Κυριακή, 31 Αυγούστου 2014

Μακρινή μορφή για τα μάτια μας αυτή του ιππότη. Μορφή ανέγγιχτη, ωστόσο, που έχει θριαμβεύσει απέναντι στις ύβρεις των ανθρώπων και του χρόνου, προστατευμένη από τις μυστικές περιπλανήσεις της νοσταλγίας. Ακατανίκητα όνειρα ιπποτισμού συνεχίζουν να λαγοκοιμούνται στις καρδιές των μικρών αγοριών. Ομοίως, στις καρδιές των μικρών κοριτσιών ανασκιρτά το μυστηριώδες όνειρο του έρωτα, όταν ανακαλύπτουν το μύθο της Ιζόλδης με τα ξανθά μαλλιά. 

Ο έρωτας και οι ονειροπολήσεις των μικρών κοριτσιών δεν μας απομακρύνουν και πολύ απ' την ιστορία και την ερμηνεία της. Τίποτα δεν είναι πιο αποκαλυπτικό ως προς τη φύση ενός λαού απ' τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον έρωτα. Εάν η καθαρά φυσική λειτουργία της σεξουαλικότητας δεν γνωρίζει σύνορα, ο έρωτας, αυτός, δεν διαχωρίζεται καθόλου απ' την κουλτούρα και κατά συνέπεια απ' την ψυχή των λαών. Η εικόνα της γυναίκας στη γη του Ισλάμ ή στην Κίνα δεν είναι αυτή που αποκαλύπτει ο μύθος της ωραίας Ελένης, αυτός της Ανδρομάχης ή της Πηνελόπης, αυτός της Βρουνχίλδης ή της Γκουίνεβιρ, τα μυθιστορήματα του Κρετιέν ντε Τρουά ή τα ποιήματα της Λουίζ Λαμπέ. Ακόμα κι αν βασανίσουμε τα κείμενα, το πνεύμα της Σεχραζάντ δεν θα 'ναι ποτέ όμοιο μ' αυτό της Μαρί ντε Φρανς. Όσο η μορφή του ιππότη, άλλο τόσο και η ιδέα του έρωτα διακρίνουν το πνεύμα των Ευρωπαίων. Όχι το ευτελές σεξ ως καταναλωτικό αγαθό, αλλά αυτή η μαγική και φωτεινή δύναμη, ήδη παρούσα σε μερικές στροφές της Οδύσσειας, στην ποίηση της Σαπφούς και σε πολλούς κελτικούς και γερμανικούς μύθους, των οποίων ο ιπποτικός έρως υπήρξε η πιο τελειοποιημένη έκφραση. 

Συλλογιζόμενος την ευρωπαϊκή ψυχή σε ό,τι τη διακρίνει από την εγγύς ή την μακρινή ανατολή, ο Ernst Jünger απομόνωσε ως αποκαλυπτική την ελεύθερη αποφασιστικότητα του Αλεξάνδρου, τη στιγμή που κόβει την ακινησία του Γόρδιου δεσμού (1). Εάν η Ασία ασπάζεται τις ενέργειες του κόσμου, η Ευρώπη βρίσκεται στον πειρασμό να τις κυριεύσει, ώστε να τις καθυποτάξει στη θέλησή της. Η μία συνδέεται με τη φαινομενικά ήρεμη δύναμη του ύδατος, η δε άλλη με αυτή του πυρός. Στη Δύση, το ήθος και η φιλοσοφία δεν διαφεύγουν ποτέ της θελήσεως. Το μεν και η δε δεν είναι μόνο μονοπάτια προς τη σοφία, αλλά μία αυτοσυγκρότηση μέσω της άσκησης του σώματος, του πνεύματος και της ψυχής, όπως στο γυμνάσιο, αυτό το μέρος της ελληνικής αγωγής που διήρκεσε μέχρι τις μέρες μας, παρά τις αλλοιώσεις του. Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, το ότι η ιστορία, θέατρο της θέλησης, υπήρξε μία ευρωπαϊκή επινόηση. 

Σε αντίθεση με τον Βούδα, που καθιστά ως όργανο της εσωτερικής του επήρειας την παραίτηση, ο Αχιλλέας ή ο Οδυσσέας εκπληρώνονται αψηφώντας τη μοίρα και τους θεούς. Εμφανίζουν τις πιο χαρακτηριστικές όψεις της θελήσεως. Αυτήν της παρόρμησης στον Αχιλλέα, τη δε άλλη της πανουργίας και της υπομονής στον Οδυσσέα. Ο πρώτος πεθαίνει μέσα στην λάμψη της νιότης του, ανερχόμενος στην αθανασία των ηρώων. Ο άλλος επιβιώνει απ' όλους και πετυχαίνει τους σκοπούς του. 

Αρκεί να αφαιρέσουμε από τον Αχιλλέα και τον Οδυσσέα τις αρχαϊκές αρματωσιές και να τους ντύσουμε με τη σημερινή μόδα για να ανακαλύψουμε ότι αποτελούν παντοτινές ευρωπαϊκές μορφές. Τα συναισθήματα και η λογική τους δεν είναι μίας μόνο εποχής. Είναι το ίδιον ενός ορισμένου τύπου ανθρώπου. Εκφράζουν έναν εσωτερικό κόσμο που διασχίζει το χρόνο απ' την εποχή των ομηρικών επών. Εις μάτην θα αναζητούσαμε κάτι αντίστοιχο μέσα στην καλύτερη λογοτεχνία της Ανατολής ή της Ασίας. Παρά κάποιες επιφανειακές ομοιότητες, ο Σεβάχ δεν είναι εξάδερφος του Οδυσσέα. Ο κόσμος απ' τις Χίλιες και μία Νύχτες αγνοεί το τραγικό συναίσθημα που ακολουθεί τον οξύθυμο θαλασσοπόρο της Οδύσσειας, παρά τις πονηριές και τους σαρκασμούς του. 

Θύματα της ακόρεστης περιέργειάς τους, οι Δυτικοί, συχνά πλήρωσαν φόρο υποτέλειας στον εξωτισμό και στην Ανατολή ενίοτε, έως ότου να χαθούν μέσα τους, μη παύοντας όμως ποτέ να εξαρτώνται απ' την καταγωγή τους. Δεν αρκεί να μεταμφιεστεί κανείς σε θιβετιανό ή να μιμηθεί τα γιόγκι για να αλλάξει τη φύση του. 

Για πολύ καιρό αποτελούσε κοινό τόπο στην καλή κοινωνία να προσδένεται η Ευρώπη σε αιγυπτιακές ρίζες. Όμως, τί γνωρίζουμε απ' την αρχαία Αίγυπτο, την οποία εξακολουθούμε μερικές φορές να χρησιμοποιούμε ως μέτρο μίας αυθαίρετης χρονολογίας; Ποια ήταν η ενεργητικότητα μίας κουλτούρας, της οποίας τα μνημεία μαρτυρούν τόσο το μεγαλείο όσο και την τυραννική εξουσία; Οι εθνολόγοι βεβαιώνουν ότι οι φελάχοι της κοιλάδας του Νείλου ήταν πανόμοιοι, εδώ και πέντε χιλιάδες χρόνια, μ' αυτούς του σήμερα. Πάνω απ' αυτούς, άνθρωποι ενός άλλου νοητικού και φυσικού τύπου τούς κυρίευσαν, επιβάλλοντας την κουλτούρα τους. Ποια η σχέση της με τη δική μας, αν όχι κάποιες περιθωριακές επιρροές, όπως μπορούν να βρεθούν και στην Κίνα, στην οποία χρωστούμε σημαντικό αριθμό τεχνικών και επινοήσεων που μετατρέψαμε; Κάθε κουλτούρα δανείζεται απ' ό,τι βρίσκεται στα όριά της, αλλά για να χωνέψει, να μεταποιήσει και να αναδημιουργήσει σύμφωνα με το δικό της πνεύμα. Εκ του λίαν μακρόθεν, ο Παρθενώνας, ίσως να χρωστάει κι αλλού, ωστόσο, όμως, υψώνεται σε μία απόλυτη καθαρότητα, όπως αργότερα ο πύργος της Βενσέν ή ο καθεδρικός ναός του Στρασβούργου. 

Λέμε Ανατολή, όμως η Ανατολή έχει όλες τις όψεις. Η Αίγυπτος δεν είναι Κίνα, ο σημιτικός κόσμος δεν είναι αυτός της Ινδίας, ο οποίος κιόλας έχει σημαδευτεί από τους Άριους. Πουθενά, ωστόσο, δεν ανακαλύπτουμε τη δυτική σταθερά του ελευθέρου πολεμιστή, της γυναίκας που δέχεται αγάπη και σεβασμό, του επικού ποιητή και του φιλοσόφου. Συγκρίνοντας Καρχηδόνιους και Ρωμαίους, στη Ρωμαϊκή Ιστορία του, ο Μόμσεν έγραφε: “Αυτό που λείπει πρώτα απ' όλα στους Φοίνικες, όπως και σε όλα τα αραμαϊκά έθνη, είναι η αυτοδιοικούμενη ελευθερία”. Ορίστε ένας βράχος πάνω στον οποίο μπορούμε ν' αράξουμε. Ας ξεχάσουμε για μια στιγμή την ολέθρια και έως παραλογισμού χρήση της εξατομίκευσης που κάναμε. Με τη φωτιά της θέλησης, την ιπποτική ιδέα του έρωτος, την αναζήτηση της σοφίας και την τραγική έννοια της μοίρας, ένα από τα έμφυτα χαρακτηριστικά της Ευρώπης είναι η αρμονία ανάμεσα στη φατρία, την πόλη και την ελεύθερη ατομικότητα. 

Σημειώσεις: 
1) Ernst Jünger: Ο γόρδιος δεσμός/Le noeud gordien (traduction, Christian Bourgois, Paris 1970). Το 334 πριν τη χρονολογία μας, στην αρχή της εκστρατείας του εναντίον της Περσίας, ο Αλέξανδρος έκοψε με το σπαθί του τον κόμπο που έδενε το τιμόνι του άρματος του Γόρδιου, θρυλικού βασιλέως της Φρυγίας. Ένας χρησμός είχε υποσχεθεί την αυτοκρατορία της Ασίας σ' αυτόν που θα κατάφερνε να λύσει αυτόν τον πολύπλοκο δεσμό. 

Απόσπασμα από το βιβλίο του Dominique Venner: 
Éditions du Rocher, 2004, Paris, σελίδα 30-32 
Μετάφραση: Βασίλειος Φράγκος

Ταυτότητα

Αρχείο

Δημοφιλείς Αναρτήσεις

-Ελεύθερη αναδημοσίευση κειμένων - Ομάδα Ιδεάπολις - επικοινωνία: ideapolisgr@yahoo.gr - Πάτα στις ρίζες σου γερά και κοίτα ψηλά -