Τετάρτη, 9 Οκτωβρίου 2013

Η Οράνια είναι μία ημιανεξάρτητη εθνοτική κοινότητα, αναγνωρισμένη ως μη κερδοσκοπική εταιρεία, που αποσκοπεί στη διατήρηση και διάδοση του πολιτισμού των Αφρικάνερς, και βρίσκεται στην επαρχία του Βορείου Ακρωτηρίου της Δημοκρατίας της Νοτίου Αφρικής, στις όχθες του ποταμού Οράγγη. Δημιουργήθηκε στις αρχές του 1991, λίγους μήνες μετά την ανάκληση των νόμων του Απαρτχάιντ και την αποφυλάκιση του Νέλσον Μαντέλα, από 40 περίπου οικογένειες Αφρικάνερ οι οποίες αγόρασαν την περιοχή όπου βρίσκονταν οι παλιές εγκαταστάσεις της κατασκευαστικής εταιρείας του τοπικού φράγματος. Από τότε, ολόκληρη η περιοχή ανακατασκευάστηκε και αναπτύχθηκε σε μία μικρή κοινότητα, περίπου χιλίων μόνιμων κατοίκων και περισσοτέρων από δέκα χιλιάδων υποστηρικτών – μελών του κινήματος της Οράνια, στην οποία ανήκει πλέον μία ευρύτερη έκταση είκοσι χιλιάδων στρεμμάτων. 

Σήμερα, η Οράνια αποτελεί μία όαση στην καρδιά της Νοτίου Αφρικής και υπόδειγμα συλλογικής εργασίας, ανάπτυξης και ασφάλειας, με ανεργία κάτω από το 3%, σχεδόν μηδενικό έγκλημα και ανάπτυξη πάνω από 10% το χρόνο. Αυτά τα επιτεύγματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά σε μία χώρα όπου οι δείκτες εγκληματικότητας και ανεργίας έχουν χτυπήσει κόκκινο, σηματοδοτώντας την αποτυχία της “αφρικανοποίησης” του ANC, και κάτω από ένα καθεστώς που στοχοποιεί, κατατρέχει και εκδικείται τον εναπομείναντα λευκό πληθυσμό. Η φυσική επιβίωση των Αφρικάνερς, οι οποίοι έχουν υποστεί μία σιωπηρή γενοκτονία μετά την πτώση του Απαρτχάιντ, η αποκατάσταση της ελευθερίας τους και η διαφύλαξη του πολιτισμού και της γλώσσας τους, αποτελούν τους βασικούς στόχους της δημιουργίας της κοινότητας της Οράνια, στην οποία είναι ευπρόσδεκτοι όσοι αυτοπροσδιορίζονται εθνοτικά ως Αφρικάνερς. 

Αφρικάνερς: Το ιστορικό πλαίσιο 

Σ’ αυτό το σημείο θα ήταν χρήσιμο να κάνουμε μία σύντομη αναδρομή στην σύνθετη ιστορία των Αφρικάνερς, ώστε να αντιληφθούμε τα ιδιαίτερα φυλετικά και θρησκευτικά χαρακτηριστικά αυτής της ευρωπαϊκής εθνοτικής κοινότητας της Νοτίου Αφρικής, που αποτελείται κυρίως από απογόνους Ολλανδών Καλβινιστών αγροτών, αλλά και Γερμανών μισθοφόρων και Γάλλων Προτεσταντών, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν από το 1652 στο Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, δημιουργώντας σταθμό ανεφοδιασμού για τα ολλανδικά πλοία. Αυτοί οι άποικοι, που έγιναν γνωστοί και με το όνομα Μπόερς, δηλαδή αγρότες στα ολλανδικά, διακρίνονταν για την βαθιά χριστιανική τους πίστη και για το στενό δέσιμο με τη γη τους, την οποία εκχέρσωσαν, αξιοποίησαν και υπερασπίστηκαν από τις επιδρομές των μικρών φυλών των υπανάπτυκτων μαύρων ιθαγενών.

Αναφερόμενοι, λοιπόν, στους Αφρικάνερς πρέπει να αντιληφθούμε ότι δεν έχουμε να κάνουμε με το στερεότυπο του “κακού λευκού ιμπεριαλιστή που εξόντωσε και εκμεταλλεύτηκε τον μαύρο πληθυσμό”, αλλά περισσότερο με εργατικούς αγρότες και κτηνοτρόφους που, εγκαταλείποντας την πατρίδα τους εκδιωγμένοι ως αιρετικοί, προσπάθησαν να ζήσουν με το δικό τους αξιακό σύστημα σε μία αραιοκατοικημένη παρθένα περιοχή, την οποία κατέστησαν φιλόξενη με την προσωπική τους εργασία και τις θυσίες τους για αιώνες. Η υπεράσπιση αυτού του αξιακού συστήματος υπήρξε και η κινητήριος δύναμη για την σθεναρή αντίσταση που προέβαλλαν οι Αφρικάνερς στην Βρετανική Αυτοκρατορία και στην προσπάθειά της να εγκαταστήσει μία ολιγαρχία για την εκμετάλλευση των πλούσιων φυσικών πόρων της Νοτίου Αφρικής, οδηγώντας στο ξέσπασμα των πολέμων των Μπόερς το 1880 – 1881 και το 1899 -1902.

Παρά την αναμενόμενη επικράτηση της βρετανικής υπεροπλίας, με την εβραϊκή χρηματοδότηση, που οδήγησε σε μεγάλες απώλειες ανθρωπίνων ζωών και στην μέχρι σήμερα εκμετάλλευση των ορυχείων της Νοτίου Αφρικής από το πολυεθνικό κεφάλαιο, οι Αφρικάνερς δεν πτοήθηκαν και συνέχισαν τις προσπάθειές τους για τη διατήρηση της εθνοτικής τους ταυτότητας και της κουλτούρας τους, ως αντάρτες στην αρχή και σε πολιτικό επίπεδο αργότερα. Αυτή η προσπάθεια οδήγησε σταδιακά στη θέσπιση των νόμων φυλετικού διαχωρισμού, του Απαρτχάιντ, ως τη μόνη εφικτή λύση για την επιβίωση της κοινότητας των Αφρικάνερς και τη διασφάλιση των κοινωνικών της συμφερόντων. Σε αντίθεση με την επικρατούσα άποψη ότι το Απαρτχάιντ υπήρξε ένα σκληρό ρατσιστικό καθεστώς, η πραγματικότητα είναι ότι απετέλεσε ένα μέτρο δικαιοσύνης και ισότητας μεταξύ ίσων, το οποίο επέτρεπε σε κάθε φυλετική ομάδα που απάρτιζε τη νοτιοαφρικανική κοινωνία να ξεχωρίσει και να αναπτυχθεί ως διακριτή εθνότητα. Κάτω από το καθεστώς του Απαρτχάιντ ο υπανάπτυκτος μαύρος πληθυσμός ζούσε ένα επίπεδο ζωής πολύ καλύτερο από την υπόλοιπη Αφρική και είχε ευκαιρίες και πρόσβαση σε υποδομές που δημιούργησαν οι Αφρικάνερς, τις οποίες κατόρθωσε μέσα σε δύο περίπου δεκαετίες αφρικανοποίησης να καταστρέψει.

Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι το φιλελεύθερο βρετανικό στοιχείο και τα πολυεθνικά μονοπώλια που εκμεταλλεύονται τους φυσικούς πόρους της Νοτίου Αφρικής ήταν οι κύριες δυνάμεις που άσκησαν επιρροή για την πτώση του Απαρτχάιντ, επιτυγχάνοντας τελικά το 1994, μετά από τεράστιες διεθνείς πιέσεις, την αλλαγή του ομοσπονδιακού συστήματος διακυβέρνησης και με την ψήφο της μαύρης πλειοψηφίας ανέβασαν στην εξουσία την συμμαχία του ANC και του κομμουνιστικού κόμματος. Ως αποτέλεσμα, η νέα κυβέρνηση της μαύρης πλειοψηφίας έδωσε προτεραιότητα στις μαζικές εκδικητικές προγραφές εναντίον του λευκού αγροτικού πληθυσμού, προχωρώντας ταυτόχρονα σε μαζικές ιδιωτικοποιήσεις όλων των πλουτοπαραγωγικών πηγών της οικονομίας της Νοτίου Αφρικής, ευνοώντας το πολυεθνικό κεφάλαιο και καταστρέφοντας στην πορεία την πιο ανεπτυγμένη οικονομία της αφρικανικής ηπείρου.

Αυτάρκεια, παράδοση, αλληλεγγύη

Γνωρίζοντας αυτό το ιστορικό πλαίσιο μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τις πραγματικές ανάγκες που οδήγησαν στη δημιουργία της κοινότητας Οράνια, τόσο για τη φυσική επιβίωση των λευκών Αφρικάνερς σε ένα εχθρικό περιβάλλον, όσο και για τη διατήρηση της παράδοσης, της κουλτούρας, της γλώσσας και της θρησκείας τους. Εξάλλου, έχοντας ως ρητό το “δουλεύοντας για την ελευθερία”, η λειτουργία της κοινότητας βασίζεται στο παραδοσιακό δέσιμο των Μπόερς με τη γη τους, στην αυτάρκεια, στην αλληλεγγύη και στον εθελοντισμό.

Η Οράνια είναι μία σύγχρονη κοινότητα που διαθέτει σχολείο, επιχειρήσεις, ιδρύματα, οργανισμούς, ηλεκτρικό, υδροδότηση και κέντρο υγείας, ενώ στα πλάνα υπάρχει και η δημιουργία νοσοκομείου. Όλα αυτά έχουν επιτευχθεί σε μία περίοδο τεράστιας οικονομικής ύφεσης για την υπόλοιπη Νότιο Αφρική. Τα δύο χαρακτηριστικά στοιχεία της λειτουργίας της κοινότητας είναι το ότι βασίζεται στην εργασία των λευκών κατοίκων, καθώς απαγορεύεται η πρόσληψη μαύρων εργατών, όπως και το ότι έχει δημιουργήσει το δικό της τραπεζικό σύστημα και το δικό της νόμισμα.

Με την απαγόρευση της πρόσληψης μαύρων εργατών όλες οι εργασίες εκτελούνται από όλα τα μέλη της κοινότητας, ανεξαρτήτως πλούτου και κοινωνικού επιπέδου, με αποτέλεσμα, εκτός από την καταπολέμηση της ανεργίας και την επίτευξη της αυτάρκειας, να καλλιεργείται το συλλογικό αίσθημα του ανήκειν σε μία ομοιογενή φιλική κοινότητα χωρίς έγκλημα. Μάλιστα, προσφέρεται δωρεάν εστίαση για ένα μήνα σε όσους επιθυμούν να εγκατασταθούν στην Οράνια, μέχρι να εξασφαλίσουν εργασία. Και οι ευκαιρίες για εργασία και ανάπτυξη είναι πολλές σε μία κοινότητα η οποία έχει κατορθώσει την αυτάρκεια σε παραγωγή φρούτων και λαχανικών για τις ανάγκες του πληθυσμού της.

Σε ό,τι αφορά στο τραπεζικό και νομισματικό σύστημα, αυτό βασίζεται στο όρα, το οποίο είναι το νόμισμα – κουπόνι με το οποίο μπορεί να προχωρήσει κανείς σε οποιαδήποτε συναλλαγή στην Οράνια, χρησιμοποιείται μόνο εντός της κοινότητας, αλλά είναι 100% εγγυημένο από το κράτος της Νοτίου Αφρικής σε ισοτιμία 1:1 με το επίσημο νόμισμα (ραντ). Το 2011, εκτός από το εισόδημα που προήλθε από δωρεές του εξωτερικού, η Οράνια είχε εισόδημα 50.000 δολαρίων μόνο από τους τόκους που έχουν να κάνουν με το σύστημα ισοτιμίας και τις ανταλλαγές μεταξύ ραντ και όρα. Επίσης, αξιοσημείωτες πηγές εισοδήματος έρχονται από τις εξαγωγές μεταποιημένων χρυσαφικών στην υπόλοιπη Νότιο Αφρική, λαχανικών στην Βρετανία και καρυδιών στην Κίνα.

Εκτός των παραπάνω, η Οράνια είναι μία κοινότητα που λειτουργεί απόλυτα οικολογικά και με σεβασμό στο περιβάλλον. Όλα τα κτίρια χρησιμοποιούν ηλιακή ενέργεια και είναι εφοδιασμένα με δεξαμενή εκμετάλλευσης βρόχινου νερού. Το σύστημα ανακύκλωσης έχει πέντε διαφορετικές ταξινομήσεις αποβλήτων και λειτουργεί σύστημα εκπαίδευσης των κατοίκων στην ανακύκλωση. Στις μεταφορές η κοινότητα εστιάζει στην ενθάρρυνση της χρήσης ποδηλάτου, ενώ, γενικότερα, ο στόχος είναι να παράγεται περισσότερη ενέργεια από αυτή που καταναλώνεται. Αυτή η ολιστική προσέγγιση έχει ως αποτέλεσμα κάθε στοιχείο να χρησιμοποιείται για να καλύψει περισσότερες από μία ανάγκες.

Κριτική και μέλλον

Το εγχείρημα της Οράνια, εκτός από αλληλεγγύη και συμπαράσταση, έχει δεχτεί και κριτική, καλοπροαίρετη και κακοπροαίρετη. Προφανώς, δεν έχει νόημα εδώ να ανακυκλώσουμε τα “αντιρατσιστικά” επιχειρήματα των θιασωτών του πολιτικά ορθού και της ισοπέδωσης. Αυτών που αγιοποίησαν τον Νέλσον Μαντέλα και κλείνουν τα μάτια τους μπροστά στη γενοκτονία των Αφρικάνερ ή αυτών που προβάλλουν κατά κόρον αμφισβητήσιμα εγχειρήματα χίπηδων και μαρξιστών ως πρότυπα οικοκοινοτήτων. Η Οράνια βλέπετε δεν είναι Μαριναλέντα και η διατήρηση της εθνικής ταυτότητας δεν πουλάει όπως ο μαρξισμός.

Υπάρχουν βέβαια και αυτοί που υποστηρίζουν ότι η περιχαράκωση του εναπομείνοντος πληθυσμού των Αφρικάνερ στην κοινότητα της Οράνια θα οδηγήσει σταδιακά στην εξαφάνισή του από την υπόλοιπη Νότια Αφρική (ασχέτως βέβαια εάν αυτό θα γίνει έτσι κι αλλιώς αν συνεχιστεί η γενοκτονία), καθώς και το ότι η εξάρτηση της κοινότητας από την συνεργασία του νοτιοαφρικανικού κράτους, σε ό,τι αφορά για παράδειγμα στην ισοτιμία του νομίσματος, είναι επικίνδυνη και μπορεί ανά πάσα στιγμή η κοινότητα να βρεθεί προ εκπλήξεων.

Παρά την κριτική, όμως, και τις όποιες δυσκολίες που υπάρχουν, το σημαντικό είναι πως το οικοδόμημα της Οράνια είναι απτό και αποτελεί ένα θετικό βήμα αυτοοργάνωσης και αυτάρκειας βασισμένο στα ιδεώδη της φυλής, της πίστης, της οικογένειας και της συλλογικής ζωής ενάντια στην υποταγή στο χρήμα, στα υλικά αγαθά και στο εγώ. Η Οράνια είναι μία κοινωνία βασισμένη σε γερά θεμέλια, αγωνίζεται για την ελευθερία της, για την φυσική επιβίωση των κατοίκων της και για το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού τους. Μας κλείνει το μάτι και μας φωνάζει ότι υπάρχει και άλλος δρόμος. Υπάρχει κι άλλη πρόταση, εφικτή και αληθινή. Μία πρόταση που μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για όλους μας και χρειάζεται την έμπρακτη αλληλεγγύη μας για να επιβιώσει και να ανθίσει.

του Νίκου Καρατουλιώτη

Πηγές - Παραπομπές

* Η πολυεθνική εταιρεία De Beers ασχολείται με πολύτιμους λίθους, έχει κατηγορηθεί για μονοπωλιακές συμπεριφορές και για εκμετάλλευση των εργαζομένων και δραστηριοποιείται, μεταξύ άλλων χωρών, και στη Νότιο Αφρική. Πρέπει μάλιστα να σημειώσουμε ότι ενώ είναι εβραϊκών συμφερόντων, κράτησε την ονομασία των Ολλανδών Μπόερς από τους οποίους εξαγόρασε ο ιδρυτής της το πρώτο ορυχείο, χωρίς αυτοί να έχουν καμία σχέση με την εταιρεία.

Ταυτότητα

Αρχείο

Δημοφιλείς Αναρτήσεις

-Ελεύθερη αναδημοσίευση κειμένων - Ομάδα Ιδεάπολις - επικοινωνία: ideapolisgr@yahoo.gr - Πάτα στις ρίζες σου γερά και κοίτα ψηλά -