Τετάρτη, 1 Μαΐου 2013


Η Ευρώπη ήταν ο τόπος όπου τα δύο μεγάλα μοντέλα της πολιτείας και της πολιτικής ενότητας επεκτάθηκαν, αναπτύχθηκαν και εν τέλει συγκρούστηκαν: Ο θεσμός του έθνους, ο οποίος προϋπήρχε της μοναρχίας και η αυτοκρατορία. Ο τελευταίος αυτοκράτορας της Λατινικής Δύσης, ο Ρωμύλος Αυγουστύλος, καθαιρέθηκε το 475, με αποτέλεσμα να παραμείνει μόνο η Ανατολική αυτοκρατορία. Μετά την κατάρρευση της Δυτικής αυτοκρατορίας, προέκυψε μια νέα μοναδική συνείδηση. Το 795, ο Πάπας Λέων ΙΙΙ άρχισε με εγκυκλίους του να υποστηρίζει τη βασιλεία του Καρόλου, βασιλιά των Φράγκων και των πατρικίων των Ρωμαίων, αντί για τη βασιλεία του αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης. Πέντε χρόνια αργότερα στη Ρώμη, την ημέρα των Χριστουγέννων του έτους 800, ο Πάπας Λέων III τοποθέτησε το αυτοκρατορικό στέμμα στο κεφάλι του Καρλομάγνου και τον έχρησε Imperator Romanum gubernans Imperium («Αυτοκράτορας που κυβερνά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία»).  

Αυτή είναι η πρώτη αναγέννηση της αυτοκρατορίας. Υπακούει στη θεωρία της μεταφοράς (transratio imperii), σύμφωνα με την οποία η αυτοκρατορία του Καρλομάγνου αναβίωσε και αποτέλεσε συνέχεια της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, θέτοντας έτσι τέλος στις θεολογικές εικασίες, εμπνευσμένες από τον προφήτη Δαβίδ, που προέβλεπαν ότι η συντέλεια του κόσμου θα σήμανε το τέλος της τέταρτης αυτοκρατορίας, δηλαδή της Ρωμαϊκής, η οποία διαδέχθηκε τη Βαβυλωνιακή, την Περσική και την Αλεξανδρινή αυτοκρατορία.  

Την ίδια στιγμή, η αναγέννηση της αυτοκρατορίας σπάει με την ιδέα Αυγουστινιανών περί μιας ριζοσπαστικής αντίθεσης μεταξύ Terrena CIVITAS και CIVITAS Dei, η οποία θα μπορούσε να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι μια χριστιανική αυτοκρατορία ήταν μόνο μια ουτοπία. Ο Πάπας Λεών III όμως, ήταν ακάθεκτος, έχοντας μια νέα στρατηγική για μια χριστιανική αυτοκρατορία, όπου ο αυτοκράτορας θα είναι ο υπερασπιστής της πόλης του Θεού και θα αντλεί τις εξουσίες του από τον Πάπα, του οποίου οι πνευματικές δυνάμεις αναπαράγονται στην κοσμική βασιλεία. Φυσικά, όλες οι διαμάχες σχετικά με την περιβολή θα περιοριστούν από την αμφίβολη διατύπωση που κάνει τον αυτοκράτορα υποκείμενο της πνευματικής τάξης, αλλά την ίδια στιγμή τον κάνει κεφαλή της πρόσκαιρης ιεραρχίας, της οποίας ο ιερός χαρακτήρας σύντομα θα βεβαιωθεί.  

Μετά την Συνθήκη Βερντέν (843), όπου επισφραγίστηκε η διαίρεση της αυτοκρατορίας μεταξύ των τριών εγγονών του Καρλομάγνου (Lothario I, Ludwig ο Γερμανός, και ο Charles ο φαλακρός), ο βασιλιάς της Σαξονίας, Ερρίκος Α' στέφθηκε αυτοκράτορας το 919. Η αυτοκρατορία στη συνέχεια έγινε γερμανική. H Kαρολίγγεια εξουσία αλλοιώθηκε και εξασθένησε, για να αποκατασταθεί και πάλι από τους Οθωνιανούς και τους Φράγκους, το 962 στην κεντρική Ευρώπη, προς όφελος του Όθωνα Ι της Γερμανίας. Παρέμεινε η κύρια πολιτική δύναμη στην Ευρώπη μέχρι τα μέσα του 13ου αιώνα, όταν επίσημα μετατράπηκε σε Sacrum Imperium Romanum. Μετά το 1442, προστέθηκε και η ονομασία "του γερμανικού έθνους" .  

Δεν είναι δυνατό να καταγραφεί ολόκληρη η ιστορία της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του Γερμανικού Έθνους εδώ, παρ' όλα αυτά επισημαίνουμε ότι σε όλη την ιστορία της ήταν αποτέλεσμα συνδυασμών τριών συνιστωσών: Του αρχαίου πολιτισμού, του Χριστιανισμού και της γερμανικής ταυτότητας.  

Ιστορικά, η αυτοκρατορική ιδέα άρχισε να αποσυντίθεται κατά την Αναγέννηση, με την εμφάνιση των πρώτων εθνικών κρατών. Φυσικά, το 1525 η νίκη στην Πάβια, όπου επικράτησαν οι αυτοκρατορικές δυνάμεις εναντίον των στρατευμάτων του Φραγκίσκου Ι των Γάλλων, φάνηκε να αντιστρέφει αυτήν την τάση. Εκείνη την εποχή, το γεγονός αυτό θεωρήθηκε πολύ σημαντικό και προκάλεσε μια αναγέννηση του Γιβελινισμού (Ghibellinism) στην Ιταλία. Ωστόσο, μετά τον Κάρολο τον V, ο τίτλος δεν πήγε στον γιό του Φίλιππο και πλέον η αυτοκρατορία είχε και πάλι συρρικνωθεί σε μια τοπική υπόθεση. Η υπογραφή της Συνθήκης της Βεστφαλίας (1648) θεωρήθηκε αναξιοπρεπής και οδήγησε πλέον την αυτοκρατορία να θεωρείται μια απλή συνομοσπονδία εδαφικών κρατών. Η πτώση συνεχίστηκε για άλλους δύο αιώνες. Στις 6 Απριλίου 1806, η επανάσταση του Ναπολέοντα ολοκληρώθηκε καταστρέφοντας ό,τι απέμεινε από την εδώ και καιρό νεκρή αυτοκρατορία. Ο Φραγκίσκος Ε΄ παραιτείται του τίτλου του αυτοκράτορα των Γερμανών και λαμβάνει αυτόν του αυτοκράτορα των Αυστριακών, ως Φραγκίσκος Α΄. Η Αγία Ρωμαϊκή αυτοκρατορία πλέον δεν υφίσταται.  

Εκ πρώτης όψεως, η ιδέα της αυτοκρατορίας δεν είναι εύκολο να γίνει κατανοητή, λαμβάνοντας υπόψη τις συχνά αντικρουόμενες ερμηνείες που έχουν δοθεί. Στο λεξικό του ο Littre αναφέρει με εναν ταυτολογικό ορισμό: "Ένα κράτος που κυβερνιέται από έναν αυτοκράτορα ονομάζεται αυτοκρατορία”. Αυτή όμως είναι μια ερμηνεία πάρα πολύ σύντομη. Όπως η πόλις ή το έθνος, η αυτοκρατορία είναι ένα είδος πολιτικής ενότητας. Σε αντίθεση, όμως, με τη μοναρχία ή τη δημοκρατία, δεν είναι μια μορφή διακυβέρνησης. Αυτό σημαίνει ότι η αυτοκρατορία είναι συμβατή a priori με διαφορετικές μορφές διακυβέρνησης. Το πρώτο άρθρο του Συντάγματος της Βαϊμάρης αναφέρει ότι "το γερμανικό Ράιχ είναι μια δημοκρατία". Ακόμα και το 1978, το συνταγματικό δικαστήριο της Καρλσρούης δεν δίστασε να ισχυριστεί ότι "το γερμανικό Ράιχ εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο του διεθνούς δικαίου." Ο καλύτερος τρόπος για να κατανοήσουμε την ουσιαστική πραγματικότητα της αυτοκρατορίας είναι συγκρίνοντάς την με εκείνη του έθνους ή του κράτους-έθνους (η τελευταία αντιπροσωπεύει το τέλος μιας διαδικασίας σχηματισμού εθνικότητας), όπου η Γαλλία περισσότερο ή λιγότερο αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα. 

Μετάφραση: Ι.Α.Κ.

Ταυτότητα

Αρχείο

Δημοφιλείς Αναρτήσεις

-Ελεύθερη αναδημοσίευση κειμένων - Ομάδα Ιδεάπολις - επικοινωνία: ideapolisgr@yahoo.gr - Πάτα στις ρίζες σου γερά και κοίτα ψηλά -