Η Ύπαρξη μπροστά στο ζήτημα του ατομισμού

Είμαστε αδιαπέραστες μονάδες. Δεν “συναντιόμαστε”. Αυτό είναι το πρόβλημα των ανθρώπων. Μόνο ίσως στιγμές υπάρχουν όπου οι άνθρωποι συναντιούνται πραγματικά. Όχι μόνο κατανοούνται αλλά και περιχωρούνται, συν-χωρούνται, οσμίζονται την ετερότητα πάνω στο δικό τους σώμα, μέσα στη δική τους αναπνοή. 

Αν έτσι το σκεφτούμε, τότε πόσο μεγαλεπήβολο φαντάζει το όραμα του εθνικισμού για μια οργανική κοινωνία, για μια κοινωνία που συνιστά ένα ζωντανό πλέγμα, μια συνομιλία μεταξύ ζωντανών κυττάρων, και όχι απλά μία διαδικασία δοσοληψίας και εξασφάλισης των συμφερόντων με τη μικρότερη δυνατή ζημία για το υποκείμενο. 

Και αφού μεγαλεπήβολο, τότε και πάντα ατελές θα μένει αυτό το όραμα όσον αφορά την τέλεια πραγμάτωσή του. Το τέλος δεν υπάρχει, το τελικό σημείο θα είναι ακριβώς αυτός ο συνεχής δρόμος προς το τέλος. Είναι το μυθικό ταξίδι. 

Τότε θα κατανοήσουμε πόσο μεγαλειώδες ζητούμενο είναι η πολιτικοποίηση και κοινωνική συστηματοποίηση της ανάγκης για τη σύσταση ενός κοινωνικού οργανισμού στη βάση της αλήθειας της Ύπαρξης. 

Τότε μόνο θα κατανοήσουμε γιατί έχει σημασία το να ανασκαλεύουμε ποιο οντολογικό περιεχόμενο βρίσκεται πίσω από κάθε “ιδεολογία”, κοσμοθεωρία ή “πρόταση ζωής”, και τις υποβαστάζει. 

Τότε μόνο ίσως ανακαλύψουμε ότι πρόκειται για κάτι το ανέφικτο αυτό το ιδανικό, κάτι το απρόσιτο κατά την ουσία του. Στις επιμέρους όμως εκδηλώσεις της ζωής θα επιφέρει μεγάλη ωφέλεια. Ή και την πλήρη καταστροφή, τον τέλειο εκβαρβαρισμό. Δεν μένει όμως από το να κινηθούμε προς αυτόν τον σκοπό. Το άγνωστο είναι περισσότερο ελπιδοφόρο από το σημερινό άθλιο παρόν της στυγερής υπερ-εξατομίκευσης. 

Κι αν ο “εθνικισμός” δεν έχει ή δεν είχε ποτέ ένα τέτοιο περιεχόμενο, δεν στρεφόταν δηλαδή ποτέ γύρω από τέτοιους προβληματισμούς, πρέπει κανείς να διερωτηθεί μήπως είναι πια σκόπιμο να τους αποκτήσει. 

Κι αυτό γιατί ο εθνικισμός περιστρέφεται γύρω από τον πρώτο πυρήνα, γύρω από την φυλή, την πρώτη κοινωνική στοιχείωση. Και η μετέπειτα επαγωγή είναι το χρέος του. 

Η αναγωγή στο κοινωνικό, είναι το περιεχόμενό του, η ασίγαστη αποστολή του. 

του Άγγελου Δημητρίου
Τρίτη, 25 Απριλίου 2017

Αντιμοντερνισμός

Η συλλογική μνήμη δεν είναι μόνο μια αναπόληση χρονικά παρελθόντων γεγονότων. Είναι προπάντων το τωρινό και αυριανό ξανάνιωμα μιας φυσικής συλλογικότητας μέσω της αξιοποίησης της παρελθούσας εμπειρίας. Η απλή νοητική ανάμνηση αφικνείται σε ένα ανύπαρκτο παρελθόν, καταλήγει σε έναν σκοτεινό μη-τόπο. Ενώ η συλλογική μνήμη κουβαλάει, μέσω της Παράδοσης, το μέλλον. 

Η Παράδοση διαβρώνει την νομοτέλεια της φθοράς των ατόμων. Είναι ο φάρος κατά την “κυκλοδίωκτη” ανεμοδούρα του χρόνου. Είναι το φως μέσα στους σκοτεινούς στροβιλισμούς των αιώνων. 

Ο χρόνος παρέρχεται, τα γεγονότα, οι άνθρωποι. Η ζωή και ο θάνατος αλληλεπικαλύπτονται. Ό,τι όμως συνέβη μένει στην μνήμη, επανέρχεται, μεταφέρεται, ξαναγεννιέται, γίνεται καινούριο βίωμα, γεγονός. Δεν χάνεται παρά μόνο αν χαθεί ο μεταφορέας, αν τερματιστεί η λειτουργικότητα του δέκτη του περασμένου βιώματος. Το παρελθόν υπάρχει όταν εμείς του δίνουμε ζωή. Η Παράδοση είναι ένας τρόπος. Είναι μια πολύπλοκη “χρονομηχανή”. Για να μην χάσουμε ποτέ αυτό που είμαστε, για να κρατάμε πάντα τον οδοδείκτη προς το μέλλον. 

Άγγελος Δημητρίου, Αντιμοντερνισμός, εκδόσεις Λόγχη, Αθήνα, 2017, σελ 118-119
*Το βιβλίο διατίθεται και από την Εστία Θεσσαλονίκης του Κύκλου Ιδεάπολις
Τρίτη, 18 Απριλίου 2017

Έξοδος 1826 – Μία παρουσίαση

Ο κινηματογράφος αποτελεί σήμερα μία τεράστια βιομηχανία στο χώρο του θεάματος, με εξωφρενικά ποσά να τον συνοδεύουν, αλλά ταυτόχρονα και ένα εργαλείο παγκόσμιας εμβέλειας για τη χειραγώγηση των μαζών και την επιβολή προτύπων και συμπεριφορών. Ο άξονας πάνω στον οποίο κινείται χαρακτηρίζεται κυρίως από την τυραννία της πολιτικής ορθότητας και την επίθεση ενάντια στις αξίες που αποτελούν τον συνεκτικό δεσμό των παραδοσιακών κοινωνιών. Υπάρχουν, φυσικά, και ταινίες με διαφορετικό περιεχόμενο, που ξεφεύγουν από τον παραπάνω κανόνα. Αν αναλογιστεί κανείς, όμως, πόσες είναι στο σύνολο των ταινιών που παράγονται και προβάλλονται, θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είναι εξαιρέσεις. 

Η κατάσταση στον ελληνικό κινηματογράφο, αν και αναφερόμαστε σαφέστατα σε πολύ χαμηλότερου προϋπολογισμού παραγωγές, κινείται στον παραπάνω άξονα και δεν διαφέρει πολύ: Κωμωδίες της σειράς, που σατιρίζουν τη σύγχρονη νεοελληνική πραγματικότητα με περίσσια χυδαιότητα, ακαταλαβίστικες ταινίες από αδρά επιδοτούμενους “διανοούμενους”, “κοινωνικές” ταινίες που πλειοδοτούν στην εξύμνηση κάθε ανωμαλίας και κάθε “κοινωνικά ευπαθούς ομάδας”, καθώς και ορισμένες πρόχειρες αντιγραφές επιτυχιών του εξωτερικού, αποτελούν κυρίως τη θεματολογία της εγχώριας έβδομης τέχνης. Αν σε αυτό το πλαίσιο προσθέσουμε και την ήδη μειωμένη διάθεση του κοινού “να πάει σινεμά”, λόγω των οικονομικότερων λύσεων, που προσφέρονται μέσω διαδικτύου και συνδρομητικής τηλεόρασης, τότε η δημιουργία μιας ταινίας με επίκεντρο την εθνεγερσία του 1821 και μάλιστα χωρίς καμία κρατική επιδότηση, παρά μόνο από ιδιωτικούς πόρους, φάνταζε μια πραγματική πρόκληση. Κι όμως, ο σκηνοθέτης της ταινίας “Έξοδος 1826” κ. Βασίλης Τσικαράς και οι υπόλοιποι συντελεστές της, αντιμετώπισαν αυτή την πρόκληση με επιτυχία. Η ταινία προβάλλεται εδώ και αρκετές εβδομάδες στις κινηματογραφικές αίθουσες με το κοινό να την έχει αγκαλιάσει και αυτό φαίνεται από την παράταση που δίνεται στις προβολές καθώς και από τη ζήτηση που υπάρχει για να προβληθεί σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. 

Η υπόθεση της ταινίας είναι βασισμένη στο ίδιο ιστορικό γεγονός που έμεινε στη μνήμη ως τις μέρες μας από το πασίγνωστο δημοτικό τραγούδι “Παιδιά της Σαμαρίνας”, και αφηγείται το ταξίδι μίας ομάδας ανδρών από την περιοχή των Γρεβενών, που σπεύδουν να βοηθήσουν στην Έξοδο του Μεσολογγίου, τον Απρίλιο του 1826. Από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν στην ταινία είναι η ιδιαίτερη λεπτομέρεια στην ενδυμασία και στις παραδοσιακές φορεσιές των ηθοποιών, που μας μεταφέρουν ρεαλιστικά στην εποχή των γεγονότων, καθώς και η επιβλητική μουσική επένδυση του συνθέτη κ. Κεραμάρη. Επιπλέον, η ελληνική φύση, μέσα στην οποία εκτυλίσσεται η ιστορία, πρωταγωνιστεί με τον δικό της τρόπο και η εικόνα του τοπίου της υπαίθρου, όπως αυτή έχει κινηματογραφηθεί, δένει άψογα με την εξιστόρηση του οδοιπορικού. 

Όσον αφορά το σενάριο, η ταινία δεν κρύβει ιδιαίτερες εκπλήξεις, αφού το θέμα που πραγματεύεται είναι γνωστό και βασίζεται πάνω στα διασωθέντα ιστορικά στοιχεία και στην παράδοση. Ωστόσο, ο σκηνοθέτης δίνει επικά στοιχεία και πετυχαίνει με εξαιρετικό τρόπο τη δραματοποίηση της πορείας των ανδρών. Μία πορεία στην οποία διαφαίνεται η αίσθηση του χρέους που διακατέχει τους μαχητές, παρά τη ματαιότητα του ταξιδιού τους, αφού γνωρίζουν ότι η κατάσταση στο πολιορκημένο Μεσολόγγι είναι πολύ δύσκολη. Το χρέος που αναγνωρίζουν ότι έχουν δεν είναι μέρος κάποιας συμφωνίας που έχουν κάνει. Είναι, όπως οι ίδιοι μαρτυρούν, το χρέος προς τα παιδιά τους και προς την πατρίδα. 

Στους υπόλοιπους χαρακτήρες της ταινίας, βλέπουμε πως εξίσου δυνατός παρουσιάζεται και ο ρόλος της συζύγου του καπετάνιου Χλωρού. Μία γυναίκα που στέκεται στο πλευρό του άνδρα της, στην απόφασή του να αφήσει την οικογένειά του για μία αποστολή που ελλοχεύει ο κίνδυνος να μην καταφέρει να επιστρέψει πίσω. Επίσης, η εκκλησία δεν περιορίζεται στο να ευλογεί τα όπλα των αγωνιστών αλλά και ο ίδιος ο ιερωμένος τα ζώνεται, ενσαρκώνοντας έτσι την φράση “μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος”. Τέλος, στον επίλογο της ταινίας, όπου παρουσιάζονται οι κεντρικοί ήρωες, ο θεατής μαθαίνει πως ο γιος του καπετάνιου ακολούθησε το παράδειγμα του πατέρα του και έγινε κι ο ίδιος οπλαρχηγός στην περιοχή της τότε σκλαβωμένης Μακεδονίας. 

Παρόλο που η ταινία δεν είχε τα εντυπωσιακά ειδικά εφέ, τους εκατοντάδες κομπάρσους, την αναπαράσταση μεγάλων μαχών και συγκρούσεων, ιδιαίτερη διαφήμιση ή ακόμη και κάποιον αρκετά γνωστό ηθοποιό στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, για να αποτελέσει μαγνήτη για το κοινό, αποδεικνύεται μέχρι τώρα, με την προσέλευση στους κινηματογράφους, ότι ο κόσμος αγκάλιασε την ταινία αυτή. Και, μάλιστα, η απήχηση που έχει δεν περιορίζεται σε κάποιο συγκεκριμένο ηλικιακό τμήμα αλλά με έκπληξη κάποιος παρατηρεί μέσα στις αίθουσες από μικρά παιδιά δημοτικού με τους γονείς τους, εφήβους με τις παρέες τους και ηλικιωμένους ανθρώπους. Η απάντηση για αυτή την αποδοχή νομίζω βρίσκεται στη σκηνή που εκτυλίχθηκε όταν έπεσαν οι τίτλοι τέλους της ταινίας. Σε εκείνο το σημείο οι θεατές ξέσπασαν σε ένα ήρεμο παρατεταμένο χειροκρότημα, χωρίς ζητωκραυγές. Συνηθίζεται οι θεατές να χειροκροτούν όταν ολοκληρώνεται μία θεατρική παράσταση και όλοι οι ηθοποιοί μαζί υποκλίνονται στο κοινό. Εδώ όμως δεν ήταν παρών κάποιος συντελεστής της ταινίας για να εισπράξει το χειροκρότημα του κόσμου, υπήρχε μόνο το πανί. Και έπειτα παρατηρούσε κανείς τα βλέμματα του κόσμου, καθώς αποχωρούσε, που ήταν γεμάτα συγκίνηση, περηφάνεια και ευγνωμοσύνη. Γιατί αυτό που αγγίζει περισσότερο την καρδιά ενός ανθρώπου από έναν φανταστικό υπερήρωα με υπερφυσικές ικανότητες, αποκύημα της φαντασίας κάποιου σεναριογράφου, είναι οι δικοί του πραγματικοί ήρωες, που έδωσαν έναν τιτάνιο αγώνα απέναντι σε έναν μοχθηρό αλλόφυλο κατακτητή, πρώτα για να επιβιώσουν μέσα στους αιώνες διατηρώντας την ταυτότητά τους και στη συνέχεια για να ξεσηκωθούν πολεμώντας για την ελευθερία τους. Γιατί αυτοί οι ήρωες μιλάνε την ίδια γλώσσα με αυτόν, έχουν την ίδια πίστη με αυτόν, έζησαν στα ίδια μέρη που ζει και αυτός και γιατί στις φλέβες τους έτρεχε το ίδιο αίμα με αυτόν! Γιατί οι εκρήξεις, τα αυτοκίνητα που αναποδογυρίζουν, οι κασκαντέρ που εκτελούν παράτολμα άλματα, οι εξωγήινοι που εισβάλλουν στη γη και άλλα πολλά τέτοια γίνονται μόνο στις ταινίες. Αντίθετα, οι σκοτωμοί, οι βιασμοί, οι βίαιοι εξισλαμισμοί, οι αρπαγές των περιουσίων, οι εξευτελισμοί δεν είναι αποσπάσματα από σενάριο ταινίας αλλά η αληθινή ιστορία που έζησε το έθνος μας κάτω από τον τουρκικό ζυγό. Η ταινία αυτή μίλησε κατευθείαν στο εθνικό υποσυνείδητο και στη συλλογική μνήμη του Έλληνα. Μια μνήμη που μάχεται να μείνει ζωντανή, να μην ξεθωριάσει απέναντι στην εφήμερη απόλαυση, που σήμερα ανάγεται ως ο απόλυτος σκοπός του ανθρώπου, ο οποίος αποκομμένος από τις ρίζες του δεν δύναται να έχει και μέλλον. 

Αξίζει ένα μεγάλο ευχαριστώ στον σκηνοθέτη και στους συντελεστές της ταινίας, που με τον δικό τους καλαίσθητο τρόπο τόνωσαν την εθνική μας μνήμη και υπερηφάνεια. Οι ίδιοι διαπίστωσαν ότι υπάρχει αρκετός κόσμος που επιθυμεί να παρακολουθήσει κάτι διαφορετικό από το κύριο ρεύμα που επικρατεί στον κινηματογράφο και περιμένει με ανυπομονησία ένα νέο εφάμιλλο εγχείρημα. 

του Κ. Παπαδόπουλου
Τρίτη, 11 Απριλίου 2017

Σχετικά με την επίθεση στη Συρία

Ο βομβαρδισμός της αεροπορικής βάσης του συριακού στρατού στην πόλη Χομς από τις αμερικανικές δυνάμεις, ως αντίποινα για την υποτιθέμενη χρήση του χημικού αερίου Σαρίν κατά τον βομβαρδισμό του θύλακα των τζιχαντιστών στην πόλη Χαν Σεϊχούν από τις δυνάμεις του Άσαντ, άνοιξε εκ νέου τον Ασκό του Αιόλου στη γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής. Το νέο στην εξέλιξη αυτή δεν είναι η σφοδρότητα της αμερικανικής επίθεσης, η οποία επέφερε ελάχιστες απώλειες σε ανθρώπινο δυναμικό και υποδομές – λειτουργώντας περισσότερο ως “μήνυμα”, αλλά η αλλαγή που σηματοδοτεί στους συσχετισμούς, στην περιοχή και γενικότερα.

Τα τελευταία εικοσιτετράωρα έχουν γίνει πολλές αναλύσεις, εύστοχες ή μη, που προσπαθούν να ερμηνεύσουν την απόφαση του Τραμπ να προχωρήσει σ' αυτή την ενέργεια. Επειδή, όμως, χωρίς να έχει κανείς την πλήρη εικόνα είναι παρακινδυνευμένο να προχωρεί σε αυθαίρετα συμπεράσματα, θα μείνουμε στα γεγονότα:

Η συριακή κυβέρνηση αρνείται κατηγορηματικά τη χρήση οποιουδήποτε τοξικού αερίου κατά τον βομβαρδισμό της Χαν Σεϊχούν. Χωρίς να έχει γίνει κάποια έρευνα από μία ανεξάρτητη αρχή σχετικά με το τι έγινε πραγματικά (εάν πρόκειται για προβοκάτσια, για ανατίναξη αποθήκης του ISIS που περιείχε χημικά ή για κάτι άλλο), η αμερικανική πλευρά βιάστηκε να κάνει την κίνησή της δείχνοντας, ουσιαστικά, απόλυτη εμπιστοσύνη στους ισχυρισμούς των τζιχαντιστών και επικαλούμενη στοιχεία της CIA, τα οποία, όμως, αρνείται να αποκαλύψει.

Επιπροσθέτως, στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία, με τον συριακό στρατό να προελαύνει και να προχωρά στην ανακατάληψη των περιοχών που είχαν περιέλθει στην κυριαρχία του ISIS, φαντάζει εξαιρετικά απίθανο για τον Άσαντ να επιλέξει να προβεί σε μία ενέργεια που θα διακινδύνευε τη διατήρηση μίας ισορροπίας ιδιαίτερα βολικής για την κυβέρνησή του.

Ως εκ τούτου, η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε σε μία σπασμωδική (ή, ακόμα χειρότερα, προμελετημένη) κίνηση, που άλλαξε αιφνιδιαστικά το κλίμα συνεννόησης με τη Ρωσία και τη συριακή κυβέρνηση - το οποίο, φαινομενικά, η ίδια είχε καλλιεργήσει – και βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με όλα όσα είχε υποσχεθεί προεκλογικά ο Τραμπ σχετικά με την παρεμβατικότητα των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Για την ακρίβεια, έρχεται ως φυσική συνέχεια της πολιτικής των προηγούμενων αμερικανών προέδρων, απόλυτα εναρμονισμένη με το ψυχροπολεμικό αμερικανικό δόγμα της “ηγεσίας του ελεύθερου κόσμου” (ή της “παγκόσμιας κοινότητας” πλέον), το οποίο καθόρισε την αμερικανική εξωτερική πολιτική και προσπαθεί να επιβάλλει τον μονοπολιτισμό της παγκοσμιοποίησης.

Μία ιδιαίτερα ανησυχητική πτυχή της υπόθεσης είναι ο συνδυασμός της επίθεσης με τη διαφαινόμενη υποβάθμιση του Στηβ Μπάνον (τακτικού μέλους της ανωτάτης επιτροπής εθνικής ασφαλείας των ΗΠΑ, διευθυντή της προεδρικής εκστρατείας του Τραμπ και άτυπου “εκπροσώπου” της Εναλλακτικής Δεξιάς στην κυβέρνηση), ο οποίος, σε αντίθεση με το προφίλ που προσπαθούν να περάσουν τα ΜΜΕ, εμφανίζεται απογοητευμένος από αυτή τη στροφή της πολιτικής Τραμπ. Ταυτοχρόνως, ο γαμπρός και σύμβουλος του Τραμπ - ο εβραϊκής καταγωγής κτηματομεσίτης Τζάρεντ Κούσνερ - καθώς και ο - επίσης εβραϊκής καταγωγής και πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος της Goldman Sachs - οικονομικός σύμβουλος της κυβέρνησης Γκάρυ Κον, εμφανίζονται ιδιαίτερα αναβαθμισμένοι με μεγάλη επιρροή στις πρόσφατες εξελίξεις.

Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, το ότι την είδηση της αμερικανικής επίθεσης υποδέχτηκε με ικανοποίηση ολόκληρο το φιλελεύθερο πολιτικό και μηντιακό κατεστημένο ενώ, από την άλλη πλευρά, άρχισαν άμεσα οι διαμαρτυρίες από τα μέσα της Εναλλακτικής Δεξιάς στις ΗΠΑ, που κατηγορούν πλέον ξεκάθαρα τον Τραμπ για προδοσία και για παράδοση στους νεοσυντηρητικούς, αν και υπάρχουν ορισμένες φωνές που προσπαθούν να συμμαζέψουν τα ασυμμάζευτα μιλώντας για τακτικισμούς υψηλού επιπέδου και χάνοντας την ουσία.

Η ουσία είναι πως οι ΗΠΑ, όπως και κανείς άλλος, δεν έχουν καμία δουλειά στην περιοχή. Η εμπλοκή τους ήταν αυτή που ξεκίνησε το ντόμινο καταστροφής των εθνικών καθεστώτων στη Μέση Ανατολή, φέρνοντας στον αφρό τα πιο καθυστερημένα, φανατικά ισλαμικά στοιχεία και συμπαρασύροντας την Ευρώπη στο θέατρο του παραλόγου. Ως εκ τούτου, η παρέμβασή τους δεν έχει καμία ηθική δικαίωση και αποτελεί μέρος του προβλήματος και όχι της λύσης. Παρακολουθώντας, μάλιστα, επισταμένα τον πρόσφατο προεκλογικό αγώνα του Τραμπ στις ΗΠΑ, το σίγουρο είναι ότι δεν στηρίχτηκε, ούτε ψηφίστηκε, για να συνεχίσει την άσκηση αυτής της πολιτικής. Επιπλέον, μια και ο Τραμπ αναφέρθηκε στην “κόκκινη γραμμή” που πέρασε ο Άσαντ με τη δήθεν χημική επίθεση, η δική μας εθνικιστική κόκκινη γραμμή έχει να κάνει με την εθνική ανεξαρτησία, την αξιοπρέπεια και την αυτοδιάθεση κάθε εθνικής λαϊκής κοινότητας. Κι αυτήν την κόκκινη γραμμή την έχει ξεπεράσει προ πολλού ο αμερικανικός παρεμβατισμός.

Προσπαθώντας να μείνουμε ψύχραιμοι, μακριά από ερμηνείες, θεωρίες συνωμοσίας, εύκολες καθαρολογικές καταδίκες και ξεροκέφαλες παλαιοδεξιές δικαιολογίες, καλό είναι να κρατήσουμε στο μυαλό μας ότι η θητεία του Τραμπ δεν τελειώνει εδώ. Το μπρα-ντε-φερ της πολιτικής επιρροής συνεχίζεται και μένει να φανεί αν αυτή η στροφή των 180 μοιρών μπορεί να συνεχιστεί μέχρι τις 360 και να υπάρξει επαναφορά στον ορθό δρόμο ή εάν όλοι αυτοί (κι εμείς μαζί, στον βαθμό που μας αναλογεί) που στήριξαν ή εναπόθεσαν ελπίδες στον Τραμπ αποδειχτούν οι χρήσιμοι ηλίθιοι της ιστορίας ανόδου ενός αριβίστα. Αν ισχύσει το δεύτερο, θα είναι ίσως και το μικρότερο κακό από αυτά που θα επέλθουν.

από την συντακτική ομάδα 

Προτεινόμενοι σύνδεσμοι:

Κυριακή, 9 Απριλίου 2017

ISIS η Αποκάλυψη

Το Ισλαμικό Κράτος αψήφησε τον συμβατικό τρόπο σκέψης σχετικά με την οργάνωση μιας επιτυχημένης εξέγερσης. Οι περισσότεροι άνθρωποι, μεταξύ των οποίων και οι ηγέτες της Αλ Κάιντα, δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι η πολιτική επιτυχία μπορούσε να επιτευχθεί μέσω μιας εκστρατείας που εξόργιζε τις μάζες αντί να προσπαθεί να τις γοητεύσει. Η δυτική θεωρία της καταστολής των εξεγέρσεων, που εφαρμόστηκε τόσο επιτυχημένα κατά την περασμένη δεκαετία, βασίζεται στην ιδέα ότι οι κυβερνήσεις και οι εξεγερμένοι ανταγωνίζονται να κερδίσουν τις καρδιές και τις σκέψεις του ντόπιου πληθυσμού. Αυτοί που θα τον πάρουν με το μέρος τους κερδίζουν τη διαμάχη. Θα θυμάστε ότι ο Αϊμάν αλ Ζαγουαχίρι, ο ηγέτης της Αλ Κάιντα σήμερα, έγραψε στον αιμοδιψή Ζαρκάουι: “Δεν θα έπρεπε να γεννιούνται ερωτήματα στις καρδιές και στον νου των ανθρώπων σχετικά με τα οφέλη των πράξεών μας… Βρισκόμαστε σε μια μάχη που διεξάγεται από τα ΜΜΕ και το έπαθλο είναι οι καρδιές και οι σκέψεις της κοινότητάς μας (της μουσουλμανικής)”. 

Αλλά το Ισλαμικό Κράτος προσπαθούσε ηθελημένα να προκαλέσει την οργή και των μουσουλμάνων και των μη μουσουλμάνων μέσω των βίντεο που ανέβαζε στο Διαδίκτυο και περιείχαν εξωφρενική και προσεκτικά ενορχηστρωμένη βία. Τα βίντεο παρουσιάζανε αποκεφαλισμούς αιχμαλώτων – κάτι που ο Ζαγουαχίρι είχε προειδοποιήσει ρητά να αποφευχθεί – και πτώματα αντίπαλων στρατιωτικών που πετιόντουσαν σε ομαδικούς τάφους. Το Κράτος απολαμβάνει τη φρικιαστική βία και θέλει να το γνωρίζουν όλοι. Εντούτοις, σημείωσε αξιοθαύμαστη επιτυχία στη στρατολόγηση νέων μαχητών, στην κατάληψη εδαφών, στην υποταγή των υπηκόων και στη δημιουργία κράτους. Γιατί; […] 

Τρίτη, 28 Μαρτίου 2017

Η Παράδοση, εργαλείο αντιμετώπισης του εκφυλισμού της φιλελεύθερης κοινωνίας

Είναι χαρακτηριστικό, ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε την ταχεία αποκαθήλωση των λίγων εναπομεινάντων αξιών της δυτικής κοινωνίας. Η άλλοτε κραταιά συνείδηση του αντικειμενικού και της εσώτερης ηθικής του δυτικού ανθρώπου, αντικαθίσταται από την μεταμοντέρνα νεοφιλελεύθερη αντίληψη ότι τα πάντα είναι υποκειμενικά. Με μια πρώτη απρόσεκτη ματιά, κάποιος θα πει ότι αυτή η ατομικιστική αντίληψη είναι αθώα και ότι μπορεί πραγματικά να οδηγήσει την ανθρωπότητα στην πρόοδο. Όμως τα αποτελέσματα της μεταμοντέρνας φιλελεύθερης κοινωνίας, η οποία βασίζεται στο υποκειμενικό αυτό ιδεολόγημα, δείχνουν ακριβώς το αντίθετο. Αυτό που παρατηρούμε στην δυτική κοινωνία είναι η συνεχόμενη απομάκρυνση του ανθρώπου από τα κοινά, η αποξένωση και η αποστασιοποίηση από οτιδήποτε κοινωνικό και συλλογικό. Και αυτό είναι το λογικό, αφού ο άνθρωπος της δυτικής κοινωνίας δεν έχει τίποτα κοινό πια με τον συνάνθρωπό του. Δεν έχει θρησκευτική συνείδηση, δεν έχει εθνική ταυτότητα, δεν έχει καν οικογενειακούς δεσμούς. Αλλά ακόμη και αν πέσουμε στην περίπτωση που υπάρχει κάποιος άνθρωπος που διατηρεί τις παραπάνω αξίες, θεωρεί ότι είναι παντελώς υποκειμενικές. Συνεπώς, οι αξίες αυτές παύουν να έχουν χρηστική σημασία αφού δεν έχουν την αυθεντία και την εξουσία να λειτουργήσουν σαν συνεκτικός δεσμός μεταξύ ανθρώπων. Δεν μπορούν, δηλαδή, να χρησιμοποιηθούν σαν βάση για μία συλλογική κοινωνία, λόγω της υποβόσκουσας υποκειμενικότητας. 

Εφόσον, λοιπόν, δεν υπάρχει πια πνευματικός συνεκτικός δεσμός στους ανθρώπους, παύει να υπάρχει και η πνευματική συνέργεια, η όποια είναι η κινητήριος δύναμη παραγωγής πολιτισμού. Έτσι, ο ατομικός άνθρωπος οδηγείται στην πνευματική απομόνωση, στην ανασφάλεια, στον φόβο και στην κρίση ταυτότητας. Δεν μπορεί να πιαστεί από κάπου. Περιπλανιέται κλεισμένος στο Εγώ του. Δεν γνωρίζει γιατί υπάρχει και προσπαθεί να αυτοεκπληρωθεί μέσα από ματαιόδοξες συμπλεγματικές συμπεριφορές. 

Φτάνουμε, λοιπόν, σε ένα αδιέξοδο. Σ' αυτή την κατάσταση τι πρέπει να γίνει; Πώς ο άνθρωπος θα ξαναγίνει συλλογικό ον; Πώς ο άνθρωπος θα μπορέσει να δημιουργήσει ξανά πολιτισμό; Η απάντηση βρίσκεται στην λέξη "Παράδοση". Ο άνθρωπος πρέπει να ανακτήσει τους χαμένους κοινωνικούς - συλλογικούς δεσμούς μέσα από την αναγέννηση της Παράδοσης. Η ανάκτησή της, όμως, δεν μπορεί να γίνει με τη μορφή της προγονολατρείας, γιατί αυτή θα οδηγήσει στην στασιμότητα. Η Παράδοση πρέπει να λειτουργήσει δομικά, ως βάση για τη δημιουργία ενός νέου κόσμου. Πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο για μία νέα συλλογική - οργανική κοινωνία, όπου ο άνθρωπος θα έχει αντικειμενικό σκοπό και τέλος. 

Φιλικά, Μ. Φ.
Πέμπτη, 23 Μαρτίου 2017

Για την άνοδο και την παρακμή του πολέμου στη σύγχρονη εποχή


Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από τη σταθερή, κατά καιρούς εκθετική, ανάπτυξη της υλικής δύναμης των ανθρώπινων κοινωνιών, στην προσπάθειά τους για την κυριαρχία του κόσμου. Αυτό έχει παράδοξες συνέπειες στον τομέα του πολέμου. Η πιο προφανής είναι μία εκθετική αύξηση των διαθέσιμων μέσων καταστροφής μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών: Τα έθνη – κράτη μπορούν να στρατολογούν ολόκληρες κοινωνίες, οικονομίες και προπαγανδιστικές δομές για να διεξάγουν αυτό που ονομάζουμε “ολοκληρωτικό πόλεμο”, τα γεωγραφικά όρια εκμηδενίζονται μέσω των αεροπορικών βομβαρδισμών και η καταστροφική δύναμη καθίσταται θεϊκή στην περίπτωση του πυρηνικού πολέμου. Απόδειξη των παραπάνω αποτελεί το κρεσέντο βίας στους πολέμους της σύγχρονης εποχής, αρχίζοντας από τη Γαλλική Επανάσταση και τους Ναπολεόντιους Πολέμους, συνεχίζοντας, ιδιαίτερα, με τους παγκόσμιους πολέμους και καταλήγοντας στην ευτυχή μη πραγματοποίηση των αποκαλυπτικών καταστροφικών δυνατοτήτων του Ψυχρού Πολέμου. 

Μία τάση που αναπτύχθηκε, ωστόσο, οδήγησε στη σχετική μείωση των πολεμικών συρράξεων. Αυτό οφείλεται, εν μέρει, σε όσα αναφέραμε προηγουμένως: Ο πόλεμος μεταξύ προηγμένων κρατών έχει γίνει τόσο καταστροφικός, που οδήγησε τους ηγέτες στην αποφυγή της άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης (σύμφωνα με το περίφημο ψυχροπολεμικό δόγμα της “αμοιβαίας εξασφαλισμένης καταστροφής - Mutually Assured Destruction ή MAD”). 

Ένας άλλος λόγος είναι η μείωση της χρησιμότητας της στρατιωτικής κατάκτησης στη σύγχρονη εποχή. Σε έναν κόσμο εμπορίου και προηγμένης τεχνολογίας, η στρατιωτική κατοχή εδαφών είναι όλο και λιγότερο κερδοφόρα για ένα σύγχρονο κράτος. Επιπλέον, καθώς εξαπλώνονται στα κατεχόμενα εδάφη χαρακτηριστικά όπως η εκπαίδευση, η τεχνολογία, οι επικοινωνίες και η ανάπτυξη, οι λαοί αποκτούν αυτοσυνείδηση και, ως εκ τούτου, τα μέσα για να αποτινάξουν τον ξένο άποικο. Κατ' αυτόν τον τρόπο, στη μεταπολεμική εποχή, οι ευρωπαϊκές αποικιακές αυτοκρατορίες διαλύθηκαν σταδιακά και δεν αντικαταστάθηκαν από ισοδύναμες μορφές άμεσης διοίκησης. 

Ο Καρλ φον Κλάουζεβιτς, στο έργο του “Περί του Πολέμου”, τονίζει την τάση του σύγχρονου πολέμου να γίνεται όλο και πιο ακραία βίαιος. Ο Πρώσος θεωρητικός, όμως, εντόπισε, επίσης, έναν μετριαστικό παράγοντα, ο οποίος είχε ισχυρές επιπτώσεις στο μέλλον των σύγχρονων πολεμικών επιχειρήσεων: 

"Οι ανάγκες ενός στρατεύματος μπορούν να χωριστούν σε δύο κατηγορίες: Αυτές που μπορούν να καλυφθούν από κάθε χώρα και αυτές που εξασφαλίζονται μόνο από τις συγκεκριμένες τοποθεσίες όπου παράγονται. Οι πρώτες είναι κυρίως προμήθειες και εφόδια, οι δεύτερες είναι τα μέσα για να κρατηθεί το στράτευμα πλήρες από κάθε πλευρά. Οι πρώτες, λοιπόν, μπορούν να εξασφαλισθούν και στην επικράτεια του εχθρού, οι δεύτερες, όμως, κατά κανόνα, μπορούν να καλυφθούν μόνο από την πατρίδα, όπως, για παράδειγμα, οι άνδρες, τα όπλα και τα πολεμοφόδια. Αν και υπάρχουν εξαιρέσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις, εξακολουθούν να είναι μικρές και ασήμαντες. Η διάκριση των αναγκών, που αναφέραμε, αποδεικνύει ότι είναι απαραίτητη η επικοινωνία με την πατρίδα". 

Καθώς η τεχνολογία, από την οποία εξαρτάται η στρατιωτική ισχύς, γίνεται όλο και πιο προηγμένη, η εδαφική κατοχή γίνεται ολοένα και λιγότερο χρήσιμη, εκτός εάν οι κάτοικοι μπορούν να γίνουν παραγωγικοί και πιστοί πολίτες. 

Όλα τα παραπάνω, συνηγορούν στη φθίνουσα χρησιμότητα της στρατιωτικής κατοχής στη σύγχρονη εποχή. Υπάρχουν, ωστόσο, κάποια όρια: Τα Δυτικά ευρωπαϊκά κράτη, με την απώλεια των αποικιακών αυτοκρατοριών τους, έγιναν οικονομικά ανασφαλή λόγω της εξάρτησής τους από τις ασταθείς ενεργειακές πηγές της Μέσης Ανατολής. Αυτό, με τη σειρά του, σήμανε την πολιτική εξάρτηση από τις ΗΠΑ και τα αραβικά κράτη του Κόλπου. 

Η Νεωτερικότητα ήταν αυτή που, από τη μία πλευρά, επέτρεψε την κατάκτηση του κόσμου από τη Δύση, αλλά, από την άλλη πλευρά, έδωσε και τα μέσα στα τριτοκοσμικά κράτη να αποτινάξουν την αυτοκρατορική εξουσία. Η δημιουργία ξεχωριστών εθνών – κρατών, δίνοντας σε κάθε ξεχωριστό λαό την πατρίδα του και το πολίτευμά του, όπου ήταν δυνατό, οδήγησε σε μείωση της βίας. Τα κράτη, όπως περιγράφηκε παραπάνω, έχουν πολύ λιγότερα κίνητρα για να κατακτήσουν το ένα το άλλο, απ' ότι στο παρελθόν: Το κόστος του πολέμου είναι πολύ μεγάλο και τα οφέλη της στρατιωτικής κατοχής πολύ λίγα. Αναπόφευκτα, οι ασυμμετρίες ισχύος παραμένουν, αλλά οι αυτοκρατορίες, με την προ-νεωτερική τους μορφή, δεν υπάρχουν πλέον. 

Οι πόλεμοι, τα τελευταία χρόνια, τείνουν να διεξάγονται εντός των κρατών - μεταξύ φυλετικών, εθνικών και θρησκευτικών ομάδων μέσα στην ίδια κοινωνία - με την άμεση, πολλές φορές, εμπλοκή ξένων δυνάμεων. Καθώς οι χώρες της Δύσης χάνουν την εθνική και πολιτισμική ομοιογένεια και συνοχή, η πιθανότητα του εμφυλίου πολέμου αυξάνεται, ιδιαίτερα όταν μεσολαβεί κάποια σοβαρή οικονομική, περιβαλλοντική ή γεωπολιτική κρίση. Η Δύση έχει, σε μεγάλο βαθμό, γλιτώσει από τον πόλεμο, μετά το 1945. Η λογική υπέρ του πολέμου μεταξύ των κρατών έχει υποχωρήσει. Αυτό, όμως, σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογεί την ανόητη και ανεύθυνη φιλελεύθερη άποψη ότι ο πόλεμος έχει καταργηθεί και οι πολίτες της Δύσης δεν χρειάζεται πλέον να ανησυχούν για την υπεράσπιση των συμφερόντων τους ή, πόσο μάλλον, να κάνουν κάτι υπέρ αυτών. 

Ο πόλεμος θα συνεχίσει να αλλάζει με τις νέες τεχνολογίες, συχνά με τρόπους που είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να προβλεφθούν. Δύο παραδείγματα αυτών των εν δυνάμει επαναστατικών εξελίξεων είναι η χρήση των drones σε βομβαρδισμούς και η διάδοση των όπλων μαζικής καταστροφής σε τρομοκρατικές ομάδες χωρίς πατρίδα. 

Ως εκ τούτου, η λήψη προληπτικών μέτρων είναι επιβεβλημένη. Οι Λευκοί πληθυσμοί μειώνονται μαζικά, τόσο ως ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού, όσο και στις πατρίδες τους. Η δημογραφική μείωση στη Γαλλία, τον 19ο αιώνα, οδήγησε σε μία ανατροπή: Ενώ η γαλλική επιρροή κυριαρχούσε στη γερμανική πολιτική, για πρώτη φορά η Γερμανία έφτασε στο σημείο να κυριαρχεί, όχι μόνο στη γαλλική πολιτική, αλλά σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο. Η σερβική δημογραφική παρακμή στο Κοσσυφοπέδιο οδήγησε στην απώλεια της πατρογονικής εστίας, από Μουσουλμάνους Κοσοβάρους τρομοκράτες και γκάνγκστερς. Η άνοδος της Κίνας και η γονιμότητα του αφρικανικού, του ισλαμικού και του λατινοαμερικάνικου κόσμου, προφητεύει παρόμοια μοίρα για τη Δύση στο σύνολό της. Οι υπεύθυνοι πολίτες της Δύσης πρέπει να εργαστούν ώστε να κάνουν τις κοινωνίες τους όσο άθραυστες και ανθεκτικές γίνεται, αναπτύσσοντας πολιτικές που θα αποτρέψουν τόσο τον εμφύλιο πόλεμο όσο και την ξένη κυριαρχία. 

μετάφραση/απόδοση, για το Ιδεάπολις, της Ε. Π.
Τρίτη, 21 Μαρτίου 2017

Νίκη Τράμπ: Είναι και πάλι ο Καπιταλισμός πατριώτη!

Αναμφισβήτητα, η νίκη του Ντόναλντ Τράμπ στις αμερικανικές εκλογές αποτελεί μία ιστορική ήττα του “πολιτικώς ορθού”, εντός έδρας. Και μπορεί αυτό το γεγονός να το υποδέχθηκε μέχρι και ο επιφυλακτικός Αλαίν ντε Μπενουά ως αντίστοιχο της πτώσης του τοίχους του Βερολίνου (1), όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε πώς, όπως τότε, έτσι και τώρα, οι διαχειριστές της νίκης είναι και πάλι οι καπιταλιστές. Η σημερινή πτώση του τοίχους του λίμπεραλ πολιτισμικού Μαρξισμού, αποτελεί μία νίκη των αντιθέσεών μας και όχι των θέσεών μας.

Όταν ο Φράνσις Φουκουγιάμα, μετά την πτώση του τείχους το ‘89, έγραφε το “τέλος της ιστορίας” (2), αναγγέλλοντας την έλευση της εποχής όπου η πρόοδος του ανθρώπινου πολιτισμού έφτασε στο ευτυχές της τέλος, με την ολοκληρωτική παγκόσμια επικράτηση της φιλελεύθερης καπιταλιστικής “δημοκρατίας”, πολλά επερχόμενα γεγονότα δεν είχε φανταστεί. Είχε θέσει, όμως, κάποια βασικά σημάδια – ενδείξεις, για την πορεία της ανθρώπινης εξέλιξης προς την παγκόσμια επικράτηση του φιλελευθερισμού.

Η νίκη του Τράμπ και η υποδοχή της από τους περισσότερους Έλληνες και πολλούς Ευρωπαίους συντηρητικούς, πατριώτες, εθνικιστές και ταυτοτιστές ως δικαίωση των αγώνων τους, επιβεβαιώνει μια από τις βασικές ενδείξεις πού είχε θέσει ο Φουκουγιάμα για την έλευση της εποχής που οραματίστηκε. Ο φιλελεύθερος καπιταλισμός, αναγνωρίζεται πλέον σιωπηλά, ως το αδιαμφησβήτητο μοντέλο πολιτικοκοινωνικής οργάνωσης των ανθρωπίνων κοινωνιών. Η πολιτισμική του πρόταση - ο νεωτερικός Δυτικός αστισμός και το “αμερικανικό όνειρο” - στο πρόσωπο του Ντόναλντ Τράμπ βρίσκει το παράδειγμα ενός τυπικού συντηρητικού αστού και ενός επιτυχημένου καπιταλιστή που έκανε πράξη στην ζωή του το “αμερικανικό όνειρο”. Βρίσκει δηλαδή έναν τυπικό εκφραστή της. Η τάση να αναχθεί ο νέος Αμερικανός πρόεδρος σε πολιτικό ίνδαλμα όλων των ευρωπαϊκών συντηρητικών ή εθνικοεπαναστατικών κινημάτων, σηματοδοτεί έναν ιστορικό συμβιβασμό. Η όποια αμφισβήτηση του φιλελεύθερου καπιταλισμού, μετατίθεται πλέον στις υποσημειώσεις των πολιτικών αναλύσεων. Όταν δεν εξοβελίζεται πλήρως, ως αριστερίστικη ρητορική…

Ελλαδικός “εθνικός χώρος” και πανηγύρια

Ως συνήθως, στην Ελλάδα αυτά τα φαινόμενα υιοθετούνται στην πιο ακραία έκφρασή τους. Ο ελλαδικός εθνικός χώρος, ως επί το πλείστον, παλαντζάρει μεταξύ ακραίας συνωμοσιολογίας και άμετρης ευκολοπιστίας, στα όρια της αφέλειας. Οι ξέφρενοι πανηγυρισμοί για τη νίκη του Τράμπ και η τάση να αναχθεί σχεδόν στο βάθρο του νέου παγκόσμιου μεσσία, που θα μας σώσει από την παγκοσμιοποίηση, δείχνουν από τη μία μεν το πόσο ανάγκη έχει αυτός ο “χώρος” να γιορτάσει νίκες, έστω και δανεικές, από την άλλη δε το πόσο ανάγκη έχει να βρει μεσσίες πού θα κάνουν πράξη, αντί για τον ίδιο, το τεράστιο έργο της εξόδου μας από το βάραθρο της εθνικής και οικουμενικής παρακμής. 

Σίγουρα, είναι ευχάριστο ένας λαός να επιλέγει για τη διοίκηση του κράτους του συντηρητικούς ηγέτες, ειδικώς όταν η μοναδική εναλλακτική είναι λιμπεραλιστές ιμπεριαλιστές τύπου Χίλαρι Κλίντον, που προωθούνται από το μεγαλύτερο κομμάτι του πλέγματος της δικτατορίας της πολιτικής ορθότητας. Σαφώς, είναι ακόμα πιο ευχάριστο να βλέπεις όλο το αριστερίστικο σύστημα του politically correct μονολόγου να ψάχνει να εξηγήσει τα ανεξήγητα. Μέχρι εδώ καλά… 

Η στοιχειώδης σοβαρότητα από ΄κει και πέρα, επιβάλει να μπορούμε να δούμε: 

1) Ότι στην περίπτωση του Τράμπ έχουμε να κάνουμε με έναν σκληρό φιλελεύθερο καπιταλιστή, γέννημα και υπερασπιστή ενός πολιτισμικού παραδείγματος που βρίσκεται στον αντίποδα του ελληνικού, διεκδικώντας παγκόσμια κυριαρχία. Αλήθεια, στους στόχους του “εθνικού χώρου” βρίσκεται η υπεράσπιση και ανάδειξη του ελληνικού πολιτισμικού παραδείγματος, ή μιλάμε για ψιλά γράμματα; Κατανοούμε ακόμα τον Ελληνικό Πολιτισμό ως τη βασική πηγή των οικουμενικών απαντήσεων στα αδιέξοδα, διαχρονικά και σημερινά; Του αναγνωρίζουμε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στον αδιάκοπο αγώνα για τον εξανθρωπισμό της οικουμένης (3) ή έχουμε παραδώσει πια το τιμόνι, μαζί με την ταυτότητά μας, στους επιγόνους του Δυτικού “Διαφωτισμού” και στα ολέθρια ιστορικά τους κατασκευάσματα; 

2) Ακόμα κι αν ο Τράμπ κάνει πράξη την συντηρητική του ατζέντα, δεν θα πρέπει να είμαστε καθόλου βέβαιοι ότι το μοντέλο που θα κτίσει στο εσωτερικό του θα θελήσει να το εξάγει σε όλη την Ευρώπη ή πολύ περισσότερο στην Ελλάδα. Ακριβώς όπως το Ισραήλ δεν εξάγει το δικό του μοντέλο, αλλά πιέζει την Ευρώπη για την εφαρμογή αντίθετων διαλυτικών πολιτικών, έτσι και οι δυνητικά ισχυρές συντηρητικές αυριανές ΗΠΑ, πιθανότατα να εξάγουν το μοντέλο τους όπου μόνο γεωπολιτικά τούς συμφέρει. Συνεχίζοντας να πιέζουν για την εφαρμογή διαλυτικών, πολυπολιτισμικών μοντέλων όπου γεωπολιτικά κάτι τέτοιο τούς εξυπηρετεί. Στις διεθνείς σχέσεις δεν υπάρχουν ιδεολογίες. 

Ο φιλοτουρκισμός σε μέρες δόξης 

Αυτό πού στην προκειμένη περίπτωση θα έπρεπε να μας απασχολεί περισσότερο, είναι το τρίτο σκέλος: 

3) Μιλάμε για τον ηγέτη ενός κόμματος το οποίο, στο παρελθόν, παραδοσιακά ασκούσε φιλοτουρκική εξωτερική πολιτική. Οι όποιες αντι-ισλαμικές προεκλογικές θέσεις του Τράμπ, θα φτάσουν μέχρι του σημείου να μεταβάλουν αυτή την φιλοτουρκική παράδοση; Ποια θα είναι η στάση του σε Κυπριακό, Αιγαίο, Θράκη, ΑΟΖ, κουρδικό κ.ο.κ.; Άγνωστο προς το παρόν... 

Οι ενδείξεις δεν φαίνονται, όμως, να μας επιτρέπουν υπεραισιόδοξες προβλέψεις. Στο επίπεδο τουλάχιστον των δηλώσεων, ο φιλοτουρκισμός απολαμβάνει στιγμές δόξης. O αντιπρόεδρος Μάικ Πενς, δήλωσε πως για τη νέα κυβέρνηση: “Η Τουρκία είναι ο πιο σημαντικός σύμμαχος των ΗΠΑ στην περιοχή. Θα επαναφέρουμε τις σχέσεις μας με την Τουρκία στο προγενέστερο καλό σημείο (…) Ο Τράμπ θέλει να βελτιώσει τους δεσμούς με την Τουρκία” (4)

Ο αντιστράτηγος Μάικλ Φλίν, ο ποίος μέχρι την στιγμή πού γράφονται αυτές οι γραμμές φαίνεται ο επικρατέστερος για τη θέση του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας, θεωρείται λομπίστας της Τουρκίας (5). Σύμφωνα με δημοσίευμα της Daily Caller: “Μία συμβουλευτική εταιρεία των μυστικών υπηρεσιών που ιδρύθηκε από τον στρατηγό εν αποστρατεία Μάικλ Φλιν, ο οποίος διατελεί κορυφαίος στρατιωτικός σύμβουλος του Ντόναλντ Τραμπ, πρόσφατα προσλήφθηκε για να ασκήσει λόμπι υπέρ μιας σκοτεινής ολλανδικής εταιρείας (της ‘Inovo BV’) που συνδέεται με την τουρκική κυβέρνηση και τον πρόεδρό της, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν” (6)

Ο κ. Φλιν τον Αύγουστο είχε γράψει άρθρο στο “The Hill”, με τίτλο “Ο σύμμαχός μας, η Τουρκία, είναι σε κρίση και χρειάζεται τη βοήθειά μας”, στο οποίο ανέφερε: “Πρέπει να ξεκινήσουμε κατανοώντας πως η Τουρκία είναι ζωτικής σημασίας για τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Η Τουρκία είναι πραγματικά ο ισχυρότερος σύμμαχός μας ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος στο Ιράκ και τη Συρία, όπως και ένας παράγοντας σταθερότητας στην περιοχή” (7)

Αμέσως μετά την εκλογή Τράμπ, σε συνέντευξή του στο πρακτορείο Ανατολή, αναφέρει χαρακτηριστικά: “Πρέπει να προσαρμόσουμε την εξωτερική μας πολιτική και να αναγνωρίσουμε ότι η Τουρκία αποτελεί προτεραιότητα. Πρέπει να δούμε τον κόσμο από την οπτική της Τουρκίας” (8)

Ένα όνομα από τα παλιά, όμως, που μπορεί να μας θυμίσει τι σημαίνει Ρεπουμπλικανικός φιλοτουρκισμός στην πράξη, αξίζει να μας προκαλέσει μεγαλύτερη ανησυχία. Πρόκειται για τον αρχιτέκτονα της εισβολής στην Κύπρο, τον τότε υπουργό εξωτερικών της Ρεπουμπλικανικής κυβέρνησης Νίξον, τον γνωστό Χένρι Κίσσινγκερ. Σύμφωνα με τον G. Rachman, συντάκτη των Financial Times, ο 93χρονος Κίσσινγκερ φαίνεται να έχει αναλάβει ρόλο συμβούλου και διαμεσολαβητή, μεταξύ Τράμπ και Πούτιν, στις διαπραγματεύσεις επαναπροσέγγισης των δύο χωρών και στις γεωπολιτικές συμφωνίες πού θα κλείσουν, μέσα στις οποίες φυσικά περιλαμβάνονται και τα ανοιχτά θέματα της περιοχής μας (9)

Δεδομένης της απάθειας και νωχελικότητας της ελλαδικής και της κυπριακής κυβέρνησης, απέναντι στις ραγδαίες εξελίξεις πού φαίνεται να προκύπτουν, “μόνη μας ελπίδα” είναι η ρήξη του Ερντογάν με το Ισραήλ. Πρέπει να θεωρούμε σίγουρο ότι ο Τράμπ, όπως και κανένας Αμερικανός Πρόεδρος, δεν πρόκειται να κάνει καμία κίνηση αλλαγής των ισορροπιών στην Αν. Μεσόγειο και στην Μ. Ανατολή, χωρίς πρώτα να την συζητήσει με το Ισραήλ. Οι στόχοι της ισραηλινής στρατηγικής, σχετικά με το κουρδικό και τους αγωγούς φυσικού αερίου, θα παίξουν καθοριστικό ρόλο. Ας ελπίζουμε πως σε αυτά τα κομμάτια δεν θα βρεθεί κάποια συμβιβαστική λύση με την Τουρκία, με την προσφορά μάλιστα αντιπαροχών σε Κύπρο, Αιγαίο και Θράκη. Προς το παρόν, ο ηγεμονικός ρόλος του Ερντογάν, πού δείχνει συνεπαρμένος από τα νεοοθωμανικά του οράματα, φαίνεται να μην δίνει περιθώρια συμβιβασμού, ιδίως στο κουρδικό. Μην ξεχνάμε, όμως, ότι πολλές φορές η εικόνα ενός αδιάλλακτου ηγέτη δεν είναι παρά ένα καλό διαπραγματευτικό χαρτί στο παζάρι των αμοιβαίων υποχωρήσεων. 

Η επιστροφή στο έθνος -κράτος 

“(…) Πρέπει πάντοτε να έχουμε επίγνωση ότι χρειάζεται η κρατική ισχύς. Ό,τι μπορούν να κάνουν μόνο τα κράτη και από μόνα τους είναι να συγκεντρώνουν και να αναπτύσσουν σκόπιμα νόμιμη ισχύ. Αυτή η ισχύς είναι απαραίτητη για την επιβολή του νόμου στο εσωτερικό μίας χώρας και για τη διατήρηση της παγκόσμιας τάξης σε διεθνές επίπεδο. Όσοι έχουν υποστηρίξει ότι επήλθε το «λυκόφως της εθνικής κυριαρχίας» - είτε είναι δεξιοί θιασώτες της ελεύθερης αγοράς, είτε αριστεροί αφοσιωμένοι οπαδοί του πολυμερισμού - θα πρέπει να μας εξηγήσουν τι θα αντικαταστήσει την εξουσία των κυρίαρχων εθνών – κρατών στον σύγχρονο κόσμο (βλέπε τον Evans, 1997). Ό,τι έχει de facto καλύψει μέχρι στιγμής το κενό της κρατικής εξουσίας είναι ένα ετερόκλητο πλήθος πολυεθνικών εταιριών, μη κυβερνητικών οργανώσεων, διεθνών οργανισμών, συνδικάτων εγκλήματος, τρομοκρατικών ομάδων κ.ο.κ., που ίσως διαθέτουν κάποια δύναμη ή νομιμότητα, αλλά σπανίως και τα δύο μαζί. Κατά συνέπεια, ελλείψει σαφούς εναλλακτικής λύσης, δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να επιστρέψουμε στο κυρίαρχο έθνος – κράτος και να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε άλλη μια φορά, πως μπορούμε να το καταστήσουμε ισχυρό και αποτελεσματικό”

Το παραπάνω απόσπασμα, παρά τα ταυτόσημα επιχειρήματα που ακούμε συνήθως από ηγέτες ή στελέχη της ευρωπαϊκής εθνικής Δεξιάς, δεν ανήκει σε κάποιον από αυτούς. Είναι από το βιβλίο του Φράνσις Φουκουγιάμα “Οικοδόμηση Κρατών – Διακυβέρνηση και παγκόσμια τάξη στον 21ο αιώνα” (10). Εκεί, ο θεωρητικός της παγκοσμιοποίησης του καπιταλιστικού φιλελευθερισμού και του “τέλους της ιστορίας”, ήδη από το 2004, αναγνωρίζει την αποτυχία του μοντέλου της επιθετικής παγκοσμιοποίησης και προτείνει μια τακτική υποχώρηση, προκειμένου να προετοιμαστούν μεθοδικότερα οι μέρες του “τελευταίου ανθρώπου”. Αναγνωρίζει τα έθνη - κράτη ως τους μοναδικούς πολιτικούς οργανισμούς που, προς το παρόν, φέρουν την ηθική νομιμοποίηση των λαών προκειμένου να επιβάλουν νόμιμη εξουσία. Σε όλο το βιβλίο περιγράφει ακριβώς το πώς οι ΗΠΑ - τη νίκη και την παγκόσμια κυριαρχία των οποίων ταυτίζει με την παγκόσμια κυριαρχία του φιλελευθερισμού - μπορούν και πρέπει να χρησιμοποιήσουν τη νόμιμη εξουσία των εθνών –κρατών προκειμένου να επιβάλουν την Παγκόσμια Τάξη του Καπιταλισμού. 

Η χρησιμοποίηση του έθνους – κράτους ως φορέα της εκ των έσω αποδόμησης των εθνικών παραδόσεων και μετατροπής των μελών της οργανικής εθνικής κοινότητας σε υπηκόους μίας απρόσωπης κρατικής εξουσίας, έχει αναλυθεί αρκετά και αλλού (11). Είναι μία πρακτική που λειτούργησε αποτελεσματικά στη νεωτερική εποχή, μετά την Γαλλική επανάσταση. Απ’ ότι φαίνεται, το πέρασμα στο επόμενο στάδιο της παγκοσμιοποίησης του φιλελεύθερου αστικού αφομοιωτισμού ήταν αρκετά βιαστικό. Οι εθνικές παραδόσεις και εδώ απεδείχθησαν πολύ πιο ανθεκτικές. Η επιστροφή στην οικοδόμηση κρατών – προτεκτοράτων, κρίνεται ως απαραίτητη για την περαιτέρω προετοιμασία του επόμενου βήματος. 

Ένας άλλος στρατηγικός εγκέφαλος της αμερικανικής πολιτικής, ο κεντρικός εκφραστής του σχεδίου της αμερικανικής παγκόσμιας κυριαρχίας, σύμβουλος προέδρων, ο πολωνικής καταγωγής Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκυ, του οποίου το σύγγραμμα “Η Μεγάλη Σκακιέρα” (12) κατέστη βίβλος αναφοράς στην πολιτική των ΗΠΑ, έχει εδώ και καιρό αναγνωρίσει την ανάγκη ρεαλιστικής ανασύνταξης. Σε άρθρο του στο “The American Interest” (13) με τίτλο “Προς Μια Παγκόσμια Αναδιάταξη” αναφέρει: 

“Γεγονός είναι ότι ουδέποτε υπήρξε μια πραγματικά «κυρίαρχη» παγκόσμια δύναμη μέχρι τη εμφάνιση της Αμερικής στη διεθνή σκηνή. Η αποφασιστική νέα παγκόσμια πραγματικότητα ήταν η εμφάνιση στην παγκόσμια σκηνή της Αμερικής ως ταυτόχρονα του πλουσιότερου και του στρατιωτικά ισχυρότερου παίκτη. Κατά το τελευταίο τμήμα του 20ού αιώνα καμιά άλλη δύναμη δεν την πλησίασε καν. Η εποχή αυτή τώρα τελειώνει”

Ο Μπρεζίνσκυ αναφέρεται στην άνοδο της Ρωσίας και της Κίνας, στην έκρηξη του μετα-αποικιακού Ισλάμ, στην αδύναμη Ευρώπη, που πρέπει να ενδυναμωθεί ως σύμμαχος των ΗΠΑ. Προτείνει την άμεση ανασύνταξη, το σπάσιμο των αντιαμερικανικών συμμαχιών, που αναπτύσσονται μέσω της επαναπροσέγγισης με την Ρωσία και την Κίνα. Θέτει ως πρώτο εφικτό στόχο τη σύναψη συμμαχιών με την Ρωσία. Εξηγεί δε, πως, εκ των πραγμάτων, πρέπει οι ΗΠΑ να περάσουν σε μία εποχή λιγότερων επεμβάσεων και πολέμων που εξαντλούν την δύναμή τους. 

Συμπεράσματα 

Είναι πολύ νωρίς για να καταλήξουμε σε ασφαλή συμπεράσματα, σχετικά με το πού θα κατευθυνθεί η πολιτική του νέου πλανητάρχη. Θα αποτελούσε διάρροια λόγων και τουλάχιστον θα απαιτούσε την ύπαρξη μαντικών ικανοτήτων, το να αρχίσουμε να αναγγέλλουμε τις εξελίξεις που θα ενεργοποιήσει η νίκη Τράμπ. Το σίγουρο είναι πως το αφελές αφήγημα του τρελού δισεκατομμυριούχου, που αποφάσισε ένα βράδυ να τα βάλει με όλο το παγκόσμιο σύστημα και εν τέλει το κέρδισε, ανατρέποντας όλους τους σχεδιασμούς δεκαετιών, δεν θα έπρεπε να γίνεται τόσο εύκολα πιστευτό από παιδιά άνω των 10 ετών. 

Από ότι και από τα παραπάνω φαίνεται, τα βασικά σημεία του προγράμματος Τράμπ (επιστροφή και ισχυροποίηση του έθνους – κράτους, περισσότερος απομονωτισμός, λιγότερες διεθνείς επεμβάσεις, συμμαχία με την Ρωσία κ.α.) δεν είναι καινοφανή. Έχουν επισημανθεί ως αναγκαιότητα εδώ και χρόνια, από εμβληματικούς στρατηγικούς εγκεφάλους της παγκοσμιοποίησης του Καπιταλισμού και της Αμερικανικής ισχύος. Σε αυτή τη νέα προοπτική, η επαναδιαπραγμάτευση διεθνών συνθήκων και εμπορικών συμφωνιών μπορεί να βρει στο ηγετικό πρόσωπο ενός έμπειρου επιχειρηματία, που ξέρει να απαιτεί περισσότερα για να πάρει αυτά που θέλει, καθώς και στην εικόνα ενός αδιάλλακτου “τρελού”, που μπορεί να διαλύσει κάθε παγκόσμια ισορροπία, τον καλύτερο διαπραγματευτή από τη μεριά των Η.Π.Α. 

Εάν η νίκη του Τράμπ συνοδευτεί και με εφαρμογή των προεκλογικών του εξαγγελιών, θα καταδείκνυε για άλλη μία φορά μία αξιοσημείωτη προσαρμοστικότητα του Καπιταλισμού στις απαιτήσεις των καιρών. Άρα και μία αξιοσημείωτη επιβιωσιμότητα. Οι φιλελεύθεροι υπερασπιστές της ισχύος της ακρόπολης του αρπακτικού Καπιταλισμού, που ακούει στο όνομα Η.Π.Α., φαίνεται ότι ασχολούνται πολύ σοβαρότερα από εμάς με τον σχεδιασμό του μέλλοντος. 

Σε κάθε περίπτωση, αυτά τα δεδομένα δεν αποκλείουν θετικές εξελίξεις. Η ήττα της λίμπεραλ πολιτικής ορθότητας και η διαφαινόμενη συντηρητική προσαρμογή του Καπιταλισμού κρύβει πολλές παγίδες αλλά και πολλές ευκαιρίες. Θα πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση, να μην αιθεροβατούμε και να κρίνουμε ψύχραιμα προκειμένου να τις αξιοποιήσουμε. Πάντα υπό το πρίσμα της δικής μας πολιτισμικής ετερότητας, των δικών μας εθνικών αναγκών και των στόχων μας για το μέλλον του Ελληνισμού.

ΠΗΓΕΣ - ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 

2) ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ - FUKUYAMA FRANCIS, Αθήνα 1992, εκδοτικός οργανισμός Λιβάνη
3) “Και ο ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ του Έλληνος εις τον Κόσμον αυτόν, ήτο και είναι εις κάθε εποχήν, ΣΗΜΕΡΑ και ΑΥΡΙΟΝ. Ο εξανθρωπισμός της Οικουμένης. (Περικλής Γιαννόπουλος: “Έκκλησις προς το Πανελλήνιον Κοινόν”, Ἀθήναι 1907,Ἔκδοσις Ι.Δ. Κολλάρου)
5) Εθνικός Κήρυξ, 18/11/2016: “Ο λομπίστας της Τουρκίας Μάικλ Φλιν σύμβουλος Ασφαλείας του Τραμπ” 
8) Anadolu Agency, 10.11.2016: “US should hand over Gulen to Turkey: Top Trump adviser” 
9) Financial Times, 14/11/2016: “Donald Trump, Vladimir Putin and the art of a deal with Russia. It is even possible that Kissinger, now 93, could play a role as adviser or intermediary” 
10) Φράνσις Φουκουγιάμα: “Οικοδόμιση Κρατών”, Αθήνα 2005, εκδοτικός οργανισμός Λιβάνη 
11) Γιάννης Παναγιωτακόπουλος: “Πέρα από το εθνικό κράτος”, Αθήνα 2014, εκδόσεις Λόγχη 
12) Ζμπίγκνιου Μπρζεζίνσκι: “Η μεγάλη σκακιέρα - Η αμερικανική υπεροχή και οι γεωστρατηγικές της επιταγές”, Αθήνα 1998, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη 

του Γιάννη Παναγιωτακόπουλου 
Κυριακή, 12 Μαρτίου 2017

Η δυαδικότητα της ευρωπαϊκής ψυχής

Για να κατανοήσουμε τον Ευρωπαίο, πρέπει να ερευνήσουμε τις καταβολές του. Τι είναι αυτό που μας κάνει Ευρωπαίους; Τις τελευταίες δεκαετίες του φιλελευθερισμού, από τις διαμαρτυρίες του Μαΐου του '68 κι έπειτα, έχει αλλοιωθεί εντελώς η έννοια του Ευρωπαίου και έχουν αποκοπεί πολλοί από τους δεσμούς που μας ενώνουν με τον λαό μας, τον πολιτισμό μας και την ιστορία. 

Σπουδαίοι διανοητές της Ταυτότητας, όπως ο Guillaume Faye, ταυτοποιούν τον φιλελευθερισμό μας ως αποτέλεσμα της επιρροής από τον αμερικάνικο φιλελευθερισμό και καπιταλισμό. Θα συμφωνούσα, εν μέρει, μ' αυτό το σημείο επειδή πιστεύω ότι η δυαδική φύση της ευρωπαϊκής ψυχής ερμηνεύει γιατί εμφανίστηκε ο φιλελευθερισμός και, επίσης, εξηγεί πως μπορούμε να αξιοποιήσουμε αυτή τη δυαδικότητα για να επαναφέρουμε την αρμονία στην Ευρώπη. 

Από την πτώση της δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (και ίσως νωρίτερα), ο Ευρωπαίος υπήρξε το ένα ή το άλλο και πολλές φορές και τα δύο μαζί. Εκείνη την εποχή, ο Ευρωπαίος ήταν Ρωμαίος ή Βάρβαρος, Χριστιανός ή Παγανιστής. Αυτό το πνεύμα του ενός σε πολλές μορφές έχει εκφραστεί ακόμα και στην αντίληψη του Χριστιανισμού για τον Θεό, όπου έχει κι Εκείνος πολλές μορφές. Η ζωτικότητα του Παγανιστή και η στωική ιερότητα του Χριστιανού συνυπήρχαν από τη γέννηση της ευρωπαϊκής ψυχής. 

Η δυαδικότητα εκδηλώνεται σε οτιδήποτε είναι ευρωπαϊκό. Ο συνεχής πόλεμος μεταξύ των δύο μισών της ευρωπαϊκής ψυχής μπορεί να παρατηρηθεί σε όλες τις πτυχές της ευρωπαϊκής ζωής, ιδιαίτερα στην τέχνη και τη μουσική. Η σύγχρονη μουσική φαίνεται να απέχει παρασάγγας από τη μουσική του Μεσαίωνα, αλλά η γενεαλογία της μουσικής μπορεί να ανιχθευθεί από τη γέννηση της Ευρώπης. Υπάρχουν, διαχρονικά, δύο ρεύματα ευρωπαϊκής μουσικής: Η υψηλή, εμπνευσμένη από τον Χριστιανισμό και η ταπεινότερη μουσική, εμπνευσμένη από τη λαϊκή παράδοση - η χριστιανική και η παγανιστική ψυχή. Η εξέλιξη της χριστιανικής μουσικής δια μέσου των αιώνων ξεκίνησε με ψαλμωδίες, συνέχισε με Μπαχ, Μότσαρτ και όλους τους σπουδαίους συνθέτες, μέχρι που κατέληξε στην τελειοποίηση από τον Βάγκνερ. Γιατί Βάγκνερ; Επειδή ήταν αυτός που συγχώνευσε τη χριστιανική και την παγανιστική ψυχή δημιουργώντας μεγαλειώδη ευρωπαϊκή μουσική. Τα απομεινάρια αυτής της μουσικής ακόμη υπάρχουν σήμερα σε μουσικές επενδύσεις ταινιών και ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Όσο για τη λαϊκή παραδοσιακή μουσική, η οποία διατηρήθηκε όχι μέσω εντυπωσιακών παραστάσεων για τους αυτοκράτορες, αλλά από τα τραγούδια που ακούγονταν γύρω από τη φωτιά ή σε καπηλειά, εκδηλώνεται στον αμερικανικό εμφύλιο πόλεμο με τη μορφή της Dixieland μουσικής, η οποία επηρέασε τα είδη country, rock, blues, heavy metal και άλλα. Η jazz, φυσικά, είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση, επειδή, όπως ο Βάγκνερ, παίρνει μία κλασσική μορφή, σε μία προσπάθεια να εκφράσει τη λαϊκή ψυχή, αλλά με έναν τρόπο αντίθετο από του Βάγκνερ. 

Άλλη μια σπουδαία εκδήλωση της δυαδικότητας της ευρωπαϊκής ψυχής είναι η ιδέα του εξερευνητή, από τη μια πλευρά, και του υπερασπιστή από την άλλη. Πιστεύω πως αυτός είναι ο λόγος που οι Αμερικάνοι και οι Ευρωπαίοι μερικές φορές συναντούν δυσκολίες στο να βρουν κοινό παρανομαστή, επειδή η Αμερική ιδρύθηκε με την ψυχή του εξερευνητή - με τον πολεμιστή που μένει στη γη του και αμύνεται των εδαφών του να αποτελεί μειοψηφία – ενώ ο Ευρωπαίος, κατά κύριο λόγο, μένει σε ένα μέρος (έδαφος ή χώρα) και οι εξερευνητές είναι η μειοψηφία. Αν κοιτάξουμε στην Αμερική, θα δούμε έναν λαό μονίμως σε κίνηση. Ξεκινώντας από τις Δεκατρείς Αποικίες, επεκτάθηκε στα Απαλάχια, στις κεντροδυτικές περιοχές και στην Καλιφόρνια και, τελικά, εξαπλώθηκε στον κόσμο μέσω του στρατού και του πολιτισμού. Η άμεση επιρροή του αμερικανικού πολιτισμού, οδήγησε όλο και περισσότερους νεολαίους από την Ευρώπη στο είδος του εξερευνητή, μετακινούμενους σε μεγαλύτερες πόλεις ή ακόμη και σε διαφορετικές χώρες, επιδιώκοντας μία καλή ζωή. Είναι, λοιπόν, ενδιαφέρον ότι οι Ευρωπαίοι έχουν ήρωες όπως ο Κάρολος Μαρτέλος, ο οποίος ήταν σπουδαίος υπερασπιστής, αλλά και ο Σερ Φράνσις Ντρέικ, ο σπουδαίος εξερευνητής. Αυτό επιβεβαιώνει τη δυαδικότητα της ψυχής του λαού μας. 

Πραγματικά πιστεύω ότι πρέπει να συμβιβάσουμε τον εξερευνητή και τον υπερασπιστή για να καταστούμε πλήρως Ευρωπαίοι, όπως πρέπει να συμβιβάσουμε τον φιλελεύθερο και τον παραδοσιοκράτη, ή τον Χριστιανό και τον Παγανιστή. Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός είναι εξίσου πολιτισμός δυναμισμού και βαθιά ριζωμένης παράδοσης. Αυτό που έχει συμβεί τις τελευταίες δεκαετίες είναι η μετατόπιση αυτής της ισορροπίας, η οποία ξεκίνησε το 1793. Πολλοί θα υποστηρίξουν ότι το 1793, με τη γαλλική Επανάσταση, επικράτησε ο φιλελευθερισμός. Δεν συμφωνώ μ' αυτή την άποψη. Πιστεύω πως η γαλλική Επανάσταση ήταν η αρχή του μεγάλου πολέμου της ευρωπαϊκής ψυχής. Αυτές οι μάχες έχουν ξαναδοθεί στο παρελθόν, με τους θρησκευτικούς πολέμους, αλλά ήταν ακόμη μέσα στο πλαίσιο της ισορροπίας. Αυτό που συμβαίνει από το 1793 και μετά είναι μία σταδιακή μετατόπιση προς τον φιλελευθερισμό, μία συγκέντρωση νερού στο φράγμα της Παράδοσης, το οποίο έσπασε τον Μάιο του '68 και τώρα το νερό πλημμυρίζει με ανεξέλεγκτο ρυθμό. Για την ακρίβεια, το νερό έχει φτάσει μέχρι το στόμα μας και μπορούμε πλέον να αναπνέουμε μόνο από τη μύτη. 

Αν κοιτάξουμε τον μεγάλο αγώνα της Ευρώπης μέσα από το κάτοπτρο της δυαδικότητας, μπορούμε να καταλάβουμε τι χρειάζεται να υπερασπιστούμε και σε ποιες ιδέες να στραφούμε. Οι υπερασπιστές της Ταυτότητας επέλεξαν ως σύμβολό τους το Λάμδα, επειδή είναι η απόλυτη έκφραση της υπεράσπισης της Ευρωπαϊκής ψυχής και υπερασπιστές πρέπει να είμαστε όλοι μας. 

μετάφραση, για το Ιδεάπολις, του Β. Π.
Κυριακή, 5 Μαρτίου 2017

Σχετικά με την κυριαρχία του χρήματος – του Alain de Benoist

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί μετάφραση της συνέντευξης του Γάλλου διανοητή Alain de Benoist στον Nicolas Gauthier, από το ηλεκτρονικό περιοδικό Boulevard Voltaire Website, στις 13 Σεπτεμβρίου 2015. Η μετάφραση έγινε από τον Μ. Σ. για το Ιδεάπολις, από την αγγλική μετάφραση της Ann Sterzinger

NG: Η κινεζική παράδοση μάς αναφέρει ότι το χρήμα είναι καλός υπηρέτης αλλά κακός αφέντης. Δεν εξαρτάται από το πώς το χρησιμοποιείς; Και, έτσι κι αλλιώς, δεν το χρειάζονται όλοι; 

AdB: Χρειαζόμαστε επίσης χαρτί τουαλέτας καθημερινώς, αλλά δεν το θεωρούμε ιερό! Οι άνθρωποι που φαντάζονται ότι το χρήμα είναι “ουδέτερο” είναι οι ίδιοι που θεωρούν ότι η γλώσσα δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα σύστημα επικοινωνίας (όταν η κύρια λειτουργία της είναι να ενσταλάξει μια αντίληψη του κόσμου) και ότι η τεχνολογία είναι καλή ή κακή αναλόγως του πώς την χρησιμοποιούμε (ενώ, στην πραγματικότητα, ανεξαρτήτως του τρόπου που θα την χρησιμοποιήσεις, σε κάνει να σχετίζεσαι με τον κόσμο σύμφωνα με τους όρους της). 

Απογυμνωμένο στην ουσία του, το χρήμα μπορεί να οριστεί ως το παγκόσμιο ισοδύναμο. Είναι αυτό που μας επιτρέπει να μειώσουμε τα πάντα σε μια ποσότητα, δηλαδή σε ένα αντίτιμο. Δείχνει τον τρόπο με τον οποίο τα πάντα μπορούν να θεωρηθούν παρόμοια με οτιδήποτε άλλο. Από την άλλη πλευρά, το χρήμα είναι ένας κοινωνικός διαμεσολαβητής, κατά τον οποίο η ατομική ελευθερία ταυτίζεται με την αντικειμενοποίηση των σχέσεων της ανταλλαγής (δηλαδή, το άτομο προβάλλει τον εαυτό του πάνω στα χρηματικά οφέλη του), όπως ο Georg Simmel κατέδειξε αποτελεσματικά στη “Φιλοσοφία του χρήματος”. Το ίδιο το νόμισμα δεν είναι ποτέ απλά ένα νόμισμα. Το ευρώ, για παράδειγμα, είναι επίσης μία λεπτή μορφή διακυβέρνησης: Ρευστοποιώντας τα εργατικά κέρδη του τελευταίου αιώνα, καθιστά τους εργάτες ένα είδος εμπορεύματος. 

Οι άνθρωποι βροντοφωνάζουν εναντίον του χρήματος σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ιστορία, από την αριστοτελική κριτική της χρηματιστικής - που είναι η συσσώρευση του χρήματος ως αυτοσκοπός - μέχρι τον Πάπα Φραγκίσκο, ο οποίος κατήγγειλε το “φετίχ του χρήματος” και την “δικτατορία της απροσώπου οικονομίας”. Δεν έγραψε ο Θωμάς Ακινάτης ότι “η εργασία, αν το δει κανείς, είναι λίγο ντροπή” (Summa Theologica)

NG: Αλλά η “κυριαρχία του χρήματος”, τι σημαίνει ακριβώς; 

AdB: Η κυριαρχία του χρήματος είναι η μετατροπή κάθε πράγματος στο νομισματικό του ισοδύναμο, δηλαδή στο αντίτιμό του. Είναι επίσης η αντικατάσταση του αγνού πλούτου, που προσφέρεται από τη φύση, σε εμπορικό πλούτο. Τέλος, είναι η σύσταση ενός κόσμου όπου όλοι οι πρακτικοί σκοποί θεωρούνται ανταλλάξιμοι, ένας κόσμος που αποσπάται από τον σκοπό του για να επικεντρωθεί στον εξορθολογισμό των μέσων. Όλα αυτά συμβαίνουν στο όνομα των “νόμων της αγοράς”

Η αγορά, με τη σύγχρονη έννοια του όρου, προφανώς δεν έχει καμία σχέση με τις παλιές αγορές των χωριών. Περιγράφει ένα σύστημα που υποτίθεται ότι είναι αυτορυθμιζόμενο, το οποίο όμως στην πραγματικότητα είναι ενσωματωμένο στην ιστορία και έχει καταστεί το παράδειγμα όλων των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, δημοσίων και ιδιωτικών: Υπάρχει μια αγορά του γάμου, μια πολιτική αγορά, μια αγορά για την υγεία και ούτω καθεξής. 

Οι ιδρυτές του οικονομικού φιλελευθερισμού (Adam Smith, Quesnay, Mandeville κλπ.) μάς διαβεβαιώνουν ότι η αγορά είναι η φυσική μορφή συναλλαγών, δεδομένου ότι ο άνθρωπος είναι ουσιαστικά ένας homo economicus (οικονομικός άνθρωπος), που πάντα αναζητά την προσωπική ωφέλεια (το βέλτιστο υλικό συμφέρον του). Με άλλα λόγια, είναι ένας αυτόνομος, ορθολογικός παράγοντας, του οποίου η κάθε πράξη υπακούει στην λογική της αγοράς. Έτσι, η κοινωνική αρετή είναι αναξιόπιστη και τα προσωπικά πάθη υποτίθεται ότι υποστηρίζουν το γενικό καλό (αυτή είναι η ιδέα της “φυσικής αρμονίας του εγωισμού” υπό την επίδραση του “αοράτου χεριού” του “ελευθέρου και θεμιτού ανταγωνισμού”, το νέο είδωλο της Οικονομίας). Τίποτα δεν πρέπει να επιτρέπεται να εμποδίζει την αναζήτηση του κέρδους. Η οικονομική δραστηριότητα δικαιολογεί την υπερβολή και γίνεται ο μοναδικός σκοπός της ύπαρξής μας. 

Μ’ αυτό ως αφετηρία, δεν είναι δύσκολο να κατανοήσουμε πώς ο καπιταλισμός έχει διεισδύσει σε κάθε πτυχή της ζωής μας και την υπέταξε στον κανόνα του “πάντοτε περισσότερο”: Καθιστώντας το εμπόρευμα ως άπειρο κάνει τις επιθυμίες μας άπειρες και αμέσως τις μετατρέπει σε ανάγκες. Το χρήμα χρησιμεύει για την παραγωγή αγαθών, τα οποία παράγουν ακόμη περισσότερα χρήματα. Η ανταλλακτική αξία είναι πιο σημαντική από την αξία που λαμβάνουμε χρησιμοποιώντας οτιδήποτε και ο “νόμος της αγοράς” επιβάλλεται παντού: Υπάρχει μια αγορά για τους αθλητές, μια αγορά για την σύγχρονη τέχνη, μια αγορά ακινήτων, μια αγορά εργασίας, μια αγορά για εσωτερικά όργανα, για βλαστικά κύτταρα, για έμβρυα, για παρένθετες μητέρες και ούτω καθεξής. Και οι χωρικοί, που με την σειρά τους γίνονται αγρότες - στη συνέχεια μετατρέπονται σε “παραγωγούς γεωργικών προΐόντων” - δεν είναι οι τελευταίοι που έπεσαν θύματα αυτού του νόμου του κέρδους, που δεν τους αφήνει με τίποτα, παρά μόνο με το καθήκον της ανατροπής. 

NG: Ο καπιταλισμός ήταν κυρίως βιομηχανικός. Δεν έχει γίνει σήμερα κατά βάση χρηματοοικονομικός; Δεν είναι η αιτία που, για να παραφράσουμε το Βατικανό, μετατρεπόμαστε από μια αγορά της οικονομίας σε μία αγορά της κοινωνίας; 

AdB: Στο πρόσφατο βιβλίο του, What Money Can't Buy (Τι δεν μπορούν να αγοράσουν τα χρήματα), o Michael Sandel εξετάζει μια κοινωνία όπου ό,τι ήταν έξω από τους κανόνες της αγοράς (γη, τέχνη, πολιτισμός, διαπροσωπικές σχέσεις) τώρα είναι υποχείριό της. Παραθέτει συγκεκριμένα παραδείγματα περιπτώσεων όπου καταβάλλονται χρήματα σε ανέργους για να σταθούν σε ουρά στην θέση κάποιου άλλου, προσφέρονται χρηματικά κίνητρα από την κοινωνική ασφάλιση σε καπνιστές για να σταματήσουν το κάπνισμα ή σε υπέρβαρους για να χάσουν βάρος (ανεπιτυχώς και στις δύο περιπτώσεις), σε μαθητές για να γίνουν καλύτεροι στο σχολείο και, τέλος, αναφέρει την περίπτωση φυλακών στην Καλιφόρνια όπου οι κατάδικοι δύνανται να πληρώσουν για να έχουν καλύτερα κελιά. Θέτοντας αυτά τα παράξενα, αλλά θεμελιώδη, ερωτήματα που φέρνει στην επιφάνεια η εξάπλωση της αγοράς σε όλες τις πτυχές της ζωής, ο Sandel καταλήγει ότι, δεδομένου πως το χρήμα μεσολαβεί σε όλες τις κοινωνικές συναλλαγές, τα οικονομικά κίνητρα μπορούν να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που περιμέναμε, εφόσον το χρήμα διαβρώνει την αξία των “εμπορευμάτων” (π.χ. πληρώνοντας ένα παιδί για να πάει στο σχολείο κατατρώγεται η ίδια η ιδέα της εκπαίδευσης). 

Μια κοινωνία που δεν αποτελείται πλέον από τίποτα άλλο παρά νομικές συμβάσεις και συναλλαγές της αγοράς απλά δεν είναι βιώσιμη, επειδή οι συμβάσεις και οι συναλλαγές δεν είναι ποτέ αρκετές από μόνες τους και ως εκ τούτου δεν δύνανται ποτέ να είναι το θεμέλιο για μια κοινωνία. Αν το σύστημα ζει από το χρήμα, θα πεθάνει από το χρήμα και θα το διαπιστώσουμε πολύ σύντομα. 

Διαβάστε επίσης: Το χρήμα - του Alain De Benoist
Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017

Παιχνίδια της Αφρικής

Ένιωθα καλά ότι αυτό που εμπόδιζε τις προσπάθειές μου να ριχτώ στον κόσμο της περιπέτειας δεν ήταν τίποτε άλλο απ’ τον ίδιο μου τον φόβο. Ο ισχυρότερος αντίπαλός μου σ’ αυτή την περίπτωση ήμουν εγώ ο ίδιος, δηλαδή ένας καλοπερασάκιας που προτιμούσε να ονειρεύεται μέσα στα βιβλία του και να βλέπει τους ήρωές του σε επικίνδυνα μέρη, παρά να βγει μέσα στη νύχτα και στο αγιάζι και να τους μιμηθεί. 

Όμως μια άλλη, πιο άγρια φωνή μέσα μου, μου ψιθύριζε ότι ο κίνδυνος δεν είναι θέαμα που απολαμβάνεις καθισμένος σε μια άνετη πολυθρόνα, κι ότι πρέπει να υπάρχει μια εντελώς διαφορετική εκπλήρωση στο θάρρος να προσχωρήσεις μέσα στον πραγματικό κίνδυνο, κι αυτή η άλλη φωνή προσπαθούσε να με ωθήσει στην πραγματοποίηση. 

Έρνστ Γιούνγκερ, Παιχνίδια της Αφρικής, Εκδόσεις Νεφέλη, 1987, σελ. 11
Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017

Στα στενά μονοπάτια του φεγγαριού, με τον Κωνσταντίνο Στυλιανού

Κωνσταντίνος Στυλιανού, Μικρές του Πανός ιστορίες, Λεμεσός 2009 

Κωνσταντίνος Στυλιανού, Η παραμυθία του Πανός, Λεμεσός 2014 

Στο πεζολογικό ύφος των ποιημάτων του Κωνσταντίνου Στυλιανού, μέσα από τον υπαινικτικό του τρόπο - με ψήγματα λυρισμού - παρακολουθούμε μια παλιννόστηση. Την παλιννόστηση του “Πάνα”. Και η αφήγηση δομείται γύρω από αυτό. 

Η ποίηση του Στυλιανού αρθρώνεται με αρχετυπικά σημαίνοντα. Από τον τίτλο κιόλας δίνεται το σφιχτό κράτημα από αρχέγονες υποδηλώσεις. Τέτοιο είναι το σύμβολο του “Πάνα”. Ένα σύμβολο που μπορούμε να πούμε ότι είναι παρακινδυνευμένη η χρήση του, καθότι είναι και πολυχρησιμοποιημένο. Στα βιβλία, όμως, του Στυλιανού παρουσιάζεται ως μια καινούρια “σήμανση”, τίθεται μια “άλλη” οπτική, χωρίς να χάνεται το αιώνιο φορτίο του συμβόλου. 

Ο “Πάνας” είναι ο επιτόπιος, αλλά και υπερχρονικός, παρατηρητής, στην αγορά “που σβήνει τα φώτα της το βράδυ, για να μην ξυπνήσει τους νεκρούς της”. Είναι ό, τι από τις συνειδήσεις απέμεινε ζωντανό. Και ο παρατηρητής δεν μπορεί παρά να είναι μόνος και μοναχικός. Να αναζητά το “δικαίωμα στον ήχο”

Ο “Πάνας” ενοποιεί. Τον χώρο και τον χρόνο του Ελληνισμού. Τον χώρο και τον χρόνο του αφηγητή. Η Ανατολή είναι παντού παρούσα στα δύο βιβλία. Η “καθ’ ημάς” Ανατολή. Με όλες τις μυρωδιές των εννοιών και των ιδεών που διαπερνούσαν και διαπερνούν την ζωή του Έλληνα. Ενοποιητικά δρουν σώμα και ψυχή, και φαίνεται κάποια στιγμή μέσα στο ίδιο ποίημα σαν σε αντίστιξη: “Γεύση του παραδείσου η δίψα μου για το κορμί […]Η δίψα της ψυχής είναι ο χαμένος μου παράδεισος”… 

Η κατανόηση του ρυθμού, η ζωή διαμέσου αυτής της κατανόησης, αποτελεί μια τέτοια ζωντανή και ζωοποιό μοναδικότητα. 

Διακρίνονται, επίσης, ροπές ανάτασης: Όλα ξεκινούν από την αισθητηριακή πρόσληψη, μα δεν μένουν εκεί, πυργώνονται στο “Πέραν”. Ο ουρανός, η μουσική, ο ήλιος, η γενέθλια γη, η θάλασσα που την στεφανώνει, αρχίζουν από το “εδώ”, βρίσκονται ίσως μέσα μας, ταυτόχρονα, ωστόσο, υποφώσκει ένα υπερβατικό σκίρτημα στην ουσία τους. 

Κάποτε, η ανάσα της “Άνω Παρουσίας” γίνεται αισθητή μέσα από την δοκιμασία μιας θεοεγκατάλειψης. Και αλλού κυοφορείται, ίσα ίσα, μια νύξη μελαγχολίας: “Θα συναντηθούμε ξανά, για μια ακόμη φορά στις ακτές της καρδιάς, όταν θα ψάχνω στα μάτια σου το μαύρο κλάμα της συντροφιάς”. Κάποτε όλα υπόκεινται σε μια μαζική μεταμόρφωση-παραμόρφωση: “Δεν έχει θεές αυτή η πόλη”, ο κόσμος μένει στεγνός. “Και μείναμε μοναχοί να ονειρευόμαστε”… 

“Αλί, στους χρόνους, που περισσότεροι παρατηρούσαν και δεν συμμετείχαν”. Αυτή η συλλογική αναφορά μπροστά στην επελθούσα “ατέλειωτη νύχτα” θα γίνει περισσότερο εμφανής στο δεύτερο βιβλίο, όπου η αναγωγή στο “εμείς” γίνεται πιο ευκρινής με τόνους άμεσους, κοφτούς, κάποτε οργίλους και αιχμηρούς. 

Και η απόφαση για αντίσταση γίνεται μονόδρομος: “Αντιληφθήκαμε ότι ο Αγώνας ήταν στημένος, αλλά ήμασταν αποφασισμένοι μέχρι τέλους”. Η Κύπρος και η προδομένη τύχη της γίνεται το επίκεντρο και η αφορμή για το σπάραγμα και την οργή. Η πολεμική διάθεση είναι πια ξεκάθαρη, εγκαταλείπεται το υπαινικτικό ύφος και όλα πια πρέπει να ειπωθούν όπως είναι: “Η αλήθεια ελευθερώνει τη μορφή”

Η Κύπρος είναι η αντανάκλαση ενός κόσμου που καταρρέει και ο αφηγητής δεν έχει άλλο να κάνει από το να επισπεύσει αυτό το γκρέμισμα: “Η τρίχρωμη σημαία μας θα καθαρίσει τη βρωμιά καθώς η ψυχή μου θα ουρλιάζει από χαρά”

Το δεύτερο βιβλίο γίνεται ένα δυναμικό κάλεσμα προς την ζωή, τον αγώνα, την εναντίωση. Είναι το κάλεσμα μιας καθαρτήριας φωνής. Αναμένουμε την ολοκλήρωση της “Τριλογίας του Πανός” με το υπό έκδοση τρίτο μέρος και ευχαριστούμε τον συγγραφέα. 

του Άγγελου Δημητρίου
Τρίτη, 14 Φεβρουαρίου 2017

Ρεζολούσιονς

Η ιστορία διαμορφώνεται από την πάλη των τάξεων, έλεγε ο Μαρξ. Λογική άποψη για όσους υιοθετούν την, βγαλμένη από τις ερήμους της Μέσης Ανατολής, γραμμική θεώρηση της ιστορίας και επιμένουν σε μια υλιστική προσέγγιση της πραγματικότητας. Όσοι, από την άλλη, διατηρούν ανέγγιχτη την παραδοσιακή σκέψη, γνωρίζουν πως η ιστορία διαγράφει κύκλους και γράφεται, ουσιαστικά, από τη διαπάλη μεταξύ των ελίτ. Των ελίτ που κατέχουν την εξουσία και των ανερχομένων ελίτ, που επιδιώκουν τη συμμετοχή στη διαχείριση αυτής. Σε μια διαπάλη που διαμορφώνει την εξέλιξη της ιστορίας - με πολέμους και πολύ αίμα – παράγοντας, όμως, μέσα από αυτή την τριβή, εξέλιξη, τεχνολογία και ώθηση για το βήμα μπροστά. Είναι αρκετή μια επί τροχάδην παρατήρηση των μεγάλων ιστορικών συμβάντων, δια μέσω των αιώνων, για τη δικαίωση του Ηράκλειτου, όταν έλεγε πως ο Πόλεμος είναι ο πατέρας των πάντων. 

Μετά το 1789 και την ανατροπή του ancient regime από την Γαλλική Επανάσταση, παρά την προσωρινή, όπως φάνηκε, παλινόρθωσή του, η παλαιά τάξη πραγμάτων είχε πεθάνει στην Ευρώπη. Μετά την Αναγέννηση, η διαμάχη μεταξύ της αριστοκρατίας - που εξέφραζε την αποκέντρωση και τον περιορισμό της κεντρικής εξουσίας - και του βασιλικού θεσμού - που επέβαλε έναν μεγαλύτερο συγκεντρωτισμό στην λήψη αποφάσεων και περιόριζε τις φυγόκεντρες δυνάμεις - έληξε με την κυριαρχία στην Γαλλία του βασιλικού θεσμού, ενώ σε άλλες περιοχές, όπως στην Γερμανία, με τον κατακερματισμό σε μικρά κρατίδια και την επικράτηση των αριστοκρατικών τάσεων. 

Η ταραχή που δημιούργησε η πτώση των Βουρβόνων και η εμφάνιση, για πρώτη φορά, εμπεριστατωμένων συγγραμμάτων που αμφισβητούσαν ευθέως τον παραδοσιακό τρόπο ζωής, δημιούργησε αντίστοιχα και την ανάγκη υπεράσπισης των κατεστημένων αξιών. Η προσπάθεια των Διαφωτιστών να εκφράσουν έναν διαφορετικό τρόπο δόμησης της κοινωνίας, που ήρθε ως φυσικό επακόλουθο μιας δομής που είχε πια τελματώσει λόγω της μηδαμινής κοινωνικής κινητικότητας, οδήγησε στην εμφάνιση του περίφημου κινήματος του Αντιδιαφωτισμού. Η Αντίδραση, ίσως άτεχνα και χωρίς πολλή φαντασία, άρχισε να υψώνει τη φωνή της και να διατρανώνει την ανάγκη υπεράσπισης των παραδοσιακών αξιών και δομών. Όλος ο 19ος αιώνας αποτέλεσε στην ηπειρωτική Ευρώπη μια διαπάλη μεταξύ των φορέων της Παράδοσης και των κομιστών του ριζοσπαστισμού. 

Ο ρηξικέλευθος ριζοσπαστισμός της εποχής εξέφραζε, στην πραγματικότητα, αυτό που σήμερα ονομάζουμε φιλελευθερισμό. Την προσπάθεια, δηλαδή, διεκδίκησης εξουσίας εκ μέρους της ελίτ των αστών. Υπήρξε, μάλιστα, το επαναστατικό ρεύμα μέχρι την έλευση του μαρξισμού, που άμα τη εμφάνιση κι εξάπλωσή του επαναπροσδιόρισε το πολιτικό εκκρεμές προς τα αριστερά. Στην πλευρά των Αντιδραστικών, όμως, η πάροδος των εποχών έφερνε μαζί της και σημαντικές αλλαγές. Ο Ντε Μαιστρ, γνήσιο τέκνο της Αντιδραστικής σχολής των φιλο-Βουρβόνων Αντεπαναστατών, θα έβρισκε λίγα κοινά με τους φιλοβασιλικούς των μέσων του 19ου αιώνα. Η Αντιδραστική σκέψη άλλαζε και μεταμορφωνόταν σε κάτι διαφορετικό, κυρίως σε επίπεδο βάσης, πριν φτάσει στο σημείο η αλλαγή αυτή να αποτυπωθεί στα γραπτά των ιδεολόγων της εκάστοτε εποχής. 

Εμπνευσμένος από το δίπολο των παραδοσιακών δομών, που πάλευαν για τη νομή της εξουσίας, ο Αντιδραστικός λόγος άρχισε να καταφεύγει και στις δύο πτυχές της Παράδοσης, επιδιώκοντας να δημιουργήσει μία σύνθεση, που θα επέτρεπε την επιστροφή στις αξίες του παρελθόντος χωρίς την επαναδημιουργία των προβλημάτων που οδήγησαν στην κατάρρευσή του. Αριστοκρατία και βασιλικός θεσμός, αποκέντρωση και κεντρική διοίκηση, ο ευγενής ως ενδιάμεσος και υποστηρικτής του απλού λαού απέναντι στην κεντρική εξουσία, αλλά και ο Βασιλιάς ως συνειδητή και ασυνείδητη προέκταση της βούλησης όλου του λαού και των τάξεων, αποτέλεσαν πηγές ενδοσκόπησης, έμπνευσης και αναζήτησης των σωστών συνδυασμών δομής της εξουσίας. Αλλά η αναζήτηση αυτή δεν έμενε σταθερή. 

Η απεμπόληση της “αυτοκρατορικής ιδέας” ενός πολυεθνικού κράτους και η επίκληση του εθνικιστικού πνεύματος – με σαφή διαχωρισμό του εθνικισμού της γης και του αίματος από τον αστικό εθνικισμό των φιλελεύθερων δημοκρατών - ήταν μία από τις πρώτες αλλαγές που συνέβησαν, καθώς ο Αντιδραστικός λόγος συγκινούσε ολοένα και μεγαλύτερες μάζες ενώ ο αιώνας βάδιζε προς το τέλος του. Οι σύγχρονες εκδοχές του σε Γαλλία και Γερμανία οδήγησαν σε διαφορετικές ατραπούς, παρά την ύπαρξη κοινών δομικών στοιχείων στην παραδοσιοκρατική σκέψη. Ταυτόχρονα, οι προνεωτερικές μορφές παρέμεναν ζωντανές στην ήπειρό μας, με την Αυστροουγγρική και την Ρωσική Αυτοκρατορία να φαντάζουν ως γίγαντες (κι ας είχαν πήλινα πόδια, όπως φάνηκε στην πορεία). Παρά τη φαινομενική, όμως, διατήρηση της Παράδοσης, καθώς η καθημερινότητα του μέσου πολίτη σ’ αυτές δεν είχε μεγάλες διαφορές με τη ζωή των προγόνων του, αποδείχθηκαν μελλοθάνατες, που επιβίωναν ακόμα λόγω του συσχετισμού των δυνάμεων. Σάπιες, εσωτερικά, για έναν βασικό λόγο: Είχε ξεχαστεί και παραβλεφθεί η αιώνια αρχή της Κίνησης. 

Οι προνεωτερικές δομές εξαφανίστηκαν από όλη την Ευρώπη επειδή η κοινωνική κινητικότητα είχε αντικατασταθεί από την περιχαράκωση των εκάστοτε τάξεων, σαν τους μελλοθάνατους που αντιστέκονται μέχρι τελευταία στιγμή στην ανίατη ασθένειά τους. Η Βασιλεία και η Αριστοκρατία, κατά την αρχέγονη ευρωπαϊκή παράδοση, δεν ήταν ποτέ κλειστές κάστες, απρόσιτες και ξεχωριστές από την υπόλοιπη κοινωνία. Η Μεσαιωνική Ευρώπη κατόρθωσε να ανακάμψει και να δημιουργήσει πάνω στα ερείπια της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας επειδή οι βασιλικοί οίκοι άλλαζαν συχνά και η αριστοκρατία γεννιόταν και έσβηνε στα πεδία των μαχών. Οι ικανοί και οι άξιοι, εύκολα ή δύσκολα, διεκδικούσαν την κοινωνική τους άνοδο και την αναρρίχησή τους στην ιεραρχία, ενώ, σε έναν αμείλικτο κόσμο, εκείνοι που δεν είχαν τις ικανότητες συχνά έρχονταν αντιμέτωποι με έναν βίαιο και γρήγορο θάνατο. Με τις κλαγγές των σπαθιών, με συνομωσίες και δηλητήρια, με τις κατάλληλες συμμαχίες, ένας απλός αγρότης μπορούσε να αποκτήσει έναν μικρό αριστοκρατικό τίτλο κι ένας άξιος αριστοκράτης θα μπορούσε να ονειρεύεται έναν βασιλικό θρόνο. Αν κοιτάξουμε και στα καθ’ ημάς, ένας χωριάτης, ο Βασίλειος ο Α’, ήταν ο ιδρυτής της σπουδαιότερης δυναστείας της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, της “Μακεδονικής”. 

Δεν υπάρχει ισχυρισμός πως επικρατούσε η αξιοκρατία ή πως επιβίωναν και κυριαρχούσαν πάντα οι καλύτεροι. Όμως, η δομή της κοινωνίας, πλησιέστερα στα φυλετικά (tribal) αρχέτυπα παρά σε εκείνα ενός σύγχρονου κράτους, επέβαλε μια δυναμική που επέτρεπε την πιθανότητα εξέλιξης. Από τη διαμάχη Αριστοκρατίας - Βασιλείας, όποιο κι αν ήταν το αποτέλεσμα, ο τρόπος έκβασής της οδήγησε σε περιχαράκωση της νικήτριας πλευράς. Στην Γαλλία, οι ευγενείς, από μπροστάρηδες στο στράτευμα και συγχρωτιζόμενους με τον λαό, μετατράπηκαν σε αργόσχολους, απομονωμένους στις Βερσαλλίες. Στην Γερμανία, έπρεπε να περάσουν αιώνες για να παραδώσουν την ανώτατη εξουσία τους στον Πρώσσο βασιλιά, μετά από νικηφόρους πολέμους, έχοντας στο ενδιάμεσο ένα έθνος χωρισμένο σε δεκάδες κρατίδια. Τέλος, Αυστρία και Ρωσία, για να διαφυλάξουν τα ευνοϊκά για τις ανώτερες τάξεις δεδομένα, έμειναν ηθελημένα πίσω τεχνολογικά, διολισθαίνοντας σε μια οπισθοδρόμηση που υπέσκαψε τα θεμέλια όχι απλά των ευγενών, αλλά των ίδιων των χωρών - για να φτάσουμε, με το πέρας του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η μεν να διαλυθεί ως χώρα, η δε να καταλήξει στα χέρια των κομμουνιστών. 

Αυτή η ιστορική αναδρομή μπορεί να φαντάζει περίεργη αλλά, κατά το πέρασμα των χρόνων, οι παρατηρήσεις στην πορεία και στις μικρές λεπτομέρειες έπαιξαν μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση του Εθνικιστικού λόγου. Ο Εθνικισμός, τέκνο του Αντιδιαφωτισμού και του Αντιδραστικού λόγου, επεδίωξε την επάνοδο στην γνήσια Παράδοση, ανασυνθέτοντας και προσαρμόζοντας, πάνω στις αιώνιες και αναλλοίωτες ρίζες, διαφορετικές πτυχές από ένα πολύπλευρο παρελθόν. Έχοντας να αντλήσει από μια τέτοια πηγή, οι εκφάνσεις του παρουσίασαν σημαντικές αλλαγές στην πορεία των χρόνων αλλά και, όπως είναι απόλυτα φυσικό, διαφοροποιήσεις στις κατά τόπους πολιτικές εκπροσωπήσεις του. 

Μια από τις πιο εμφανείς περιπτώσεις διαφοροποιήσεων, άλλωστε, είναι και οι αντιδράσεις απέναντι στα εθνικοεπαναστατικά κινήματα του Μεσοπολέμου, σε όλες τις εκφάνσεις τους. Επρόκειτο για ριζοσπαστικές εκδοχές, που διέφεραν σημαντικά από τις πρότερες συντηρητικές φωνές, οι οποίες άσκησαν σκληρή κριτική - από εντελώς διαφορετική σκοπιά, φυσικά, σε σύγκριση με την κοινοβουλευτική ή μαρξιστική κριτική. Οι έχοντες μελετήσει Έβολα, παραδείγματος χάρη, γνωρίζουν την κριτική στάση του μεγάλου Ιταλού φιλοσόφου - αλλά και αρκετών Γερμανών εκπροσώπων της Συντηρητικής Επανάστασης - απέναντι στον “πληβειακό” χαρακτήρα του εθνικοσοσιαλισμού και του φασισμού, για την υπεράσπιση της αριστοκρατίας, που τα εθνικοεπαναστατικά κινήματα επεδίωκαν να υποκαταστήσουν και να αντικαταστήσουν με νέο αίμα βγαλμένο από τα πεδία του πολέμου. Ουδείς μπορεί να παραγνωρίσει το έργο και την προσφορά των μεγάλων μορφών της Αντιδραστικής Διανόησης, μιας και το έργο τους έχει συνεισφέρει όσο λίγα στην πνευματική αναζήτηση κάθε Εθνικιστή, αλλά ο σωστός Εθνικιστής είναι πάνω απ’ όλα Ελεύθερος και σκεπτόμενος άνθρωπος. Μπορεί να κατανοήσει τις υπαρκτές διαφορές μεταξύ όλων αυτών των εκφάνσεων, που ανατρέχουν στην ίδια Παράδοση, επιλέγοντας διαφορετικές πλευρές της. 

Σχεδόν έναν αιώνα μετά την ήττα των εθνικοεπαναστατικών δυνάμεων και ένα τέταρτο του αιώνα μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, ο σημερινός μας κόσμος - τουλάχιστον αυτό που αποκαλούμε Δύση - τελεί υπό την σχεδόν απόλυτη κυριαρχία της πολιτικής ορθότητας - του πολιτισμικού μαρξισμού για να το θέσουμε ωμά. Εδώ και λίγα χρόνια, όμως, κάτι δείχνει να αλλάζει. Και αλλάζει δραστικά: Η απόλυτη κυριαρχία των τέκνων της Σχολής της Φρανκφούρτης μετασχημάτισε το politically correct σε μια νέα μορφή τυραννίας και τα φληναφήματα των πάσης φύσεως “Μαχητών Κοινωνικής Δικαιοσύνης” άγγιξαν επίπεδα πραγματικής σχιζοφρένειας. Η υποκειμενικότητα και ο σχετικισμός για θέματα όπως το φύλο ή η σεξουαλική ταυτότητα έγιναν ξαφνικά κυρίαρχο θέμα συζήτησης. Όμως, ο κόμπος έφτασε στο χτένι - ή τουλάχιστον αυτό άρχισε να διαφαίνεται πια, σε ολόκληρη την Δύση. Μετά τον κομμουνισμό, βρέθηκε ένας νέος “εχθρός”, το ριζοσπαστικό Ισλάμ. Ως αντίδραση, άρχισε να εμφανίζεται μια συσπείρωση και μια αναθέρμανση των παραδοσιακών αξιών, πυροδοτούμενη σε μεγάλο βαθμό και από τον πόλεμο που δέχθηκαν αυτές εκ μέρους της πολιτικής ορθότητας. Μια μεγάλη μάζα αρνήθηκε να δεχθεί τον σχετικισμό και αποζητά την επιστροφή στις παραδοσιακές αξίες, αγνοώντας τον παροξυσμό των “φιλελεύθερων” και αναγνωρίζοντας, ουσιαστικά, πως αυτές οι αξίες αποτέλεσαν την βάση που οδήγησε στο μεγαλείο του ευρωπαϊκού πολιτισμού. 

Η επικράτηση του Brexit στην Αγγλία, απέναντι στο γραφειοκρατικό νεοσοβιετικό μόρφωμα της ΕΕ, η νίκη Τραμπ στις ΗΠΑ, απέναντι στο χρηματοπιστωτικό και στο κομματικό κατεστημένο, η ανάγκη που νιώθουν σε πολλές χώρες στην Ευρώπη τα πολιτικά κόμματα να ενωθούν για να κόψουν τον δρόμο προς την εξουσία στους ευρωσκεπτικιστές “ακροδεξιούς”, η εν ψυχρώ αγνόηση των ντιρεκτίβων των Βρυξελλών από συντηρητικές κυβερνήσεις της κεντρικής Ευρώπης, όσον αφορά το προσφυγικό, είναι τα εμφανή συμπτώματα, που βρίσκουν τον δρόμο τους μέχρι τα δελτία ειδήσεων των κατεστημένων ΜΜΕ, τα οποία παλεύουν με νύχια και με δόντια προσπαθώντας να προκαλέσουν τρόμο και φόβο για να διατηρήσουν ζωντανό το κουφάρι του υπάρχοντος συστήματος. 

Εδώ έρχεται το μεγάλο ερώτημα: Και τώρα τι; 

Εδώ και τώρα οφείλουμε να δικαιώσουμε το ίδιον του Εθνικιστή και με καθαρό μυαλό να παρατηρήσουμε πως δημιουργείται ένα ρεύμα στροφής προς την Παράδοση, εντελώς διαφορετικό και νέο, προσαρμοσμένο σε τεράστιο βαθμό στα δεδομένα της εποχής μας. Είναι ένα κύμα νέων ανθρώπων, κατά κύριο λόγο, που εκμεταλλεύεται σε απίστευτο βαθμό το διαδίκτυο και τα κοινωνικά δίκτυα. Είναι ένα κύμα που σε μεγάλο βαθμό στηρίζεται στις ίδιες αιώνιες και αναλλοίωτες αξίες, αλλά εκφράζεται εντελώς διαφορετικά πια. Δίνει μεγαλύτερη σημασία στο άτομο, συνδυάζει το θρησκευτικό με το φυλετικό και το πολιτισμικό, στρέφεται σε μεγάλο βαθμό στην επιστήμη, διεκδικεί και αποζητά για το άτομο, για την κοινότητα, για το σύνολο του Έθνους. Είναι ένα κύμα που φαίνεται πως θα σηκωθεί σαν τσουνάμι και θα παρασύρει ολοκληρωτικά την πολιτική ορθότητα - με μεγάλη υπαιτιότητα της τελευταίας, που δημιούργησε υποστηρικτές και οπαδούς ανίκανους να αντιπαλέψουν πραγματικά τις δυσκολίες της ζωής. Ασχημάτιστο ακόμα, αδιαμόρφωτο, αλλά παγκόσμιο, αφού το επιτρέπει και το επιβάλλει ο σύγχρονος κόσμος, με Αμερικάνους, Ρώσους, Γάλλους, Έλληνες, ακόμα και Ιάπωνες, να διαμορφώνουν μια πανσπερμία φωνών, που διαφέρουν πολύ μεταξύ τους αλλά συγκλίνουν στα κύρια και βασικά. Δεν είναι ένα κίνημα Συντηρητικό. Δεν είναι ένα κίνημα Φασιστικό/Εθνικοσοσιαλιστικό. Δεν είναι τίποτα από αυτά που έχουμε δει στο παρελθόν. Είναι γέννημα μιας νέας εποχής. 

Ποιος είναι, λοιπόν, αυτός ο “μετα-εθνικισμός”; Πόσα και ποια στοιχεία από το παρελθόν έχει κληρονομήσει και πώς τα αξιοποιεί; 

Οι επιλογές μας είναι δύο: Να περιχαρακωθούμε και να φτιάξουμε στο μυαλό μας το δικό μας ancient regime - συντηρητικοί, εθνικοεπαναστάτες ή ό,τι έχει επιλέξει ο καθένας - εν αναμονή της επιστροφής ενός Μεσσία, ο οποίος, παραβλέποντας την κυκλική θεώρηση του Εθνικισμού, θα επαναλάβει ακριβώς αυτό που έγινε και στο παρελθόν. 

Ή, αλλιώς, να είμαστε έτοιμοι και προετοιμασμένοι γι’ αυτό που έρχεται. Να το δούμε, να το αναγνωρίσουμε και, ως να είναι τίγρη, να το ιππεύσουμε. 

* Resolution = απόφαση. 
Είθισται στην Αμερική, στις αρχές κάθε έτους, να λαμβάνονται κάποιες αποφάσεις, ως οριοθέτηση ατομικών στόχων που πρέπει να επιτευχθούν κατά τη διάρκειά του. 

του Παναγιώτη Λουκά
Τετάρτη, 8 Φεβρουαρίου 2017
Ταυτότητα

Αρχείο

Δημοφιλείς Αναρτήσεις

-Ελεύθερη αναδημοσίευση κειμένων - Ομάδα Ιδεάπολις - επικοινωνία: ideapolisgr@yahoo.gr - Πάτα στις ρίζες σου γερά και κοίτα ψηλά -