Πέμπτη, 14 Μαΐου 2015

Μία από τις χαρακτηριστικές προσωπικότητες της Ελληνικής Μυθολογίας, που απεικόνιζε την αμφισβήτηση προς ό,τι Ιερό και Θείο, ήταν ο Τάνταλος, ο Βασιλιάς της Φρυγίας με έδρα τη Σίπυλο. Ήταν γιος του Δία ή του Τμώλου και της Πλουτούς, πατέρας της Νιόβης, του Πέλοπα και του Βροτέα. Ο Τάνταλος, λοιπόν, ως γιος της Πλουτούς (της αφθονίας) έφτασε να θεωρείται φίλος και ομοτράπεζος των Ολύμπιων Θεών. Άπληστος καθώς ήταν, υπέκλεψε νέκταρ και αμβροσία, ενώ, παράλληλα, προσπάθησε να μεταδώσει μυστικά των Θεών στους ανθρώπους. Η πιο φρικαλέα πράξη του, θέλοντας να διαπιστώσει αν οι Θεοί θα μπορούσαν να εξαπατηθούν, ήταν που έφτασε στο σημείο να σφάξει τον πρωτότοκο γιο του και να τους τον προσφέρει σε γεύμα. Λέγεται πως μόνο η θεά Δήμητρα, απορροφημένη από τη θλίψη της για την απώλεια της κόρης της Περσεφόνης, έφαγε τμήμα από τον βραχίονα του παιδιού, οι δε άλλοι Θεοί, που αντελήφθησαν το ανόσιο έγκλημα του παιδοκτόνου Ταντάλου, ανέστησαν τον Πέλοπα, αποκατέστησαν τον ακρωτηριασμό του και τιμώρησαν τον πατέρα του σε αιώνια καταδίκη. 

Ο Τάνταλος τιμωρήθηκε από τους Θεούς σε αυτή τη ζωή και την επόμενη. Τον έριξαν σε έναν λάκκο, στον Άδη, δίπλα σε μια λίμνη με δροσερό νερό και κάτω από ένα δέντρο γεμάτο λαχταριστούς καρπούς. Κάθε φορά, όμως, που προσπαθούσε να κόψει έναν καρπό, τα κλωνάρια του δέντρου ψήλωναν, κάθε φορά που προσπαθούσε να πιει νερό, η λίμνη αποτραβιόταν κι εξαφανίζονταν. Η πείνα και η δίψα θα του κρατούσαν αιώνια συντροφιά, ως καταδίκη για τις πράξεις του. 

Η έννοια της αμαρτίας δεν υπήρχε στους παραδοσιακούς πολιτισμούς της Ευρώπης. Παρά την απουσία συγκροτημένων κρατικών δομών, με τη σύγχρονη έννοια του όρου, όμως, οι δεσμοί αίματος των επιμέρους κοινοτήτων εκφράζονταν και αποτυπώνονταν στην καθημερινότητα μέσα από το ηροδοτικό “ομόθρησκον”. Η θρησκεία στους ευρωπαϊκούς λαούς δεν αποτελούσε μια ξεχωριστή ιερουργία, αποκομμένη από την καθημερινότητα, ξέχωρη, όπως αντιμετωπίζεται σήμερα στη νεωτερική Δύση, αλλά ήταν ένα αναπόσπαστο κομμάτι της κοινότητας. Το “Θείο” στοιχείο ήταν υπαρκτό στην καθημερινή ζωή, οι Θεοί παρατηρούσαν τις συμπεριφορές των ανθρώπων και επιβράβευαν ή τιμωρούσαν, συμπαθούσαν ή έκαναν τη ζωή των θνητών δύσκολη. Η θρησκευτικότητα συνέβαλε σε έναν μεγάλο βαθμό στη δημιουργία και την τήρηση ενός αξιακού ηθικού κώδικα, ενός συστήματος Ηθικής που αποτελούσε μια από τις ζωογόνες φλέβες ενός έθνους και το κρατούσε ζωντανό. Μετά την έλευση του Χριστιανισμού, η παραδοσιακή θέαση και θρησκευτικότητα, στις περισσότερες των περιπτώσεων, ενώθηκε με τη νέα θρησκεία και παρέμεινε ζωντανή, παρά την αλλαγή στο δόγμα. 

Πριν λίγες εβδομάδες, τα δελτία ειδήσεων και η ελληνική κοινωνία συγκλονίστηκαν από ένα ειδεχθές έγκλημα: Ένας νεαρός Βούλγαρος, προκειμένου να ξεφορτωθεί το πτώμα της τετράχρονης κόρης του - την οποία η αστυνομία πιστεύει πως δολοφόνησε, ενώ ο ίδιος καταθέτει πως ξύπνησε και τη βρήκε νεκρή - διαμέλισε το νεκρό κορίτσι, το έβρασε και το σκόρπισε σε κάδους απορριμμάτων, για να μην μείνει το παραμικρό ίχνος. Μεθοδικά, καθάρισε όλο το υπόγειο διαμέρισμα που έμενε, αλλάζοντας μέχρι και σωλήνες, προκειμένου η αστυνομία να μην μπορέσει να βρει κάποιο στοιχείο. Ο τοξικοεξαρτημένος θύτης ζούσε χάρη στη μητέρα του τετράχρονου κοριτσιού, η οποία εξασκούσε το αρχαιότερο των επαγγελμάτων ώστε να εξασφαλίζει μια καλή ζωή για την ίδια και τη δόση στον πατέρα του παιδιού της. Ο ίδιος, σύμφωνα με τις καταθέσεις του στην αστυνομία, στο παρελθόν αποτελούσε κι αυτός έναν κρίκο του κυκλώματος ανδρικής πορνείας της Αθήνας, με γνωστούς και “κρυφούς” ομοφυλόφιλους που ψαρεύουν εραστές από μαγαζιά του αλωμένου από λαθρομετανάστες ιστορικού κέντρου της πόλης. 

Η αναζήτηση της τετράχρονης από τη μητέρα της είχε κινητοποιήσει ομάδες όπως το Χαμόγελο του Παιδιού, κάνοντας την εξαφάνισή της ένα σημαντικό θέμα στο συλλογικό ασυνείδητο. Και ξαφνικά, η συνειδητοποίηση πως η αναζήτηση τελείωσε, γιατί το κοριτσάκι ήταν νεκρό και μάλιστα δολοφόνος ήταν, κατά τα στοιχεία, ο ίδιος της ο πατέρας, έπεσε σαν κεραυνός. Την παγωμάρα, όμως, τη διαδέχθηκε η οργή, η οποία μπολιάστηκε με έντονη ανθρωποφαγική διάθεση. Ιαχές, όχι για παραδειγματική τιμωρία, αλλά για επάνοδο των βασανιστηρίων και της θανατικής ποινής (η επαναφορά της οποίας είναι ένα μεγάλο ξεχωριστό ζήτημα), πλημμύρισαν τα κοινωνικά δίκτυα, ενώ ακόμα και ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη, μιλώντας με την ιδιότητά του ως εγκληματολόγος, αναγνώρισε πως το μέλλον του δολοφόνου προβλέπεται σύντομο, ένεκα του αξιακού κώδικα των φυλακισμένων. Εικόνες του δολοφόνου έπαιζαν παντού, κατάρες και απειλές γέμιζαν με ευκολία γραπτά και συζητήσεις, σε μια κοινωνία που κινείται με βάση το έντονο συναίσθημα. Σε μια κοινωνία που έχει ξεχάσει τους δύο βασικούς πυλώνες του Ευρωπαϊκού νομικού πολιτισμού: Πως όλοι θεωρούνται αθώοι μέχρι αποδείξεως του εναντίου και πως η ποινή υπάρχει για να σωφρονίζει και να αποτρέπει, ενώ η τιμωρία είναι μόνο δευτερεύουσα πτυχή της ποινής. 

Πριν ελάχιστους μήνες, υπήρξε άλλη μία έκρηξη συναισθήματος της κοινής γνώμης. Η αυτοκτονία ενός νεαρού μαθητή, που αντιμετώπιζε προβλήματα με τον εκφοβισμό από συμφοιτητές του, δημιούργησε μια ακόμα μαζική υστερία. Ρεπορτάζ από τα ΜΜΕ, μαζική διαπόμπευση των συμφοιτητών του θύματος, κραυγές για λυντσάρισμα και αίμα στην αρένα, πριν την όποια δικαστική διευθέτηση της υπόθεσης, πριν καν την όποια ιατροδικαστική έρευνα. Η κοινωνία ζητούσε αίμα, σε μια εποχή που τα πάθη έχουν εκτραχυνθεί και η αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων είναι σχεδόν στην ημερήσια διάταξη σε κάθε τομέα της ζωής. Ύμνοι και ποιήματα από συγκινημένους γράφτηκαν και για τις δύο περιπτώσεις, ενώ η βουβή οργή είναι το συναίσθημα που κατακλύζει κάθε αναφορά στα θέματα αυτά, από ένα σώμα ιδιωτών που βιώνει συναισθηματικές εξάρσεις με δυσκολία διαχείρισης. 

Πατώντας πάνω στην κοινοτυπία, αποτελεί σχεδόν αυταπόδεικτο πως η κρίση που αντιμετωπίζει η Ελλάδα σήμερα δεν είναι τόσο οικονομική, αλλά κρίση Αξιών. Ζούμε σε μια κοινωνία στην οποία κατά τις τελευταίες δεκαετίες συντελέστηκαν κοσμογονικές αλλαγές στη δομή της. Περάσαμε, σταδιακά, από την οργανική κοινότητα, που απετέλεσε το κύτταρο διατήρησης της ζωτικότητας του έθνους για αιώνες, σε μια άναρχη αστικοποίηση, που τσάκισε σε μεγάλο βαθμό τους συνεκτικούς δεσμούς. Ένα από τα αποτελέσματα αυτής της αλλαγής υπήρξε σε μεγάλο βαθμό και η ανισορροπία της συναισθηματικής φύσης ολόκληρης της κοινωνίας. Το άτομο έχασε την αλληλεπίδραση με τον φυσικό χώρο της κοινότητας, εντασσόμενο σε ένα απρόσωπο άστυ, δεχόμενο καταιγίδα πληροφοριών, αλλά ελάχιστη γνώση, αποτυγχάνοντας να διατηρήσει την ατομικότητά του εντός του συνόλου. Μετατράπηκαν οι πολίτες σε μάζα που άγεται και φέρεται από διάφορους ταγούς, λειτουργώντας περισσότερο με παρορμήσεις παρά με τη συναίσθηση που επιβάλλει η συμμετοχή στον ζωντανό οργανισμό που ονομάζεται ελληνικό έθνος. Υποβιβάστηκαν σε εύκολα χειραγωγούμενα “παιχνίδια” στα νύχια των διαμορφωτών, αναίσθητοi στα καθημερινά μικρά εγκλήματα που συντελούνται, αναμένοντας κάτι εντελώς απάνθρωπο, όπως ο διαμελισμός του πτώματος ενός μικρού παιδιού, για να μετατραπούν σε μια λάβα έτοιμη να κατακάψει όποιον αμφισβητήσει το “λαϊκό αίσθημα”. 

Όταν αποκόπτεσαι από τις ρίζες σου, όταν χάνεις τη σύνδεση με τη βαθύτερη ουσία της ύπαρξης, τότε μετατρέπεσαι σε ένα “σκυλί του Παβλώφ”, τα αντανακλαστικά του οποίου είναι πολύ εύκολο να χειραγωγηθούν. Η απώλεια της συμβάδισης με την κοινότητα, όπως αυτή γεννιέται από το όμαιμον και εκφράζεται από την υιοθέτηση ενός κοινού αξιακού κώδικα, εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και την απώλεια της κοινωνικής συνοχής που βιώνουν σε μεγάλο βαθμό οι σύγχρονοι Έλληνες. Δεν είναι τυχαίο, πως μια από τις τιμωρίες που επιβαλλόταν στην αρχαία Ελλάδα, ήταν η εξορία, η απώλεια επαφής με την πατρώα γη, θεωρούμενη μάλιστα ως ιδιαίτερα αυστηρή ποινή - χαρακτηριστικό της σημασίας που έδιδαν οι πρόγονοί μας στη σύνδεση με την Πόλη. 

Γι’ αυτό, λοιπόν, απέναντι στην ανθρωποφαγική διάθεση της μάζας, ο συνειδητοποιημένος σήμερα υπέρμαχος της Παράδοσης, δεν μπορεί να υποκύπτει στις συναισθηματικές εξάρσεις. Αν μη τι άλλο, είναι εκφραστής μιας κοσμοθέασης που πρεσβεύει τον σεβασμό στη Δικαιοσύνη, αναζητώντας και επιδιώκοντας την Αλήθεια, όπως αυτή πηγάζει από τη φύση και τους νόμους της. Απέναντι στη μάζα, που μοιάζει με μια καλοκαιρινή καταιγίδα, η οποία ξεσπά ξαφνικά και έντονα αλλά κρατά πολύ λίγο, οφείλουμε να δράσουμε και να αντιπαραθέσουμε τη δύναμη ενός ποταμού - που ξεκινά σιγά, μεγαλώνει σταδιακά και με την ήρεμη δύναμή του χαράσσει πολλές φορές τον δικό του δρόμο, υπερπηδώντας πρόσκαιρα εμπόδια. Και να πρωτοστατήσουμε στην απαίτηση για Δικαιοσύνη και στην προσπάθεια για την επαναφορά της κοινωνίας σε σύνδεση με την αίσθηση της κοινότητας, ώστε να επανέλθει η πολυπόθητη ισορροπία σε όλες τις εκφάνσεις της ύπαρξης. 

του Παναγιώτη Λουκά

Ταυτότητα

Αρχείο

Δημοφιλείς Αναρτήσεις

-Ελεύθερη αναδημοσίευση κειμένων - Ομάδα Ιδεάπολις - επικοινωνία: ideapolisgr@yahoo.gr - Πάτα στις ρίζες σου γερά και κοίτα ψηλά -