Πέμπτη, 19 Φεβρουαρίου 2015

Η λέξη “Μνήμη” χρησιμοποιείται πολλές φορές καταχρηστικά. Αλλά το ίδιο καταχρηστικά χρησιμοποιείται και η λέξη “Αγάπη”, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην πληρέστερη δυνατή έννοιά της. Είναι η δύναμη της Μνήμης, που μεταδίδεται μέσα στην αγκαλιά της οικογένειας, η οποία επιτρέπει σε μία κοινότητα να αντέξει όλα όσα επιδιώκουν την διάλυσή της. Είναι η μακρά “Μνήμη” των Κινέζων, των Ιαπώνων, των Εβραίων και άλλων τέτοιων λαών που τους επέτρεψε να ξεπεράσουν τους κινδύνους και τις διώξεις των οποίων ο κάθε λαός είναι κληρονόμος. Δυστυχώς, λόγω της ρήξης με την ιστορία τους, οι Ευρωπαίοι έχουν στερηθεί τη Μνήμη τους. 

Αυτή η ρήξη μου έρχεται στο μυαλό κάθε φορά που οι φοιτητές μού ζητούν να τους μιλήσω για το μέλλον της Ευρώπης. Όποτε προφέρεται η λέξη “Ευρώπη” προκύπτει μία σειρά από ασάφειες. Για κάποιους, θυμίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση, είτε θετικά ή αρνητικά, εφόσον αυτή δεν αποτελεί μία “δύναμη”. Για να αποφευχθεί η σύγχυση, εγώ πάντα διευκρινίζω ότι η Ευρώπη στην οποία αναφέρομαι δεν είναι η Ευρώπη με την πολιτική έννοια του όρου. Καθοδηγούμενος από την αρχή του Επίκτητου, της διάκρισης μεταξύ “αυτού που εξαρτάται από εμάς και αυτού που δεν εξαρτάται από εμάς”, γνωρίζω ότι εξαρτάται από εμένα να βασίζω τη ζωή μου σε αυθεντικές ευρωπαϊκές αξίες, ασχέτως εάν δεν έχω λόγο στις πολιτικές που ακολουθεί η Ευρώπη. Επίσης, γνωρίζω ότι χωρίς μία ζωογόνο Ιδέα δεν υπάρχει συνεκτική δράση (πολιτική ή άλλη). 

Αυτή η ζωογόνος Ιδέα είναι ριζωμένη στη συνείδηση του πολιτισμού της Ευρώπης, μία συνείδηση που ξεπερνά τις περιφέρειες και τα έθνη της. Από τη Βρετάνη ή την Προβηγκία, Γάλλος και Ευρωπαίος, γιος του ίδιου πολιτισμού που έχει αντέξει κατά τη διάρκεια των αιώνων, από την πρώτη αποκρυστάλλωσή του στα ομηρικά έπη. 

Ο Φερνάν Μπρωντέλ αναφέρει πως “ένας πολιτισμός είναι μία συνέχεια ακόμα και όταν αλλάζει εκ βαθέων, όπως όταν υιοθετεί μία νέα θρησκεία, επειδή ενσωματώνει τις παλιές του αξίες στο νέο, διατηρώντας την ουσία του”. Σε αυτή τη συνέχεια είμαστε υποχρεωμένοι να είμαστε αυτοί που είμαστε. 

Στην ποικιλομορφία τους, οι άνδρες υπάρχουν μόνο σε αυτό που τους διακρίνει τον έναν από τον άλλο – φύλα, λαούς, έθνη, πολιτισμούς – και όχι στη ζωικότητά τους, η οποία είναι καθολική. Η σεξουαλικότητα είναι κοινή για όλη την ανθρωπότητα, όπως και η ανάγκη για την τροφή. Όμως, η Αγάπη, όπως και η γαστρονομία, είναι διαφορετική σε κάθε πολιτισμό, είναι το αποτέλεσμα μίας μακράς συνειδητής προσπάθειας. Όπως την αντιλαμβάνονται οι Ευρωπαίοι, η Αγάπη ήταν ήδη εμφανής στα ομηρικά έπη και εκδηλώνεται από τέτοιους διακριτούς χαρακτήρες σαν την Ελένη, τη Ναυσικά, τον Έκτορα, την Ανδρομάχη, τον Οδυσσέα και την Πηνελόπη. Το είδος της Αγάπης που εκδηλώνεται μέσω αυτών των χαρακτήρων είναι τελείως διαφορετικό από αυτό που εντοπίζεται στους μεγάλους ασιατικούς πολιτισμούς, στους οποίους η λεπτότητα και η ομορφιά δεν λαμβάνονται υπόψη. 

Η Ιδέα που έχουμε για την Αγάπη δεν είναι περισσότερο επιπόλαια από την τραγική αίσθηση της ιστορίας και του πεπρωμένου που χαρακτηρίζει το ευρωπαϊκό πνεύμα. (σημ. μτφρ. Η Ιδέα) Καθορίζει έναν πολιτισμό, την έμφυτη πνευματικότητα και την αίσθηση της ζωής του καθενός μας, με τον ίδιο τρόπο που διαμορφώνει την άποψή μας για την εργασία. Είναι το μοναδικό νόημα της εργασίας η απόκτηση χρημάτων, όπως πιστεύουν πέρα από τον Ατλαντικό, ή, εκτός από ένα δίκαιο εισόδημα, υπάρχει και ο στόχος της επίτευξης αριστείας ακόμα και σε φαινομενικά ασήμαντα πράγματα; Αυτή η Ιδέα προέτρεψε τους προγόνους μας να δημιουργήσουν ομορφιά στις πιο ταπεινές και στις πιο υψηλές προσπάθειές τους. Για να συνειδητοποιήσουμε την Ιδέα πρέπει να δώσουμε μία μεταφυσική έννοια στη “Μνήμη”. 

Να καλλιεργήσουμε τη “Μνήμη” μας, να τη μεταδώσουμε με έναν ζωντανό τρόπο στα παιδιά μας, να μελετήσουμε τις δοκιμασίες που μας έχει επιβάλει η ιστορία – αυτές είναι οι προϋποθέσεις για την οποιαδήποτε αναγέννηση. Αντιμετωπίζοντας τις πρωτοφανείς προκλήσεις που μας έχουν επιβάλει οι καταστροφές του εικοστού αιώνα και την τρομερή απογοήτευση που έχουν προωθήσει θα ανακαλύψουμε στην προσπάθεια επανακατάκτησης της φυλετικής μας Μνήμης τον δρόμο για να ανταποκριθούμε σ' αυτές τις προκλήσεις, οι οποίες ήταν άγνωστες στους προγόνους μας, που ζούσαν σε έναν σταθερό, ισχυρό και καλά προστατευμένο κόσμο. 

Μετάφραση, για το Ιδεάπολις, του Χρήστου Καρανικόπουλου 

Ταυτότητα

Αρχείο

Δημοφιλείς Αναρτήσεις

-Ελεύθερη αναδημοσίευση κειμένων - Ομάδα Ιδεάπολις - επικοινωνία: ideapolisgr@yahoo.gr - Πάτα στις ρίζες σου γερά και κοίτα ψηλά -