Κυριακή, 14 Ιουνίου 2015


Το “Παιχνίδι του Στέμματος” (αγγλ. Game of Thrones) είναι μία δημοφιλής αμερικάνικη τηλεοπτική σειρά, βασισμένη στη σειρά μυθιστορημάτων επικής φαντασίας του Αμερικανού λογοτέχνη Τζώρτζ Μάρτιν, η οποία τιτλοφορείται “Το τραγούδι της φωτιάς και του πάγου”. Το πρώτο βιβλίο της σειράς εκδόθηκε το 1996 και πρόκειται να ολοκληρωθεί σε επτά μέρη (μέχρι στιγμής έχουν εκδοθεί τα πέντε μέρη). Η τηλεοπτική σειρά ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2011, την ώρα που γράφεται αυτό το κείμενο τελειώνει η πέμπτη περίοδος προβολής και υπάρχει συμβόλαιο για μία ακόμη περίοδο. Αν και με την πάροδο των ετών η τηλεοπτική εκδοχή απομακρύνεται από τα γραπτά του Μάρτιν, η απήχησή της οδήγησε σε πωλήσεις άνω των εξήντα εκατομμυρίων αντιτύπων των βιβλίων παγκοσμίως και στη μετάφρασή τους σε σαράντα πέντε γλώσσες. 

Το “Τραγούδι της φωτιάς και του πάγου” αφηγείται μία ιστορία πολιτικής ίντριγκας και αιματοβαμμένων αγώνων επικράτησης ανάμεσα σε αντίπαλες δυναστείες, σε έναν φανταστικό μεσαιωνικό κόσμο. Η εξαιρετική λεπτομέρεια με την οποία δημιουργήθηκε ο ολοκληρωμένος κόσμος του Μάρτιν, οι φυλές, οι φατρίες, τα βασίλεια, καθώς και το έντονα επικό στοιχείο, παραπέμπουν στον Τόλκιν, ασχέτως αν το έργο του Άγγλου παραμυθά παραμένει αξεπέραστο. Εξάλλου, ο Μάρτιν αναγνωρίστηκε ευρέως ως συγγραφέας μετά από την τηλεοπτική απόδοση του έργου του, ενώ, στην περίπτωση του Τόλκιν, ο κινηματογράφος ήταν αυτός που έκλεψε λίγη από την αίγλη του έργου του. 

Παρά το γεγονός ότι ο Μάρτιν αυτοπροσδιορίζεται πολιτικά ως φιλελεύθερος και έχει εκφράσει την υποστήριξή του στον Ομπάμα και τους Δημοκρατικούς, η ηθική των χαρακτήρων του έργου του δεν έχει καμία σχέση με την υστερική και υποκριτική πολιτική ορθότητα. Καταρχήν, η παρουσία του ιπποτικού ιδεώδους, της επίκλησης στην τιμή, της οικογενειακής υπερηφάνειας, της αναζήτησης δόξας και των ιστοριών ηρωισμού, που τραγουδιούνται μέσα στο πέρασμα των αιώνων, αναδεικνύει ένα πνεύμα τελείως διαφορετικό από αυτό της εποχής της δημοκρατίας. 

Επίσης, το ιεραρχικό σύστημα με το οποίο είναι δομημένος ολόκληρος ο κόσμος του Μάρτιν έρχεται σε πλήρη ρήξη με την έννοια της ισότητας, όπως αυτή έχει επικρατήσει από τον Διαφωτισμό. Οι άρχοντες και οι ευγενείς είναι πλήρως αποκομμένοι από τον “απλό λαό”, ο οποίος συμμετέχει μόνο σε δευτερεύοντες ρόλους – ως κρέας στη σφαγή – ή παρουσιάζεται ως αμόρφωτος, πλεονέκτης, χωρίς ηθικούς φραγμούς και εύκολα χειραγωγήσιμος. Εκτός αυτού, στοιχεία όπως αυτά της βασιλικής γραμμής του αίματος, της μνήμης μιας χαμένης χρυσής εποχής, της Αιώνιας Επιστροφής, των παλιών Θεών, τα οποία παίζουν κυρίαρχο ρόλο στην πλοκή της ιστορίας, βρίσκονται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής πνευματικής Παράδοσης. 

Γενικότερα, το έργο του Αμερικανού συγγραφέα είναι ξεκάθαρα επηρεασμένο από την Ευρώπη. Η φανταστική ήπειρος του Westeros απεικονίζεται ως μία συγχώνευση των Βρετανικών νησιών, ενώ η ήπειρος του Essos ομοιάζει με την Ευρασία σε μέγεθος και γεωγραφική ποικιλότητα. Αλλά και τα γεγονότα του έπους του Μάρτιν αντικατοπτρίζουν πραγματικά γεγονότα της ευρωπαϊκής ιστορίας, κυρίως τον Εκατονταετή Πόλεμο και τον Πόλεμο των Ρόδων, απ' όπου και τα ονόματα των οίκων Λάννιστερ και Σταρκ με εμφανή επιρροή από τους οίκους των Λάνκαστερ και της Υόρκης (York). 

Σε φυλετικό επίπεδο, τέλος, αποτελεί έκπληξη - από κάποιον που πολιτικά συντάσσεται με όσους θεωρούν πως η φυλή είναι απλώς ένα κοινωνικό κατασκεύασμα - το να αφιερώνει τόση προσοχή στην λεπτομέρεια καθώς περιγράφει τις διαφορετικές φυλές στον εναλλακτικό του κόσμο. Η πλειοψηφία των κύριων χαρακτήρων του Μάρτιν είναι λευκοί, ενώ οι μη λευκοί έχουν δευτερεύοντες ρόλους, και στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχει άμεση σύνδεση του προτύπου της φυσικής ομορφιάς και της αρχοντιάς με τον φυλετικό τύπο – σε αντίθεση με αυτό που επικρατεί σήμερα στην τηλεόραση. 

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει η βάσιμη κριτική ότι το έργο του Μάρτιν - και ιδιαίτερα η τηλεοπτική του εκδοχή - δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από μία έκθεση θηριωδίας. Μία καρικατούρα του Μεσαίωνα μέσα από τη νεωτερική ματιά, διανθισμένη με δολοπλοκίες, προδοσία, βία, αποκεφαλισμούς, σεξ, βιασμούς, ευνουχισμούς, ανθρωποθυσίες, δράκους και ζόμπυ. Όλα στο βωμό της τηλεθέασης. Αμέτρητοι αναλώσιμοι χαρακτήρες, που τη μια στιγμή εμφανίζονται ευγενείς και την επόμενη έτοιμοι να διαπράξουν τη χειρότερη πράξη, εντελώς τυχαία, εξυπηρετώντας μόνο την ένταση του σεναρίου. Μία τέτοια μυθοπλασία εξυπηρετεί τις πωλήσεις απευθυνόμενη σε ένα απαίδευτο κοινό, αλλά σε καμία περίπτωση δεν έχει σχέση με τον Μεσαίωνα του Μάιστερ Έκχαρτ και του Αγίου Θωμά του Ακινάτη. 

Η εμπορική επιτυχία του “Παιχνιδιού του Στέμματος” βασίζεται ακριβώς σ' αυτό το σημείο που περιγράψαμε: Ο τηλεθεατής, για μια ώρα την εβδομάδα, μπορεί να χορτάσει σεξ, αίμα και βία από την ασφάλεια του καναπέ του. Μπορεί να ταυτιστεί με τον Βασιλιά του Βορρά ή με την Βασίλισσα των Δράκων χωρίς να χρειάζεται να εξετάσει ή να δικαιολογήσει το κοινωνικό σύστημα και την ιδεολογική βάση της αριστοκρατίας. Μπορεί να νιώσει την ανωτερότητα πιστεύοντας ακόμα στην ισότητα, μπορεί να διεκδικήσει την εξουσία χωρίς ευθύνη και την ελευθερία χωρίς συνέπειες. 

Ίσως κι έτσι, βέβαια, συγκριτικά με τα υπόλοιπα - πολιτικώς ορθά - τηλεοπτικά σκουπίδια, το “Παιχνίδι του Στέμματος” είναι πιο ευχάριστο και έχει να πει αρκετά περισσότερα σε έναν πιο συνειδητοποιημένο τηλεθεατή. Αν υπάρχει, πάντως, ένας συμβολισμός με κάποια ιδιαίτερη αξία, αυτός δεν είναι άλλος από αυτόν του Τείχους και της Νυχτερινής Φρουράς. Του τεράστιου τείχους από πάγο που ορθώνεται στα Βόρεια του Westeros για να προστατέψει το βασίλειο των ανθρώπων από την απειλή που υπάρχει πιο πέρα. Και των λιγοστών μαυροντυμένων αδερφών - περιθωριακών ή περιθωριοποιημένων, συνειδητοποιημένων ή μη - που φυλάγουν το Τείχος. Διότι, τελικά, πέρα από τον αγώνα για εξουσία, αυτό που έχει την περισσότερη σημασία είναι η επιβίωση. Επειδή ο χειμώνας έρχεται! 

Πηγές - αναφορές 

του Χρήστου Καρανικόπουλου

Ταυτότητα

Αρχείο

Δημοφιλείς Αναρτήσεις

-Ελεύθερη αναδημοσίευση κειμένων - Ομάδα Ιδεάπολις - επικοινωνία: ideapolisgr@yahoo.gr - Πάτα στις ρίζες σου γερά και κοίτα ψηλά -