εξουσία, συνήθως ένας εκρωμαϊσμένος Γερμανός, οι αξιωματούχοι τον απομάκρυναν. Το αίμα του Αέτιου, ήταν το μόνο αίμα που λέρωσε το ξίφος του Ουαλεντινιανού. 

Υπό την Ρωμαϊκή Δημοκρατία και την Ηγεμονία, η Ρωμαϊκή ελίτ υπήρξε μια στρατιωτική αριστοκρατία. Υπό την Δημοκρατία, όλοι οι ευγενείς άντρες αναμένονταν να υπηρετήσουν το στράτευμα ως αξιωματικοί. Κατά την Ηγεμονία, αυτό χαλάρωσε, όμως και πάλι, ακόμα και οι πλέον ανόητοι Αυτοκράτορες, αντιλαμβάνονταν την αναγκαιότητα των επαγγελματιών στρατιωτών. Στην εποχή του Δεσποτισμού, οι Ρωμαίοι αριστοκράτες άρχισαν να εξαφανίζονται και να αντικαθίστανται από άτομα που ελάμβαναν βαθμούς μέσω κολακείας, μηχανορραφίας και δολοφονιών. 

Αυτές οι διεφθαρμένες ελίτ, είχαν πυρηνικά διαφορετικές προτεραιότητες σε σχέση με τις προγενέστερες. Οι Δημοκρατικοί και οι Αυτοκρατορικοί αξιωματούχοι ήταν προσκολλημένοι στο να φέρουν εις πέρας την αποστολή που τους δόθηκε είτε από την Γερουσία, είτε από τον Αυτοκράτορα. Γρήγορα και αποτελεσματικά, διότι έτσι αναβάθμιζαν το κύρος και την περιουσία τους. Οι επόμενες – Δεσποτικές ελίτ, αναπαύθηκαν στις δάφνες των προηγούμενων και επιδόθηκαν σε καταναλωτικές και απολαυστικές παρορμήσεις, επιδείξεις και απολαύσεις. Βασικά, το να είσαι καλός στη δουλειά σου δεν ήταν προτέρημα. 

Αυτές οι “αξίες”, τους εμπόδισαν από το να πάρουν τους βάρβαρους στα σοβαρά. Με τα Ρωμαϊκά δεδομένα, ακόμα και οι ισχυρότεροι ηγέτες/οπλαρχηγοί ήταν τόσο φτωχοί. Δεν είχαν μοντέρνες άμαξες, φανταχτερές στολές ή, αν είχαν, ήταν Ρωμαϊκά δώρα. Οι βάρβαροι ήθελαν να γίνουν Ρωμαίοι. Η Ρώμη ήταν ένας ανώτερος πολιτισμός και όλοι το γνώριζαν. Οι ίδιες οι Ρωμαϊκές ελίτ επέτρεψαν αυτές τις σκέψεις. Πίστεψαν πως πραγματική απειλή ήταν μόνο οι ομοεθνείς τους Ρωμαίοι, και δεν είχαν και πολύ άδικο σε αυτό, καθώς οι δολοπλοκίες ήταν καθημερινές. 

Η πολιτική ιστορία στα τελευταία χρόνια της Αυτοκρατορίας, έμοιαζε αρκετά με τους επιβάτες που τσακώνονταν στον Τιτανικό για το πως θα τοποθετηθούν οι καρέκλες στο κατάστρωμα. Δεν ακούγεται αυτή η μεταφορά οικεία; Είναι μια καλή περιγραφή του τι συμβαίνει όταν οι ελίτ ενδιαφέρονται τόσο πολύ για τις δικές τους διαφωνίες, παρά για τα ουσιαστικά προβλήματα, που ενδεχομένως να σαμποτάρουν ακόμα και τις ίδιες τις ελίτ. 

Τι πιστεύετε ότι μπορεί να κάνει κανείς σε μια τέτοια περίπτωση; Κρατηθείτε γερά. Θα έρθουν σύντομα νέες ελίτ. Το κόλπο είναι να επιβιώσεις μέχρι τότε και να μην βρίσκεσαι απόλυτα στο έλεός τους όταν λάβουν την εξουσία. 

Μετάφραση, για το Ιδεάπολις, του Α. Γ.

Ταυτότητα

Αρχείο

Δημοφιλείς Αναρτήσεις

-Ελεύθερη αναδημοσίευση κειμένων - Ομάδα Ιδεάπολις - επικοινωνία: ideapolisgr@yahoo.gr - Πάτα στις ρίζες σου γερά και κοίτα ψηλά -