Οι γειτονιές μας, τον Αύγουστο


Ημερολόγιο καταστρώματος – του Patrick Lenart*

Από την εποχή του Τιτανικού, κανένα άλλο πλοίο δεν έχει γίνει σημείο αναφοράς όπως το C – Star. Είναι ίσως το μοναδικό πλοίο στον κόσμο με το δικό του hashtag (#DefendEurope). Το κατεστημένο ήθελε να εμποδίσει με κάθε μέσο την άφιξη του πλοίου στη θαλάσσια ζώνη μπροστά από την Λιβύη και είναι απολύτως κατανοητό αυτό, αν αναλογιστούμε τα συμφέρονται που παίζονται. Το πλήρωμα του πλοίου αποτελείται από νέους Ευρωπαίους Ταυτοτιστές, με σχέδιο να τερματίσουν τις επιχειρήσεις πολλών εκατομμυρίων ευρώ που σχετίζονται με τη διακίνηση λαθρομεταναστών. Συμμετείχα από την αρχή αυτού του εγχειρήματος και ό,τι έχω βιώσει είναι πέρα από κάθε προσδοκία. 

Όταν κάναμε την πρώτη προσπάθεια ενάντια στην παραφροσύνη της διακίνησης ανθρώπων, τον περασμένο Μάιο στην Κατάνια της Σικελίας, δεν είχαμε ιδέα τι θα ακολουθούσε. Με ένα μικρό μηχανοκίνητο σκάφος παρεμποδίσαμε την πορεία του τεράστιου πλοίου Aquarius της ΜΚΟ SOS Mediterraneé, με στόχο να δημοσιοποιήσουμε τη διαμαρτυρία μας. Μια διαμαρτυρία ενάντια σε μια πολύ περίεργη κατάσταση, επειδή όλοι - πραγματικά όλοι! - γνωρίζουν τι συμβαίνει στη Μεσόγειο. Οι γερμανικές ΜΚΟ συγκεντρώνουν μετανάστες στις ακτές της Λιβύης και τους μεταφέρουν στην Ιταλία, εκτελώντας το έργο των κακοποιών και αγνοώντας επιδεικτικά τους νόμους, ενώ οι κυβερνήσεις της Ευρώπης σιωπούν εκκωφαντικά. 

Η αποστολή #DefendEurope 

Για να καλύψουμε το υψηλό κόστος της επιχείρησης στην Κατάνια κάναμε μια έκκληση για δωρεές με την υπόσχεση ότι "θα επιστρέψουμε"! Όπως αναμενόταν, η δράση αυτή έσκασε σαν μια πραγματική βόμβα: Η κίνησή μας αναφέρθηκε σε όλο τον κόσμο. Δεκάδες εθελοντές ήρθαν σε επαφή μαζί μας και χιλιάδες άνθρωποι μας έδωσαν δωρεές. Ταυτόχρονα, αναδιαμορφώσαμε το σχέδιό μας. Θελήσαμε να φτάσουμε στην ακτή της Λιβύης με ένα πλοίο και να ενημερώσουμε το κοινό για αυτή την παράλογη κατάσταση. Είναι απαραίτητο να εκθέσουμε τα ψέματα αυτών των "διασωστικών ΜΚΟ" και να αναγκάσουμε τους πολιτικούς να δράσουν. 

Για να επιτευχθεί αυτό, το C-Star έχει στόχο να καταγράψει τις δραστηριότητες των ΜΚΟ και να καταστρέψει τα εγκαταλελειμμένα φουσκωτά σκάφη που χρησιμοποιούν οι διακινητές ανθρώπων. Οι ΜΚΟ δεν τα καταστρέφουν, παρόλο που είναι υποχρεωμένες να το κάνουν. Αντ 'αυτού, οι λαθρεμπόροι έρχονται τη νύχτα, παραλαμβάνουν τα σκάφη και τα χρησιμοποιούν ξανά. Σε αντίθεση με τις ΜΚΟ, η δράση μας είναι πλήρως σύμφωνη με τις νομικές απαιτήσεις. Και βεβαίως, αν ένα σκάφος μεταναστών κινδυνεύει πραγματικά, θα διασώσουμε τους μετανάστες. Ωστόσο, αντί να τους φέρνουμε στην Ευρώπη με ένα χαμόγελο στο πρόσωπό τους, θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να τους μεταφέρουμε στο πλησιέστερο ασφαλές λιμάνι της Αφρικής. 

Το σύστημα ξεκινά την εκστρατεία κηλίδωσης 

Όπως ήταν αναμενόμενο, η εκστρατεία #DefendEurope είναι μια μαχαιριά στην καρδιά του συστήματος. Μόνο η ανακοίνωση της αποστολής μας έδωσε το έναυσμα για να γραφτούν εκατοντάδες άρθρα για τα γεγονότα στη Μεσόγειο. Με αυτή την ενέργειά μας έχουμε θέσει τους κερδοσκόπους από την λαθρομετανάστευση σε κατάσταση πλήρους πανικού, καθώς απειλούμε να εκθέσουμε το ψεύτικο αφήγημά τους. 

Κατευθείαν, λοιπόν, αυτές οι οργανώσεις ανταποκρίθηκαν στην διακήρυξη πολέμου από μεριάς μας. Πίσω από το σύνθημα “Ελπίδα, όχι Μίσος” κρύβεται μία οικονομικά ισχυρή πλατφόρμα οργανώσεων, με επιρροή σε υψηλά κλιμάκια και καλή διασύνδεση, η οποία μάχεται για το άνοιγμα των συνόρων και την καταδίκη των πατριωτών. Μεταξύ άλλων, η χρηματοδότησή της προέρχεται από το ίδρυμα “Open Society” του Τζορτζ Σόρος. 

Επίσης, αρκετές “κόκκινες” και “πράσινες” οργανώσεις προσπάθησαν να σταματήσουν την αποστολή μας. Για μια ακόμη φορά, έγιναν εμφανείς οι ισχυροί δεσμοί μεταξύ των υπέρμαχων της παγκοσμιοποίησης και της πολυπολιτισμικότητας με τα μεγάλα ΜΜΕ. Οι ΜΚΟ δημιούργησαν την ψεύτικη ιστορία ότι πηγαίνουμε εκεί για να “πνίξουμε τους ανθρώπους” και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης στη συνέχεια διέδωσαν την ιστορία χωρίς αμφισβήτηση. Όταν δημοσιεύθηκαν οι εκθέσεις των ΜΜΕ, λειτουργούσαν ως “σοβαρή” βάση για την περαιτέρω καταδίκη μας από “ουδέτερους” οργανισμούς. 

Οι τράπεζες στο πλευρό των λαθροδιακινητών και των ΜΚΟ 

Η βρώμικη εκστρατεία συνεχίστηκε σε αδιανόητα επίπεδα. Αφού λάβαμε 65.000 ευρώ με τη μορφή μικρών δωρεών μέσα σε δύο εβδομάδες, προσπάθησαν να απενεργοποιήσουν τη δυνατότητά μας να λαμβάνουμε δωρεές. Καταρχάς, η PayPal μπλόκαρε όλους τους λογαριασμούς του Κινήματος της Ταυτότητας. Όχι μόνο τον συγκεκριμένο λογαριασμό για τις δωρεές, αλλά όλους. Και το συγκλονιστικότερο είναι ότι πάγωσαν ακόμα και ιδιωτικούς ή επιχειρηματικούς λογαριασμούς ανθρώπων που συνδέονται με το κίνημά μας.

Σε δεύτερο επίπεδο, πάγωσαν όλους τους λογαριασμούς μας στην Αυστρία και στη Γερμανία, στις τράπεζες Erste Bank και Sparkasse. Δεν χρειάζεται να εξηγήσω πόσα προβλήματα υλικοτεχνικής υποστήριξης δημιουργήθηκαν. Είμαι βέβαιος ότι οποιοσδήποτε άλλος οργανισμός θα κατέρρεε σ' αυτή τη φάση και θα είχε παραιτηθεί από το εγχείρημα. Μπορεί να είχε διαλυθεί ακόμη και εντελώς, διότι στην Αυστρία δεν έχουμε πλέον πρόσβαση σε κανένα τραπεζικό λογαριασμό οπουδήποτε. Φανταστείτε: Αν και είμαστε νόμιμη οργάνωση και δεν επιδιώκουμε ούτε σχεδιάζουμε εγκληματικές δραστηριότητες, στην Αυστρία δεν έχουμε πλέον τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσουμε τις δραστηριότητές μας επειδή είμαστε πατριώτες.

Εν τω μεταξύ, ο πάροχος στο διαδίκτυο “Domainfactory” κατήγγειλε τη σύμβασή μας, αν και στην παρουσία μας στο διαδίκτυο δεν βρέθηκε τίποτα ποινικό ή κατακριτέο, μετά από ενδελεχή έλεγχο. Όσο για την πλατφόρμα δωρεάς Patreon, μπλόκαρε όχι μόνο τον λογαριασμό του Martin Sellner και τον δικό μου, αλλά και της Καναδής δημοσιογράφου Lauren Southern, επειδή αναφέρθηκε θετικά στην αποστολή μας. Η πλατφόρμα “Ελπίδα, όχι Μίσος” καυχιόταν για εβδομάδες γι' αυτή της την παρέμβαση.

Φύγαμε για Ιταλία 

Παρά αυτά τα τεράστια εμπόδια, μπορέσαμε να συλλέξουμε δωρεές ύψους 65.000 ευρώ σε μόλις δύο εβδομάδες. Πόσα χιλιάδες ευρώ επεστράφησαν πίσω σε δωρητές από την PayPal και τις τράπεζες, δεν θέλω καν να το σκέφτομαι. Αυτά που μαζέψαμε, όμως, ήταν σίγουρα αρκετά για να σχεδιάσουμε τα πρώτα συγκεκριμένα βήματα. Επίσης, μια Δεξιά πλατφόρμα συλλογής κεφαλαίων από την Αμερική μάς έδωσε την ευκαιρία να συνεχίσουμε την έκκληση για δωρεές. Μέχρι τις 31 Ιουλίου 2017 έχουν ανταποκριθεί περισσότεροι από 2000 άνθρωποι και μαζέψαμε πάνω από 170.000 δολάρια για τον σκοπό μας. 

Η αποστολή μας ήταν έτοιμη να ξεκινήσει. Ναυλώσαμε το πλοίο C – Star από τη διώρυγα του Σουέζ και ξεκινήσαμε - μία ομάδα Ταυτοτιστών από Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία και Αυστρία - για την Σικελία, απ' όπου θα παραλαμβάναμε το πλοίο. 

Από το αεροδρόμιο, όμως, αντιληφθήκαμε ότι μας παρακολουθούσαν. Η ιταλική αστυνομία ανέθεσε σε μία δύναμη δέκα ανδρών την παρακολούθησή μας καθημερινώς. Αντί να ελέγχει τα σύνορα, η ιταλική αστυνομία προτιμά να ελέγχει τους ευρωπαίους πολίτες. Ο δήμαρχος της Κατάνια, Enzo Bianco, ανακοίνωσε επίσης ότι δεν επρόκειτο να επιτρέψει τον ελλιμενισμό του C – Star. Ο ίδιος δήμαρχος ο οποίος, προφανώς, δεν έχει κανένα πρόβλημα με τη λαθραία άφιξη εκατοντάδων χιλιάδων παρανόμων μεταναστών. 

Ακόμα και στο ιταλικό κοινοβούλιο, τα μέλη του κυβερνώντος κόμματος δήλωσαν ότι πρέπει να απαγορευτεί η αποστολή #DefendEurope. Στην Ισπανία, μάλιστα, απείλησαν ότι θα μας συλλάβουν ως πειρατές εάν εισχωρούσαμε στην επικράτεια. Υπήρχε, επίσης, μεγάλος κίνδυνος να μας κατασχέσουν το υλικό για δήθεν έλεγχο, ώστε να ματαιώσουν την αποστολή μας. Έτσι, λοιπόν, αναγκαστήκαμε να αλλάξουμε πολλές φορές τόπο διαμονής και να προσπαθήσουμε να ξεφύγουμε από τον έλεγχο της αστυνομίας για να διατηρήσουμε το υλικό μας ασφαλές. 

Στη διώρυγα του Σουέζ 

Στη διώρυγα του Σουέζ, οι αντίπαλοί μας διέδωσαν φήμες ότι το πλοίο θα μεταφέρει Ουκρανούς μισθοφόρους και όπλα. Μάλιστα, εκτός από τις αιγυπτιακές αρχές, ενημέρωσαν και όλα τα λιμάνια κατά μήκος της διαδρομής μας. Ως αποτέλεσμα, το C – Star αντιμετώπισε απαγορεύσεις ελλιμενισμού σε αρκετά λιμάνια και καταστολή στα υπόλοιπα. 

Σε ένα λιμάνι, το πλοίο πέρασε από εξονυχιστικό έλεγχο από ένοπλες λιμενικές δυνάμεις με το δάχτυλο στην σκανδάλη! Για τα καύσιμα, έπρεπε να πληρώσουμε αρκετά πάνω από την τιμή της αγοράς, διότι αρκετοί έμποροι καυσίμων γνώριζαν για τις απαγορεύσεις και ήθελαν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση. Ένα ιδιαίτερο πρόβλημα ήταν επίσης το ότι δεν είχαμε έγκριση από το λιμενικό των χωρών της Ε.Ε. κι έτσι οι αρχές της Αιγύπτου αρνούνταν να επιτρέψουν τη συνέχιση του ταξιδιού. Για ένα χρονικό διάστημα όλα έδειχναν ότι δεν θα τα καταφέρναμε. 

Τα μαζεύουμε 

Οι ημέρες στην Κατάνια ήταν εξαιρετικά δύσκολες. Στη συνέχεια, σαν από θαύμα, ένα λιμάνι στη Βόρεια Κύπρο (το οποίο είναι υπό τουρκική κατοχή – σημ. μτφρ. Αναφέρεται σαφώς μέσα στο κείμενο) επιβεβαίωσε το αίτημά μας για αποβίβαση και έτσι επετράπη στο πλοίο να περάσει από τη διώρυγα του Σουέζ! Επειδή η Σικελία ήταν ούτως ή άλλως αφιλόξενη, μαζέψαμε τις βαλίτσες και επιβιβαστήκαμε στο αεροπλάνο για να βρούμε το C - Star στην Κύπρο. 

Προσπαθήσαμε να φύγουμε από την Ιταλία απαρατήρητοι, σε ομάδες. Βέβαια, στο αεροδρόμιο, η ιταλική αστυνομία μας περίμενε, αν και φαινόταν ανακουφισμένη από το γεγονός ότι η πολιτική πίεση δεν ήταν πλέον πάνω της. Τουλάχιστον όταν είναι εναντίον πατριωτών, η διεθνής επικοινωνία φαίνεται να λειτουργεί καλά, διότι μόλις φτάσαμε στην Κύπρο είχαμε ένα καλωσόρισμα από την τοπική αστυνομία. 

Στο αεροδρόμιο, μας κράτησαν για πέντε ώρες και έψαξαν εξονυχιστικά τα πράγματά μας. Ευτυχώς, δύο Ταυτοτιστές είχαν ήδη ταξιδέψει με αυτοκίνητο, μαζί με το σημαντικότερο υλικό, για την Ελλάδα, ώστε να ταξιδέψουν από εκεί στην Κύπρο και ως εκ τούτου το υλικό ήταν ακόμα ασφαλές. Η εικοσιτετράωρη παρακολούθηση από την αστυνομία, βέβαια, συνέχισε να ισχύει. 

Στην Αγία Νάπα 

Ο πρώτος μας στόχος ήταν να απαλλαγούμε από την αστυνομία. Τί σημασία θα είχε να ενεργούσαμε απόλυτα νόμιμα εάν είχαν κατασχέσει το υλικό μας και το κρατούσαν για μήνες μέχρι να αποφανθούν επίσημα ότι είμαστε εντάξει; Στη σχετική ερώτησή μας, κατά τον έλεγχο αποσκευών, απάντησαν μόνο με σιωπή. Όχι μόνο στην Ιταλία, αλλά και στην Κύπρο. 

Συνεχίσαμε, λοιπόν, στην πόλη της Αγίας Νάπας, μεταμφιεσμένοι ως τουρίστες. Ποτέ δεν είχα ακούσει για αυτή την πόλη και ποτέ δεν φανταζόμουν ότι υπάρχει τέτοιο μέρος. Ενώ οι Βρετανοί, οι Ρώσοι και οι Σκανδιναβοί διασκέδαζαν μέχρι τελικής πτώσεως και η ηχορύπανση ταλαιπωρούσε τα αυτιά μας, εμείς καθίσαμε στα δωμάτιά μας και προετοιμαστήκαμε για τη συνέχεια. 

Παρά τρίχα στην Αμμόχωστο 

Τελικά, το πλοίο μας έφτασε. Για άλλη μια φορά, μαζέψαμε τις βαλίτσες μας, πήραμε ταξί και φτάσαμε στο λιμάνι της Αμμοχώστου. Εκεί, περιμέναμε μέσα στον καύσωνα στο ξενοδοχείο, λίγα μέτρα από το λιμάνι. Το μήνυμα που περιμέναμε, όμως, δεν έφτασε. 

Αντ' αυτού, μαθαίνουμε πως οι δημοσιογράφοι είναι στο λιμάνι. Για ακόμη μια φορά το πλοίο ελέγχεται για όπλα, αλλά και για ναρκωτικά αυτή τη φορά, με ειδικούς σκύλους. Επίσης, ένα εκπαιδευτικό πλήρωμα από την Σρι Λάνκα, το οποίο θα έπρεπε να είχε αποβιβαστεί στην Αίγυπτο, υπήρχε ακόμη πάνω στο πλοίο. Η όλη διαδικασία συνεχίστηκε για αρκετές ώρες και ήταν ξεκάθαρο για εμάς ότι ήταν μόνο θέμα χρόνου πριν τα τοπικά διοικητικά όργανα διαπιστώσουν ότι ήμασταν στην περιοχή. 

Έτσι, επιστρέψαμε στην Αγία Νάπα μέχρι να ξεκαθαριστεί η κατάσταση, ελπίζοντας ότι θα ήταν μόνο για λίγες ώρες. Γι' αυτόν τον λόγο αφήσαμε στο ξενοδοχείο τα πράγματά μας, για να μην χρειαστεί να τα ξαναπεράσουμε από τα σύνορα. Πίσω στην Αγία Νάπα η μέρα πέρασε γρήγορα και το επόμενο πρωί πήραμε το μήνυμα ότι ολόκληρο το πλήρωμα, συμπεριλαμβανομένου του καπετάνιου και του πλοιοκτήτη, ήταν στην φυλακή! 

Μηχανορραφίες των ΜΚΟ 

Μετά από τα περιστατικά στη διώρυγα του Σουέζ, δεν πίστευα πραγματικά ότι κάτι θα μπορούσε να με συγκλονίσει, αλλά υποτίμησα τις μηχανορραφίες των ΜΚΟ. Ο ιδιοκτήτης του πλοίου μάς διαβεβαίωσε ότι ήταν ήδη στο δρόμο του προς το αεροδρόμιο με το πλήρωμα από την Σρι Λάνκα - συνολικά είκοσι άνδρες με διαβατήρια και βιβλία ναυτικών. 

Στο αεροδρόμιο, όμως, ορισμένες ΜΚΟ πλησίασαν το πλήρωμα και τους προσέφεραν χρήματα, διαμονή και φαγητό, ώστε να ζητήσουν άσυλο. Δεκαπέντε από αυτούς απέρριψαν την προσφορά, πέντε όμως την δέχτηκαν και εκτόξευσαν κατηγορίες εναντίον του πληρώματος. Ως αποτέλεσμα, ολόκληρο το πλήρωμα κρατήθηκε από τις τουρκικές αρχές για δύο ημέρες, ώστε να ερευνηθούν οι ανυπόστατες κατηγορίες. 

Το γνωστό πρόβλημα με τα λιμάνια 

Παρόλα αυτά, οι οιωνοί ποτέ δεν ήταν πιο ευνοϊκοί. Όλη η εβδομάδα ήταν σαν τρενάκι του λούνα παρκ, με τα θετικά και τα αρνητικά της. Όμως, τώρα το C – Star είχε γεμίσει με καύσιμα και ήταν έτοιμο. Το μόνο πρόβλημα ήταν ότι δεν υπήρχε λιμάνι να μας δεχτεί για να επιβιβαστούμε. Επίσης, το C-Star έπρεπε να εγκαταλείψει το λιμάνι στην Αμμόχωστο επειδή οι αρχές φοβήθηκαν τα μέσα ενημέρωσης. Έτσι αποφασίσαμε να πάμε σε διεθνή ύδατα. Αυτό απαιτεί όχι μόνο άδειες, αλλά και πλοίο μεταφοράς. 

Αφού βρήκαμε μία μικρή μηχανοκίνητη λέμβο να μας μεταφέρει, αντιμετωπίσαμε την πιο επικίνδυνη μεταφορά πληρώματος και υλικού, με τα κύματα να φτάνουν τα τρία μέτρα. Μετά, όμως, από μία Οδύσσεια δύο εβδομάδων, δεν υπήρχε περίπτωση να μην τα καταφέρουμε. Ναι, η αποστολή #DefendEurope ήταν έτοιμη να ξεκινήσει! 

#DefendEurope – Ήδη επιτυχημένη! 

Οι ακυρώσεις από την PayPal, οι τράπεζες, η απειλή που να αντιμετωπιστούμε ως πειρατές, οι απαγορεύσεις ελλιμενισμού στα λιμάνια της ΕΕ, τα προβλήματα στο κανάλι του Σουέζ, η ολοκληρωτική επιτήρηση από την αστυνομία και τελικά η κράτηση του πληρώματός μας, αποτελούν ορισμένα από τα στιγμιότυπα της αποστολής #DefendEurope. 

Εάν η αποστολή μας τελείωνε τώρα, θα είχε καταφέρει ήδη τρεις μεγάλες επιτυχίες: 

Πρώτον, στριμώξαμε για τα καλά το σύστημα που εξάντλησε όλα τα νόμιμα μέσα για την καταπίεση των πατριωτών και τους δείξαμε ότι υπάρχει ένα νεανικό κίνημα στην Ευρώπη που δεν μπορεί να αποθαρρυνθεί. Αυτή η πατριωτική νεολαία από όλη την Ευρώπη είναι το Κίνημα της Ταυτότητας! 

Δεύτερον, δείξαμε ότι το σύστημα κάνει ό,τι μπορεί για να αποτρέψει τον ανεξάρτητο έλεγχο των γεγονότων στη Μεσόγειο Θάλασσα. Μόνο κάποιος που έχει κάτι να κρύψει θα προσπαθούσε με τόση λύσσα να μας σταματήσει. Η αποστολή #DefendEurope είναι απαραίτητη, ακριβώς επειδή η αντίσταση εναντίον της είναι τόσο μεγάλη. 

Τρίτον, είναι σημαντικό να επιστήσουμε την προσοχή της κοινής γνώμης στα προβλήματα στη Μεσόγειο και να δείξουμε ότι υπάρχει δημόσια κριτική για αυτά. Για πολλές ημέρες η #DefendEurope μονοπωλούσε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και πολλά άρθρα γράφτηκαν για εμάς. Δεν μπορούμε να αναγκάσουμε τα μέσα μαζικής ενημέρωσης να γράψουν την αλήθεια, αλλά μπορούμε να τα αναγκάσουμε να ψεύδονται με ακόμα χειρότερο και προφανή τρόπο. 

Η αποστολή #DefendEurope ξεκινά! 

Από την Κύπρο, το C-Star ξεκίνησε και συνεχίζει τώρα προς την ακτή της Λιβύης. Η αποστολή μόλις ξεκίνησε και όμως είναι ήδη σαφές ότι αυτή είναι μία από τις πιο επιτυχημένες εκστρατείες όλων των εποχών.

*Ο Patrick Lenart είναι ένας από τους ηγέτες του Κινήματος της Ταυτότητας στην Αυστρία
Μετάφραση/απόδοση, για το Ιδεάπολις, της Ε. Π.
Κυριακή, 13 Αυγούστου 2017

Φιλελευθερισμός, εχθρός των λαών

Λέμε σήμερα ότι ο κομμουνισμός απέτυχε στο μισό του κόσμου. Αυτό είναι αναμφισβήτητο. Μα το άλλο μισό του κόσμου, αυτό που παραδόθηκε στην Δύση, την εποχή της Γιάλτας, γνωρίζει κι αυτό επίσης μια βαθειά κρίση. Όταν λέμε ότι ο καπιταλισμός επεβλήθη στον κομμουνισμό, λέμε στην πραγματικότητα ότι οι εμπορικές τεχνικές απεκαλύφθησαν πιο αποτελεσματικές από τις μαρξιστικές μεθόδους για την πραγματοποίηση μιας κοινωνίας καθαρώς υλιστικής. Αυτή η νίκη δεν είναι λοιπόν παρά η νίκη ενός συστήματος βιομηχανικού και εμπορικού. Δεν είναι η νίκη των πολιτισμών και των λαών. Όμως, είμαι από εκείνους που πιστεύουν ότι η ψυχή των λαών είναι πιο σημαντική από την υλική άνεση. 
(...) 
Τόσο καιρό που ο κομμουνισμός και ο καπιταλισμός αντιμετώπιζαν ο ένας τον άλλο, φιλοδοξούσαμε να αποτελέσουμε μια τρίτη δύναμη. Όμως τώρα δεν είμαστε πια η τρίτη δύναμη, είμαστε η δεύτερη! Έχουμε αναλάβει έναν πόλεμο χωρίς έλεος ενάντια στην κοινωνία της καταναλώσεως. Είμαστε η αληθινή κοινωνική αμφισβήτηση της εμπορικής παγκοσμιότητος, η αληθινή εναλλακτική στον φιλελεύθερο καπιταλισμό. 

(Συνέντευξη του Πίνο Ράουτι στον Φαμπρίς Λαρός)

Φιλελευθερισμός, εχθρός των λαών, Συλλογικό έργο (μετάφραση του 68ου τεύχους του γαλλικού περιοδικού Elements από τον Μάκη Βορίδη), εκδόσεις Ελεύθερη Σκέψις, Αθήνα, 1990, σελ. 67-69
Πέμπτη, 10 Αυγούστου 2017

Καθεστώς Μεταξά

Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι να καταδείξει τη μοναδικότητα, από πολιτειολογικής απόψεως, του καθεστώτος του Μεταξά. Για να καταστεί αυτό δυνατό, αφ’ ενός θα εξεταστούν τα χαρακτηριστικά του καθεστώτος, αφ’ ετέρου θα γίνει μια σύγκριση με καθεστώτα με τα οποία πολύ συχνά το συγκρίνουν, αλλά και το ταυτίζουν (Χίτλερ, Μουσολίνι, καθεστώς του 1967). Η παράθεση κάποιων σημαντικοτάτων ιστορικών γεγονότων, μακρυά από τη λογική της στείρας ιστορικής περιγραφής, θα βοηθήσει στην επίτευξη του σκοπού της εργασίας. 

Πώς φτάσαμε στην κυβέρνηση Μεταξά 

Ο Μεταξάς εμφανίζεται στο κοινοβουλευτικό προσκήνιο στις 5 Μαρτίου του 1936, όταν και διορίζεται υπουργός Στρατιωτικών, για να θέσει υπό τον έλεγχό του την αστυνομία και τους αντιβενιζελικούς αξιωματικούς (1) (ηγείτο του Κόμματος των Ελευθεροφρόνων, το οποίο στη Βουλή το 1936 κατείχε 7 έδρες). Στις 14 Μαρτίου ορκίζεται η κυβέρνηση Δεμερτζή, με τον Μεταξά στο προαναφερθέν πόστο, μέχρι που αίφνης αποβιώνει ο πρωθυπουργός Δεμερτζής (13 Απριλίου) και αναλαμβάνει ο Μεταξάς τον πρωθυπουργικό θώκο. Πρέπει, ακόμα, να σημειωθεί ότι σε εκείνη τη Βουλή οι Αντιβενιζελικοί κατείχαν 143 έδρες και οι Βενιζελικοί 141, γεγονός που κατέστησε τη συγκρότηση κυβερνήσεως πολύ δύσκολη. Παρότι ο Μεταξάς ήταν γνωστός Αντιβενιζελικός, με αντικοινοβουλευτικές τάσεις, εξασφάλισε ψήφο εμπιστοσύνης από 243 βουλευτές, δηλαδή όχι μόνο από βουλευτές του ιδεολογικού του “στρατοπέδου”, αλλά και από αρκετούς Βενιζελικούς. 

Πραξικόπημα της 4ης Αυγούστου 

Εδώ, από πολιτειολογικής απόψεως, βρίσκεται κάτι μοναδικό. Ο Μεταξάς όχι μόνο εξασφάλισε ευρυτάτη ψήφο εμπιστοσύνης, αλλά και ψήφο εξουσιοδοτήσεως . Έτσι, φαίνεται ότι η κατάλυση της Δημοκρατίας στις 4 Αυγούστου του 1936 είχε νομιμοποιηθεί από τους νομίμους αντιπροσώπους του Έθνους, τους βουλευτές. Είχε δοθεί “λευκή επιταγή” στον Μεταξά και αυτός απλά έκανε χρήση του δικαιώματός του. Όπως σημειώνει ο ίδιος (2), παρά το γεγονός ότι το κυβερνητικό πρόγραμμα που έφερε προς ψήφιση “είχε ορίζοντα δεκαετίας” κατά κάποιους βουλευτές, υπερψηφίσθηκε.

Γίνεται ευθύς αμέσως κατανοητό πως δεν μπορούμε να αναφερόμαστε στη διακυβέρνηση του Μεταξά, από τις 4 Αυγούστου του 1936 μέχρι και το θάνατό του στις 29 Ιανουαρίου του 1941, ως δικτατορία. Ο όρος Πραξικόπημα είναι δόκιμος: Πραξικόπημα, στην Πολιτειολογία, θεωρείται η Επανάσταση η οποία συντελείται εκ των άνω, και το καθεστώς της 4ης Αυγούστου είχε ως πρωτεργάτες τον πολιτικό Ι. Μεταξά και τον Βασιλιά Γεώργιο Β΄. Λαμβανομένων υπ’ όψιν των γενικοτέρων συνθηκών που επικρατούσαν τότε (ο διαφαινόμενος πόλεμος), το καθεστώς, θα ήταν δυνατό να ειπωθεί, ότι προσιδιάζει στην Αισυμνητεία. Θα ταίριαζε δε και ο χαρακτηρισμός Πεφωτισμένη Δεσποτεία, σύμφωνα με τον μελετητή του Μεταξά, Π. Βατικιώτη (3).

Γεώργιος Β' – Ιωάννης Μεταξάς: Η διαρχία του καθεστώτος 

Το καθεστώς οφείλει την ύπαρξή του στον Γεώργιο Β’, δίχως τη σύμφωνη γνώμη και υπογραφή του οποίου ουδέποτε θα επεβάλλετο. Φορέας της εξουσίας, λοιπόν, πλην του εμπνευστή του καθεστώτος, Ι. Μεταξά, ήταν και ο Βασιλιάς. Η σύγκριση με άλλα “παρεμφερή” καθεστώτα - ο προσδιορισμός χρησιμοποιείται συμβατικά και για την οικονομία της εργασίας - της εποχής δείχνει μια βασική διαφορά: Στην Εθνικοσοσιαλιστική Γερμανία και στη Φασιστική Ιταλία οι ηγέτες δεν μοιράζονταν με κανένα θεσμό την εξουσία τους. Διανομή της εξουσίας σε περισσότερα του ενός πρόσωπα δεν έχουμε ούτε στην Ελλάδα του 1967-1974. Παρά την ύπαρξη της Συμβουλευτικής Επιτροπής και της Επαναστατικής Επιτροπής, τον τελευταίο λόγο πάντοτε είχε ο Γ. Παπαδόπουλος.

Η εξουσία του Μεταξά, οπότε, δεν ήταν απόλυτη και αδιαμφισβήτητη, καθώς, για παράδειγμα, παρά το γεγονός ότι δεν εκφράστηκε ανοιχτά, υπήρχε εξ αρχής μια υποβόσκουσα διαφωνία των δύο φορέων της εξουσίας σχετικά με τη μονιμότητα ή την παροδικότητα του καθεστώτος. Σύμφωνα δε με τον καθηγητή Δ. Κιτσίκη (4), ο Γεώργιος Β΄ είχε “εκλέξει” τον Μεταξά, ενώ μπορούσε να τον αντικαταστήσει σε οποιαδήποτε στιγμή (ο σχηματισμός Οικουμενικής κυβερνήσεως είχε προταθεί από τον Θ. Σοφούλη, αλλά ο Γεώργιος Β΄ αρνήθηκε).

Πού στηριζόταν το καθεστώς

Κάνοντας μια σύνδεση με την προηγούμενη παράγραφο, πρέπει να αναφερθεί ότι ο Μεταξάς αρνήθηκε να δεχτεί πολιτικούς στην Κυβέρνησή του, παρά τις πιέσεις του Βασιλιά, επιλέγοντας ειδικούς για το κάθε υπουργείο, τεχνοκράτες θα λέγαμε σήμερα - για παράδειγμα, διόρισε υφυπουργό Εργασίας τον αριστερό συνδικαλιστή Αρ. Δημητράτο (5) - καθώς δεν είχε τη στήριξη κάποιου κόμματος και ήθελε να έχει την πιο άμεση δυνατή επαφή με την κοινωνία. Εδώ βρίσκεται μια επίσης τεράστια διαφορά με τα “παρεμφερή” καθεστώτα: Ο Μεταξάς δεν ταύτισε το κράτος με το κόμμα του, όπως ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι. Ο Μεταξάς ήθελε να δίνει υπερκομματική εντύπωση, εξ ου και η, υπό όρους, πρόταση για ανάληψη της Αντιπροεδρίας της κυβερνήσεως στον Σ. Βενιζέλο (6), τον Μάιο - Ιούνιο του 1936, και η παράλληλη δίωξη ακραίων αντιβενιζελικών και κομμουνιστών.

Η 4η Αυγούστου δεν είχε κοινωνική βάση και λαϊκή απήχηση, γι’ αυτό και δόθηκε μεγάλο βάρος από τον Μεταξά στο “καμάρι” του, την ΕΟΝ. Μέσω της ΕΟΝ, ο Μεταξάς καλλιέργησε το πατερναλιστικό πρόσωπό του. Ο οικειοθελής χαρακτήρας της εισόδου και η αυτονομία της ΕΟΝ, που διεκήρυττε ο Μεταξάς, δεν ισχύουν: Ο αρχηγός της ΕΟΝ και το πρόγραμμα Σπουδών είχαν καθεστωτική προέλευση, ενώ οι νέοι εδέχοντο πιέσεις και προνόμια για να ενταχθούν (7). Η ΕΟΝ, πάντως, πέρα από την ηθική και σωματική ανάπλαση, είχε έναν πρακτικό στόχο σε βάθος χρόνου: Τη δημιουργία ενός δεύτερου στρατού των μετόπισθεν για το ενδεχόμενο κατοχής κατά τον επερχόμενο πόλεμο (8). Η ΕΟΝ ήταν, κατά τρόπο εξώφθαλμο, ένα στοιχείο φασιστικής εμπνεύσεως και θα μπορούσε να παρομοιαστεί με τη Χιτλερική Νεολαία ή την Μπαλίλα της Ιταλίας (κώδικας ενδυμασίας, χαιρετισμός και λοιπά).

Ο Μεταξάς στηρίχθηκε για την επιβολή του στις αστυνομικές δυνάμεις, οι οποίες τα προηγούμενα χρόνια - κυρίως στις κυβερνήσεις Ε. Βενιζέλου - είχαν ασκηθεί στη δίωξη κομμουνιστών, επιδιώκοντας παράλληλα την αποπολιτικοποίηση του Στρατού, καταρρίπτοντας έτσι την ευρέως διαδεδομένη άποψη που θέλει το Μεταξικό καθεστώς να είναι στρατιωτικό.Υπό τη διοίκηση του Μανιαδάκη, τα πάσης φύσεως τμήματα της Αστυνομίας (πλην της αγροφυλακής) ενισχύθηκαν ποσοτικά και μερικά εξ αυτών και ποιοτικά (9), βελτιώνοντας έτσι την αποτελεσματικότητα της Αστυνομίας και επιβεβαιώνοντας το χαρακτηρισμό του “Αστυνομοκρατουμένου” καθεστώτος. Καθώς η Αστυνομία ήταν το μόνο σημαντικό του έρεισμα, ο Μεταξάς βελτίωσε τους μισθούς και τις συντάξεις των αστυνομικών, αλλά όχι μόνο: Θέλοντας να ενισχύσουν το κύρος και την πνευματική καλλιέργεια της Αστυνομίας, Μεταξάς και Μανιαδάκης προέβησαν στη μεταρρύθμιση των σχολών εκπαιδεύσεως της Αστυνομίας (πρόγραμμα σπουδών και λοιπά). Το καθεστώς έβλεπε την Αστυνομία ως μέσο για την αναμόρφωση της δημόσιας ηθικής και των κοινωνικών αξιών, όμως η βίαιη και καταπιεστική αστυνόμευση, ο ανηλεής πολιτικός διωγμός, η στενή επιτήρηση και ο έλεγχος, αφ’ ενός κατέστησαν αντιδημοφιλή την Αστυνομία, αφ’ ετέρου υπονόμευσαν τους σκοπούς της και την όποια ηθική επιρροή του καθεστώτος.

Στο Στρατό, ο Μεταξάς δεν έχαιρε της ίδιας εμπιστοσύνης όπως στην Αστυνομία, αντιθέτως στις τάξεις του Στρατού επικρατούσε μια δυσφορία, ακριβώς λόγω του “υποβιβασμού” της σημασίας του Στρατού στο καθεστώς έναντι της Αστυνομίας. Του λόγου το αληθές επιβεβαιώνουν οι συνωμοσίες που έγιναν στο Στρατό εναντίον του Μεταξά. Η υπόγεια κόντρα μεταξύ Γεωργίου Β΄ και Μεταξά ίσως να συνέβαλε στην υποκίνηση τέτοιων ραδιουργιών κατά του καθεστώτος από ακραιφνείς βασιλικούς αξιωματικούς. Είναι εμφανής σ΄αυτό το σημείο η διαφορά με τα “παρεμφερή” καθεστώτα, όπου ο Στρατός ήταν ο κύριος μοχλός του καθεστώτος. Περαιτέρω, πρέπει να σημειωθεί πως, παρότι πρώην στρατιωτικός, ο Μεταξάς δεν εμφανιζόταν ποτέ με στρατιωτική ενδυμασία, εν αντιθέσει με τους Χίτλερ και Μουσολίνι, οι οποίοι, παρότι δεν ήταν στρατιωτικοί, πάντοτε εμφανίζοντο με στρατιωτική ενδυμασία.

Ο Μεταξάς δηλώνει (10) ότι μετά την επιβολή της 4ης Αυγούστου το κράτος απέκτησε βάση αγροτική και εργατική και έγινε κατά συνέπεια αντιπλουτοκρατικό. Ο Μεταξάς, προφανώς θεωρώντας τις δύο αυτές ομάδες “στυλοβάτες” του καθεστώτος, επέδειξε ιδιαίτερη μέριμνα γι΄αυτές (ΙΚΑ, 8ωρο, διαιτησία, συλλογικές συμβάσεις, ρύθμιση αγροτικών χρεών, καθιέρωση 1ης Μαΐου, δημιουργία Εργατικού Κέντρου για τη στέγαση, αναψυχή και τη βελτίωση του πνευματικού επιπέδου των εργαζομένων) κατά τρόπο παρόμοιο, αν όχι ίδιο, όπως και για την Αστυνομία. Τα νομοθετήματα αυτά, κατά κύριο λόγο, προέρχονταν από παλαιότερες κυβερνήσεις, όμως ο Μεταξάς βρήκε την ευκαιρία να τα εφαρμόσει δίχως την τροχοπέδη του Κοινοβουλίου. Οι ασθενέστερες τάξεις τύγχαναν μιας προνομιούχου μεταχειρίσεως, εν αντιθέσει με τους πλουτοκράτες οι οποίοι εδέχοντο σκληρούς χαρακτηρισμούς.

Εν κατακλείδει, το συμπέρασμα που δύναται να εξαχθεί για τα ερείσματα του καθεστώτος είναι ότι αυτά ήταν περιορισμένα και ασταθούς χαρακτήρα. Η εμφάνιση εμπράκτων αντιθέσεων εκ μέρους των εχθρών του καθεστώτος ίσως απετράπη λόγω του επικειμένου πολέμου (11).

Η εσωτερική κατεύθυνση του καθεστώτος

Η Εθνική Αναγέννηση και η Εθνική Ενότητα ήταν οι σκοποί του καθεστώτος, για την επίτευξη των οποίων ο Μεταξάς προέβαλλε τα ιδανικά της Πατρίδας, της οικογένειας και της θρησκείας. Στον ίδιο λόγο του, ο Μεταξάς διακηρύσσει ότι το Κράτος και η Εκκλησία “πηγαίνουν χέρι-χέρι” ώστε να επιτευχθούν οι προαναφερθέντες σκοποί. Η 4η Αυγούστου συνέπραξε με την Εκκλησία και εξύψωσε τον ρόλο της, εν αντιθέσει με τα “παρεμφερή” καθεστώτα Χίτλερ - Μουσολίνι, όπου η θρησκεία καταπολεμήθηκε, ώστε ο αποκλεισμός του Πάπα στο Βατικανό από τον Μουσολίνι (συνθήκη Λατερανού 1929) να θεωρείται μια από τις μεγαλύτερες πολιτικές νίκες που κατήγαγε ο τελευταίος στο εσωτερικό της Ιταλίας. Στην περίοδο 1967 - 1974 η Εκκλησία συνέπλεε με το καθεστώς, κάτι που θα μπορούσε να μας οδηγήσει στο συμπέρασμα περί Ελληνικής ιδιομορφίας όσον αφορά στο θέμα της θρησκείας.

Κατά τον D.H. Close (12), το σημαντικότερο προσόν του καθεστώτος είναι η αποτελεσματική και μεταρρυθμιστική διοίκηση του κρατικού μηχανισμού. Ο Μεταξάς πίστευε ότι η κοινωνική μεταβολή ήταν αναπόφευκτη και γι΄ αυτό επιθυμούσε μια κοινωνική μεταρρύθμιση ορθολογική και ελεγχόμενη από το Κράτος, με την αναβίωση της πίστης των Ελλήνων στα παραπάνω ιδανικά. Με άλλα λόγια, αφ’ ενός ανακατανομή του πλούτου χωρίς να κλονισθούν οι παραδοσιακοί θεσμοί της Ελληνικής κοινωνίας, αφ’ ετέρου διατήρηση ενός βασικά αστικού καθεστώτος (13). Το κριτήριο για την ένταξη στην αστική τάξη δεν ήταν κοινωνικό-οικονομικό, αλλά η ένταση του εθνικισμού και η πίστη στην παράδοση. Σ΄ αυτήν του την προσπάθεια εντάσσονται τα μέτρα που αφορούσαν στις εργατικές τάξεις. Παράλληλα, ο Μεταξάς στόχευε και στη διοικητική αποκέντρωση, ώστε “υγιή κέντρα τοπικής ζωτικότητας, πολιτισμού και πλούτου (να) οικοδομούνται στις επαρχίες” (14). Εδώ, κατά τον Κ. Σαραντή (15), έγκειται η σημαντικότερη καινοτομία του καθεστώτος: Το καθεστώς προωθούσε ένα σχέδιο για τη σταδιακή οργάνωση όλων των παραγωγικών τάξεων σε συνεταιρισμούς, ξεκινώντας με την προώθηση των ενεργών αγροτικών συνεταιριστικών μονάδων, ώστε να δημιουργηθεί ένα σύστημα αντιπροσωπεύσεως, με απώτερο στόχο ένα είδος συνεταιριστικού κράτους. Ίσως η επιλογή των υπουργών του κατά τον τρόπο που περιγράφηκε παραπάνω να εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο αυτού του σχεδίου. Η έντονη αντίθεση του Γεωργίου Β΄ και η εξωτερική κρίση ώθησαν στην αναβολή του σχεδίου αυτού.

Η διακήρυξη των στόχων αυτών όπως και η δημιουργία του Τρίτου Ελληνικού Πολιτισμού (προφανής η ομοιότητα με το Τρίτο Ράιχ του Χίτλερ) θα συνηγορούσαν στο ότι το καθεστώς, από κοινωνιολογικής απόψεως, έτεινε να μετεξελιχθεί σε επαναστατικό. Όμως, καθώς δεν προέβη σε διοικητική αναδιοργάνωση, θεσμική ανάπλαση, νέα συνταγματική οργάνωση και αναδιάρθρωση της οικονομίας, το καθεστώς παρέμεινε μια ελλιπής και μερική “επανάσταση” (16). Στους περισσοτέρους εξ αυτών των τομέων ο Μεταξάς δεν προχώρησε σε βαθειές τομές, αλλά, θα λέγαμε, σε βελτιωτικές κινήσεις. Η ρευστότητα της περιόδου δεν επέτρεψε στον Μεταξά να ολοκληρώσει τις ιδέες του για τη δημιουργία του Νέου Κράτους του. Πάντως φαίνεται πως κι ο ίδιος ο Μεταξάς θεωρούσε ότι δεν έφερε εις πέρας το έργο του, καθώς άφησε πίσω του την πολιτική του διαθήκη όπου περιέγραφε ένα Κράτος, η ανάλυση του οποίου δεν είναι της παρούσης.

Τα πολιτικά χαρακτηριστικά του καθεστώτος

Το κυριότερο χαρακτηριστικό της 4ης Αυγούστου ήταν ότι υπήρξε ένα προπαρασκευαστικό για πόλεμο καθεστώς, ένα στην ουσία Πολεμικό Καθεστώς (17). Κατά πολλούς δε, η αιτία επιβολής της 4ης Αυγούστου ήταν η προοπτική εμπλοκής στο διαφαινόμενο πόλεμο, όπου μια συγκεντρωτική εξουσία εθεωρείτο πιο ταιριαστή. Εδώ η λέξη που χρησιμοποιούσαν οι Αρχαίοι Έλληνες για τον “σκοπό” (τέλος) βοηθά στην εξαγωγή συμπερασμάτων: Όπως είδαμε στην παραπάνω ενότητα, οι κοινωνικοί/οικονομικοί/πολιτικοί στόχοι του Μεταξά “υποκλίθηκαν” μπροστά στον επικείμενο πόλεμο και κύριος στόχος έγινε η προπαρασκευή γι΄ αυτόν. Καθώς εξεπλήρωσε τον στόχο του, κατά τρόπο παροιμιώδη, το καθεστώς κατέρρευσε. Έφτασε στο “τέλος” του. Του λόγου το αληθές αποδεικνύει το γεγονός πως η 4η Αυγούστου δε μνημονεύεται για κανένα (ως επί το πλείστον) από τα κατορθώματά της στον κοινωνικό/οικονομικό/πολιτικό τομέα, αλλά γιατί είπε το περίφημο “Όχι”. Υπάρχει η άποψη πως το καθεστώς θα είχε περάσει στη λήθη εάν δεν απαντούσε ηρωικά στο τελεσίγραφο της 28ης Οκτωβρίου, κάτι που δε δυσκολεύεται να πιστέψει κανείς.

Στις προηγούμενες παραγράφους, σημαντική έκταση κατελήφθη από τις προσωπικές επιλογές του Μεταξά. Το γεγονός αυτό εξηγείται από τον εξής λόγο: Η 4η Αυγούστου ήταν καθεστώς προσωποπαγές. Ο ίδιος ο Μεταξάς έγραφε (18): “Για τα εσωτερικά μας, όσο ζω θα είναι στερεά. Άμα πεθάνω; Ιδού το ζήτημα! Αλλά δεν υπάρχει λύσις. Οι θεσμοί δεν αντικαθιστούν τα άτομα”. Ο προσωποπαγής χαρακτήρας του καθεστώτος φαίνεται και από το ότι δεν ορίσθηκε διάδοχος του Μεταξά απ΄ αυτόν, ενώ ο θάνατός του βοήθησε ώστε να εκπνεύσει μαζί του και το καθεστώς του. Ο ίδιος πίστευε (19) ότι των δικτατοριών έπεται το χάος, λόγω ακριβώς αυτής της στενής συνδέσεως μεταξύ δικτατορίας - δικτάτορος.

Η επικρατούσα άποψη στην Ελλάδα σχετικά με το καθεστώς της 4ης Αυγούστου είναι ότι αυτό υπήρξε ένα φασιστικό καθεστώς. Στις προηγούμενες παραγράφους έγιναν κάποιες συγκρίσεις μεταξύ της εθνικοσοσιαλιστικής Γερμανίας, της φασιστικής Ιταλίας και της Ελλάδας της περιόδου 1967-1974 με το Μεταξικό καθεστώς και βρέθηκαν άλλοτε ομοιότητες και άλλοτε διαφορές.Στα πλαίσια, όμως, της περιγραφής των εξωτερικών - πολιτικών χαρακτηριστικών της 4ης Αυγούστου πρέπει να δοθεί μια ξεκάθαρη απάντηση αν όντως το Μεταξικό κράτος ήταν κράτος φασιστικό.

Τα κοινά στοιχεία του Μεταξά μ΄ αυτά του εθνικοσοσιαλισμού – φασισμού (πλην των όσων έχουν ήδη καταγραφεί) είναι τα εξής: Έλεγχος του Τύπου, το έθνος είναι το υπέρτατο αγαθό, ταύτιση έθνους-κράτους, υποταγή του ατομικού συμφέροντος στο συμφέρον του συνόλου, αντικομμουνισμός, αντικοινοβουλευτισμός, επικλήσεις περί ενός ηθικού αντί-ατομικιστικού πολιτισμού (Stato Etico του Μουσολίνι), ύπαρξη Ταγμάτων Εργασίας (τα οποία αργότερα συγχωνεύθηκαν με την ΕΟΝ, όπως και οι Πρόσκοποι) (20). Ο Μεταξάς διεκήρυττε ότι αναζητούσε τη βάση των πολιτικών θεσμών του στην Αρχαία Σπάρτη, η οποία (αναχρονιστικά) έχει χαρακτηριστεί ως πολιτεία εθνικοσοσιαλιστική. Ίσως λόγω τούτου υπάρχουν αυτές οι ομοιότητες. Ένα παράδειγμα μπορεί να θεωρηθεί η ίδρυση της ΕΟΝ, και δη η συμμετοχή κοριτσιών σ΄ αυτήν, τα οποία παρομοιάζονται με Σπαρτιάτισσες που ασκούνται στο ακόντιο (2ο τεύχος του περιοδικού της ΕΟΝ, οπισθόφυλλο).

Τα κοινά στοιχεία, όμως, είναι εντελώς επιφανειακά, καθώς δεν προήλθαν ως αποτελέσματα της εφαρμογής μιας ιδεολογίας, αλλά περισσότερο είναι προϊόντα μιμήσεως του φασισμού και του εθνικοσοσιαλισμού εκ μέρους του Μεταξά. Οι διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των καθεστώτων που συγκρίνονται εδώ είναι περισσότερες και σημαντικότερες.

Πλην των ήδη αναφερθέντων διαφορών, υπάρχουν και πολλές άλλες. Η πιο σημαντική εξ αυτών είναι ότι στα άλλα ολοκληρωτικά κράτη επεβλήθη μια μονολιθική επίσημη κοσμοθεωρία, η οποία έκανε την εμφάνισή της σε κάθε έκφανση της ζωής του ανθρώπου. Οι θεωρίες αυτές, που έμοιαζαν με θρησκευτικό δόγμα ουδέποτε υιοθετήθηκαν από την 4η Αυγούστου, πέρα από κάποια ρητορικά σχήματα. Παράλληλα, τα ολοκληρωτικά αυτά καθεστώτα διεκρίνοντο από μια επιθετική εξωτερική πολιτική, ενώ η 4η Αυγούστου πάσχιζε να διατηρήσει σχέσεις καλής φιλίας με γείτονες χώρες και να αποφύγει την εμπλοκή στον πόλεμο (για παράδειγμα, η απόκρυψη του βομβαρδισμού του υποβρυχίου “Έλλη”), χωρίς αυτό να σημαίνει βέβαια ότι δεν είχε κάνει τις απαραίτητες ετοιμασίες για την είσοδο στον πόλεμο. Βέβαια ούτε το καθεστώς του Φράνκο δεν εισήλθε στον πόλεμο, παρότι είχε εδραιωθεί με τη βοήθεια του Χίτλερ και του Μουσολίνι - καθιστώντας έτσι την ιδεολογική συγγένεια αδιαμφισβήτητη - και έτσι δεν μπορούμε να μιλάμε για ιδιαιτερότητα του Μεταξικού καθεστώτος επ΄ αυτού. Ο Μεταξάς ίσως εδέχετο τη σύγκριση με το καθεστώς του Σαλαζάρ στην Πορτογαλία (21). Ο διωγμός των Εβραίων, για τον οποίο έγιναν γνωστά τα καθεστώτα Χίτλερ και Μουσολίνι, επίσης δεν ευδοκίμησε στην Ελλάδα.

Πρέπει να επισημανθεί πάντως πως και μέσα στην κυβέρνηση Μεταξά υπήρχαν και εθνικοσοσιαλιστές, θιασώτες του Γερμανικού καθεστώτος οι οποίοι όμως δεν κατάφεραν να ασκήσουν σημαντική επιρροή επί του χαρακτήρα του καθεστώτος (λόγω της προσωποπαγούς συγκροτήσεώς του), ενώ ο Μεταξάς δεν δίστασε να διώξει από την κυβέρνησή του τον πλέον φανατικό εθνικοσοσιαλιστή, Θ. Σκυλακάκη. Επίσης, υπήρχαν κάποιες φασιστικές οργανώσεις στην Ελλάδα (Εθνική Ένωση Ελλάδας, Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα του Γ. Μερκούρη, Σιδηρά Ειρήνη, Εθνικο-Σοσιαλιστικό Κόμμα Μακεδονίας Θράκης, Παμφοιτητικός Σύλλογος) (22), ωστόσο δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να συνδέει τον Μεταξά μ΄ αυτές. Είναι φανερό ότι ουδεμία ουσιαστική σχέση είχε το καθεστώς, ούτε ο Μεταξάς, με τον εθνικοσοσιαλισμό - φασισμό και τα “παρεμφερή” αυτά καθεστώτα, όπως παρατηρεί και ο Σπ. Μαρκεζίνης (23) και ότι οποιαδήποτε χαρακτηριστικά είχαν κοινά μπορούν απλά να χαρακτηρισθούν χαρακτηριστικά κάθε συγκεντρωτικής και απολυταρχικής εξουσίας. Τη μη ιδεολογική συνάφεια κατέδειξε δε η “αντίφαση” της αντίθεσης του Μεταξά στον Άξονα. Κατά τον Α. Κανελλόπουλο (24), ο οποίος υποστηρίζει τον μεταβατικό χαρακτήρα του καθεστώτος, η 4η Αυγούστου “κατέληξε να καταστεί έμπρακτη άρνηση και των τριών μορφών του ολοκληρωτισμού: Του μαρξιστικού, του φασιστικού και του εθνικοσοσιαλιστικού”.

Σύμφωνα με τον Κ. Σαράντη (25), χαρακτηριστικά του Μεταξικού καθεστώτος, όπως ο σαφής λαϊκισμός στην πολιτική και στην ιδεολογία, ο αγωνιστικός εθνικισμός με στόχο την αναγέννηση του Έθνους, η απουσία κυβερνητικού κόμματος σύμφωνα με τη θέση ότι “κόμμα είναι όλος ο λαός” και η συνακόλουθη αντίθεση στον κοινοβουλευτισμό, καθώς αυτός διασπά το Έθνος και ο πολιτικός και κοινωνικός ριζοσπαστισμός, παραπέμπουν περισσότερο σε μια Νέα Δεξιά παρά σε μια παραλλαγή του φασισμού.

Επίλογος

Το καθεστώς του Μεταξά είναι ό,τι πιο κοντινό έχει γνωρίσει η Ελλάδα στο φασισμό, χωρίς όμως, όπως φάνηκε, να ολοκληρώνεται αυτή η πορεία προς τον εκφασισμό. Όπως σημειώνει ο Π. Βατικιώτης (26), οι κατηγορίες περί φασιστικού χαρακτήρα του καθεστώτος (από τον συγγραφέα της Αριστερας Σπ. Λιναρδάτο και τον Γ. Ανδρικόπουλο) είναι έωλες. Και συνεχίζει λέγοντας ότι οι κατήγοροι του Μεταξά δεν μπορούν να τα έχουν όλα, γιατί συγχρόνως τον κατηγορούν ότι ήταν φερέφωνο του Βασιλιά και τίποτα παραπάνω, τον οποίο όμως θεωρούσαν αντιφασίστα και πράκτορα των Άγγλων. Σύμφωνα πάλι με τον Π. Βατικιώτη, ο Μεταξάς σκόπευε να εγκαθιδρύσει μια φιλολαϊκή απολυταρχία στην Ελλάδα, γεγονός που καθιστά τη διακυβέρνησή του εντελώς ξεχωριστή και διαφορετική απ΄ όλα τ΄ άλλα καθεστώτα.

Παραπομπές:
1) Ο Μεταξάς και η εποχή του, Τα ερείσματα της δικτατορίας του Μεταξά, D.H. Close, σελ. 23
2) Λόγοι πρώτης τριετίας, σελ. 506-507
3) Μια πολιτική βιογραφία του Ι. Μεταξά, σελ. 44
4) Ιστορία του Ελληνοτουρκικού Χώρου 1928-1973, σελ. 83
5) Συγκριτική Μελέτη 4ης Αυγούστου-21ης Απριλίου, Μ. Χατζηδάκης, σελ 164-165
6) Πολιτική Ιστορία της Συγχρόνου Ελλάδος, Τόμος 4, Σπ. Μαρκεζίνης, σελ. 342
7) Πολιτική Βιογραφία του Μεταξά, Π. Βατικιώτης, σελ. 345
8) Γ. Κάρτερ (στέλεχος της ΕΟΝ), Ελεύθερος Κόσμος, 26/10/2008
9) Ο Μεταξάς και η εποχή του, Τα ερείσματα της δικτατορίας του Μεταξά, D.H. Close, σελ. 33
10) Ημερολόγιο του Μεταξά, τόμος Στ΄, σελ. 552-554
11) Ο Μεταξάς και η εποχή του, Τα ερείσματα της δικτατορίας του Μεταξά, D.H. Close, σελ. 43
12) Ο Μεταξάς και η εποχή του, Τα ερείσματα της δικτατορίας του Μεταξά, D.H. Close, σελ. 44
13) Πολιτική Βιογραφία του Μεταξά, Π. Βατικιώτης, σελ. 374
14) Μεταξά, Λόγοι, τόμος 1, σελ. 247-255, 258-267
15) Ο Μεταξάς και η εποχή του, Η Ιδεολογία και ο Πολιτικός Χαρακτήρας του Καθεστώτος Μεταξά, σελ. 53
16) Συγκριτική Μελέτη 4ης Αυγούστου - 21ης Απριλίου, Μ. Χατζηδάκης, σελ. 150-153
17) Συγκριτική Μελέτη 4ης Αυγούστου - 21ης Απριλίου, Μ. Χατζηδάκης, σελ. 193
18) Ημερολόγιο του Μεταξά, τόμος 4, σελ. 467
19) Άρθρο του Μεταξά στην “Εφημερίδα των Ελλήνων”, 29/7/1935
20) Ο Μεταξάς και η εποχή του, Η Ιδεολογία και ο Πολιτικός Χαρακτήρας του Καθεστώτος Μεταξά, Κ. Σαράντης, σελ. 64-65
21) Ημερολόγιο του Μεταξά, σελ. 655
22) Γ. Ανδρικόπουλος, Οι Ρίζες του Ελληνικού Φασισμού, σελ. 56-57
23) Σύγχρονη Πολιτική Ιστορία της Ελλάδος, τόμος 1, σελ. 15
24) Ο Α. Κανελλόπουλος ήταν Αρχηγός της ΕΟΝ. 4η Αυγούστου και 28η Οκτωβρίου, Αλέξης Ελικιώτης (ψευδώνυμο του Α. Κανελλοπούλου), σελ. 35-36
25) Ο Μεταξάς και η εποχή του, Η Ιδεολογία και ο Πολιτικός Χαρακτήρας του Καθεστώτος Μεταξά, σελ. 71
26) Πολιτική Βιογραφία του Μεταξά, σελ. 345,348

Βιβλιογραφία:
1) Μια πολιτική βιογραφία του στρατηγού Ιωάννη Μεταξά, Π. Βατικιώτης, Ευρασία, 2005
2) Ο Μεταξάς και η εποχή του, Συλλογικό έργο, Ευρασία, 2009
3) 4η Αυγούστου - 21η Απριλίου Συγκριτική Μελέτη, Μ. Χατζηδάκης, Λόγχη, 2011
4) Σύγχρονη πολιτική ιστορία της Ελλάδος 1936-1975, Σ. Μαρκεζίνης, Πάπυρος, 1994
5) Ιωάννης Μεταξάς: Το προσωπικό του ημερολόγιο, Γκοβόστης, 2005

του Θ. Σ.
Παρασκευή, 4 Αυγούστου 2017

Κάστρα Ιδεών V


Από την Γιορτή του Ίωνος

Από την παρουσία του Κύκλου μας στην Γιορτή του Ίωνος, που διοργανώνει κάθε χρόνο η Επιτροπή Μνήμης και Τιμής του Ίωνος Δραγούμη, μπροστά από την Λευκή στήλη στο σημείο της δολοφονίας του.

Οι χώροι που καταλαμβάνουμε

Η αρχιτεκτονική αποτελεί βασικό μέτωπο στον πόλεμο της ελίτ για τη διάβρωση της παράδοσης και την καθιέρωση ενός παγκόσμιου μονοπολιτισμού, από το οικιακό επίπεδο έως τα δημόσια κτίρια και τους χώρους. Ό,τι και να πιστεύει κανείς για τον Φουκώ, ένα σημείο της μελέτης του για τον πανοπτισμό, στο έργο του “Επιτήρηση και Τιμωρία”, είναι το κλειδί για την κατανόηση της παραπάνω θέσης: Οι χώροι που καταλαμβάνουμε διαμορφώνουν τους χώρους μέσα μας. 

Ένα από αυτά που κάνει η αρχιτεκτονική είναι η κωδικοποίηση και η άσκηση της εξουσίας – και η εξουσία μπορεί, προφανώς, να ασκηθεί με διαφορετικούς τρόπους και για διαφορετικούς σκοπούς. Ας δούμε ορισμένα παραδείγματα: 

Πρώτ' απ' όλα, όποιος επισκέπτεται το παρεκκλήσι της Καπέλα Σιστίνα μπορεί να νοικιάσει καροτσάκια με καθρέπτες τοποθετημένους έτσι ώστε να μπορεί να παρατηρήσει τη ζωγραφική της οροφής χωρίς να τεντώνει το κεφάλι όλη την ώρα. Αυτό, όμως, μπορεί να θεωρηθεί ότι διακόπτει την επιδιωκόμενη επίδραση της αίθουσας. Καθώς γυρίζουμε τα κεφάλια μας πίσω, το σαγόνι χαλαρώνει και πέφτει, αφήνοντάς μας με ανοιχτό στόμα καθώς κοιτάζουμε προς τα πάνω. Ο σχεδιασμός της αίθουσας και η τοποθέτηση των τοιχογραφιών, σ' αυτόν τον μεγαλοπρεπή τόπο λατρείας, αποτελεί θρίαμβο της εξουσίας, καθώς μας αναγκάζει σε μία μηχανική αντίδραση, η οποία μιμείται την έκφραση του προσώπου που ερμηνεύουμε ως συναισθηματική αντίδραση του δέους. Το κτήριο ασκεί φυσική δύναμη επάνω μας, κάνοντάς μας να φαίνεται πως αντιδρούμε απέναντί του με έναν συγκεκριμένο και αρμόζοντα τρόπο. 

Περνώντας σε ένα διαφορετικό παράδειγμα άσκησης εξουσίας, μελέτες έχουν αποδείξει ότι η πυκνή στέγαση έχει αρνητική επίδραση στην αναπαραγωγή των Λευκών (και όχι τόσο αρνητική ή και καθόλου στις άλλες φυλετικές ομάδες). Στην αγορά κατοικιών στο Λονδίνο προσφέρονται πλέον δωμάτια σε διαμερίσματα στο μέγεθος σκυλόσπιτων, 40% μικρότερα από ένα μέτριο δωμάτιο ξενοδοχείου. Η ώθηση για ολοένα μεγαλύτερα κέρδη από τις κατασκευαστικές εταιρείες αποτελεί, προφανώς, έναν παράγοντα, αλλά μπορούμε επίσης να ισχυριστούμε ότι η εγχώρια αρχιτεκτονική στη Δύση έχει στρατευτεί στο πρόγραμμα δημογραφικής αντικατάστασης, ασκώντας άμεση και αρνητική επίδραση στις αναπαραγωγικές συνήθειες μίας συγκεκριμένης φυλετικής ομάδας. 

Ο βασικός ρόλος της αρχιτεκτονικής, ως μηχανισμού εξουσίας σε μια υγιή κοινωνία, θα έπρεπε να είναι η κωδικοποίηση της ταυτότητας του πολιτισμού ενός λαού και η μετάδοσή της μέσω των γενεών για τη διατήρηση της τάξης. Άρα, η αρχιτεκτονική, όπως υπήρξε, βοηθούσε στην ενδυνάμωση της ταυτότητας και στη διατήρηση της ομοιογένειας. 

Έτσι, η λογική επέκταση της ιδέας ότι οι χώροι που καταλαμβάνουμε διαμορφώνουν τους χώρους μέσα μας είναι ότι υπάρχει μία αίσθηση αμοιβαιότητας και οι χώροι που καταλαμβάνουμε διαμορφώνονται επίσης από, ή αντικατοπτρίζουν, τους εσωτερικούς μας χώρους - τουλάχιστον σύμφωνα με την λαϊκή κουλτούρα και τα τεχνουργήματά της. Εάν κάποιος βλέπει τηλεόραση ή κοιτάζει έναν πίνακα ζωγραφικής, για παράδειγμα, περιμένει να δει πρόσωπα σαν το δικό του, πρόσωπα με τα οποία ταυτίζεται. Ο πολιτισμός είναι σαν ένας καθρέπτης: Περιμένεις να δεις την αντανάκλαση του εαυτού σου σ' αυτόν και γι' αυτόν τον λόγο πραγματοποιείται μία προσπάθεια να τερματιστεί αυτό σε όλες τις τέχνες. 

Η αρχιτεκτονική μάς θυμίζει ποιοί ήταν οι πρόγονοί μας, σε τί πίστευαν και, επομένως, ποιοί είμαστε εμείς, ποιά είναι η κληρονομιά μας - της οποίας είμαστε θεματοφύλακες – και τί πρέπει να κάνουμε για να την συνεχίσουμε. Μέσα από την αρχιτεκτονική μάς προκαλούν να συνεχίσουμε να οικοδομούμε έναν κόσμο ο οποίος θα αντικατοπτρίζει εμάς και τα παιδιά μας. 

Το DNA του πολιτισμού, ακόμη και της φυλής, κωδικοποιείται σε κτίρια, τα οποία υποδεικνύουν ιστορικές εποχές. Στη Βρετανία, οι ξεχωριστές φάσεις του αρχιτεκτονικού ρυθμού επιτρέπουν σε κάποιον να περπατήσει μέσα στις πόλεις και να διαπιστώσει την ιστορία τους, την εξέλιξή τους. Οι δημόσιες πλατείες είχαν μια βαθιά αίσθηση νοήματος, μέσα από αρχιτεκτονική που είχε ιστορίες για να πει, και ήταν γεμάτες από μνημεία και αγάλματα που δόξαζαν τους σπουδαίους γιους και τις κόρες του πολιτισμού μας. Τώρα, τέτοια πράγματα δίνουν τη θέση τους στην αφηρημένη βιομηχανική τέχνη. 

Η σήψη, πιθανώς, άρχισε στην Εδουαρδιανή εποχή. Ο Εδουάρδος ο VII ήταν βασιλιάς για μόλις δέκα χρόνια, αλλά ένα ξεχωριστό αρχιτεκτονικό ύφος ονομάστηκε από αυτόν. Ο διάδοχός του, ο Γεώργιος ο V, είδε τη βασιλεία του να συμπίπτει με την άνοδο του μοντερνισμού. 

Προχωρώντας, εκτός από όλα τα παραπάνω, η αρχιτεκτονική μπορεί να χρησιμεύσει ευρύτερα ως εκδήλωση της βαθύτερης πνευματικής ζωής της ανθρωπότητας και της ταυτότητάς μας ως μίας σταθερής όψης της φύσης. 

Από την αρχαιότητα έως πρόσφατα, οι αρχιτέκτονες σχεδίαζαν κτίρια που ενσωματώνουν το μαθηματικό υπόβαθρο της αντικειμενικής ομορφιάς, σύμφωνα με την Ιερή Γεωμετρία και ιδιαίτερα με τη Χρυσή Τομή. Οι κατασκευές αυτές – όπως ο Παρθενώνας, η Παναγία των Παρισίων, τα Γεωργιανά κτίρια – ήταν, συνεπώς, δεμένες αρμονικά στην έμφυτη αισθητική τάξη του φυσικού κόσμου και χρησίμευαν ως πλαίσια για τα ανθρώπινα σώματα, τα οποία έχουν τις δικές τους αναλογίες που καθορίζονται από τη Χρυσή Τομή και αποτελούν με τη σειρά τους πλαίσια για το Πνεύμα. Σε κατάλληλα σχεδιασμένα κτίρια, υπάρχει μια αίσθηση κατά την οποία, ακόμη και βαθιά μέσα στην πόλη, διατηρούμε τη σχέση μας με τη φύση και μας υπενθυμίζεται η θέση μας στη μεγάλη αλυσίδα της Χρυσής Σπείρας. 

Η σύγχρονη αρχιτεκτονική επιδιώκει να μειώσει τη σχέση μας με τις παραδόσεις και τους προγόνους μας και, κυρίως, τη σχέση με τον φυσικό κόσμο και τους υπερβατικούς νόμους. Τί είναι μια ανθρωπότητα που απομακρύνεται από τον πολιτισμό και τη φύση; Θέλουμε κτίρια που μας πλαισιώνουν ως υπερήφανους κληρονόμους των ευγενών πολιτισμών και παραδόσεων των προγόνων μας και ευρύτερα ως αδιαίρετα συστατικά στη μεγάλη και φαινομενικά θεία τάξη της φύσης; Ή μήπως θέλουμε να είμαστε ανιστορικές ανταλλάξιμες μονάδες εργασίας, έτοιμες να αναμειχθούν στα αυθαίρετα σύνορα οποιασδήποτε οικονομικής ζώνης; 

Σ' αυτό το σημείο αποδεικνύεται ζωτικής σημασίας η ύπαρξη ενός υγιούς αμοιβαίου κυκλώματος εσωτερικής και εξωτερικής διαμόρφωσης μέσω της αρχιτεκτονικής. Η διάσπαση αυτού του κυκλώματος μπορεί να δώσει ένα βασικό πλεονέκτημα στη διεξαγωγή του πολιτιστικού πολέμου, κάνοντας έναν λαό να ξεχάσει ποιος είναι σε κάθε επίπεδο, έτοιμος να διαμορφωθεί σύμφωνα με τις επιθυμίες άλλων. Αντικατοπτρίζοντας μία ψευδή ταυτότητα για αρκετό χρονικό διάστημα, αυτή θα αρχίσει να ισχυροποιείται. 

Μπορεί, όμως, να υπάρχει λόγος να είμαστε αισιόδοξοι. Ο Νικόλαος Πέβσνερ, αναφερόμενος στη θέρμη της Βικτωριανής εποχής για την κατασκευή εκκλησιών, παρατήρησε ότι αυτό δεν είχε να κάνει τόσο με τη δύναμη του χριστιανισμού, όσο με την ανησυχία των Βικτωριανών για το μέλλον, σε μια κοινωνία που όλο και περισσότερο κυριαρχείται από τον καταναλωτισμό και την άνοδο των ναών του καπιταλισμού – δηλαδή τα εμπορικά κέντρα και τις στοές. Αυτή η ανησυχία έδωσε την ώθηση στην αρχιτεκτονική ώστε να προσπαθήσει να ακυρώσει την επερχόμενη εξουσία του καταναλωτισμού. 

Μήπως μπορεί να γίνει μία παρόμοια ανάγνωση για την τρέχουσα θέρμη της επικρατούσας αρχιτεκτονικής τάσης να καταστρέφει τα υπάρχοντα κτίρια και να τα αντικαθιστά με αυτές τις ιδιόμορφες μονοπολιτισμικές κατασκευές; Μήπως αυτό αντικατοπτρίζει τον φόβο ότι καθώς ξετυλίγεται η ατζέντα της παγκοσμιοποίησης όλο και περισσότεροι θα απορρίπτουν το ψεύτικο αφήγημά της; 

Είναι καιρός να επαναφέρουμε το κύκλωμα και να αρχίσουμε ξανά να οικοδομούμε για την αιωνιότητα, με τις πολλές έννοιες της λέξης. Έτσι ώστε, την επόμενη φορά που θα παρατηρούμε την ζωγραφική στην οροφή ενός κτιρίου να θυμόμαστε γιατί το στόμα μας μένει ανοιχτό. 

Μετάφραση/απόδοση, για το Ιδεάπολις, της Ε.Π.
Κυριακή, 23 Ιουλίου 2017

Η Τέχνη και η Παράδοση

“Το απτό με αρνιέται αυτή την άχρονη ώρα”… 
Βύρων Λεοντάρης 

Ενόσω αναδευόμαστε μέσα στο μεταμοντέρνο δυστοπικό παρόν, οι λέξεις αποτελούν τον λώρο που κάνει διαρκή τον ιστορικό χρόνο και γεμίζει το παρόν με το νόημα μιας αυταξίας. Οι λέξεις είναι που επιμηκύνουν την δύναμη της ομορφιάς. Οι λέξεις είναι ο υμένας που δεν αφήνει την ζωή να διακοπεί, είναι το αγκωνάρι απ’ το οποίο κρατιόμαστε καθώς πλέουμε σε αυτόν τον σκοτεινό βαλτότοπο. 

Η Τέχνη, ούτως ή άλλως, μιλάει για τα απεικάσματα. Μέσα όμως από το διαστατό δεικνύει το άχρονο. Υπερβαίνει την μορφή χωρίς να την αποδομεί ή να την εξαλείφει. 

Η Παράδοση μας θάλπει σαν την φωτεινή ανταύγεια, σαν τον σπαρταριστό απόηχο της πρώτης ομιλίας. Είναι το στίγμα της οικειότητας, η εστία στην οποία κανείς πάντοτε επιστρέφει, το νοσταλγικό αγνάντεμα του μέλλοντος. Ο ατενής αναστοχασμός. 

Η Παράδοση ανακαλύπτεται σαν μορφή, φτάνει σε μας μέσα από μορφές. Η Τέχνη περικλείει σε μορφές, πλαστουργεί επίσης μορφές. Εξ ου και η επιτελεστικότητα αμφότερων. 

Μορφή θα πει “χώρος” όπως σημαίνεται στον “χρόνο”. Έτσι, η μορφή δύναται να διαφυλάξει το μέλλον. 

Μορφή θα πει ακεραιότητα και ομορφιά. Άρα εκκολάπτει το καθολικό. Έτσι, η μορφή δύναται να διαφυλάξει το μέλλον. 

Μορφή θα πει σταθερότητα, συμμετρία, λογικότητα, ψαύση των οντολογικών συνιστωσών. 

Επομένως, Τέχνη και Παράδοση λειτουργούν σωστικά για το παρόν, ελπιδοφόρα για το μέλλον. Τέχνη και Παράδοση αποσβήνουν την φθορά, αγγέλλουν την αθανασία. 

Τέχνη και Παράδοση μοιράζονται και κοινωνούνται. Γι’ αυτό και επαληθεύονται. Αντιπαλεύουν την διάσπαση, την ρευστότητα, την σχετικότητα. Σμιλεύουν σε μια ολιστική προοπτική την συλλογικότητα. Χαρίζουν διιστορική συνοχή. Πληρότητα. 

Προδημοσίευση από το νέο βιβλίο του Άγγελου Δημητρίου
Κυριακή, 16 Ιουλίου 2017

Η Θερινή Γιορτή της Εστίας


Οι υποδεέστεροι της Ευρώπης

Το πρόβλημα των γύφτων και η προέλευσή του 

Η σημερινή καταστροφική κατάσταση που επικρατεί στην Ευρώπη με την λαθρομετανάστευση, μας κάνει να ξεχνάμε μία σημαντική αλλόφυλη ομάδα που ζει για αιώνες στην ήπειρο: Τους γύφτους ή “Ρομά”. Η Jelena Čvorović, ανθρωπολόγος στο Εθνογραφικό Ινστιτούτο της Σέρβικης Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, είναι η συγγραφέας δύο βιβλίων και πολλών επιστημονικών εργασιών για τους γύφτους της Σερβίας. Στο βιβλίο της “The Roma: A Balkan Underclass”,που εκδόθηκε από το Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών του Ούλστερ, χρησιμοποιεί την θεωρία επιλογής r/Κ για να αναλύσει το αιώνιο πρόβλημα των γύφτων στην Ευρώπη. 

Από τη Βορειοδυτική Ινδία

Οι πρόγονοι των γύφτων της Ευρώπης προέρχονται από τη βορειοδυτική Ινδία και μετακινήθηκαν στη Δύση, για άγνωστους λόγους, περίπου το 800 - 950 μ.Χ. Δεν ήταν ποτέ εθνικά ομοιογενείς αλλά αποτελούσαν, όπως αναφέρει η Δρ. Čvorović, “ένα συνονθύλευμα γενετικά απομονωμένων πληθυσμών” με μεγαλύτερη γενετική ποικιλομορφία από τους Ευρωπαίους. Η γλώσσα τους, η Ρομανί, περιλαμβάνει δανεισμένες λέξεις που δείχνουν ότι έχουν περάσει από την Περσία και την Αρμενία, ενώ τα βυζαντινά αρχεία δείχνουν ότι έφτασαν στην Κωνσταντινούπολη το 1054. Από την Ελλάδα διασκορπίστηκαν σε ολόκληρη τη βαλκανική χερσόνησο και οι πρώτες αναφορές της παρουσίας τους στην κεντρική Ευρώπη χρονολογούνται από τον 14ο αιώνα. Μερικοί γύφτοι ταξίδεψαν ως τη Γαλλία, την Ισπανία, ακόμα και ως τη Βρετανία, κυρίως, όμως, συγκεντρώθηκαν στην Ανατολική Ευρώπη: 

Χώρα                Απόλυτοι Αριθμοί      Ποσοστό Πληθυσμού
Βουλγαρία              750.000                           10,33
Σκόπια                    200.000                            9,59
Σλοβακία                500.000                            9,17
Ρουμανία               1.850.000                          8,32
Σερβία                    600.000                            8,18
Ουγγαρία               700.000                             7,05
(Εκτίμηση του Συμβουλίου της Ευρώπης για το 2010)

Ο συνολικός πληθυσμός των γύφτων της Ευρώπης πιστεύεται ότι είναι κάπου μεταξύ 10 και 12 εκατομμύρια, μεγαλύτερος από τους πληθυσμούς Ουγγαρίας και Σουηδίας. Είναι γνωστοί με διάφορες ονομασίες όπως Σίντι, Μανούς, Ρομά, Τσιγγάνοι και Γιτάνοι. Η ονομασία που χρησιμοποιείται πιο συχνά είναι Γύφτοι (αγγλ. Gypsy), μία παραφθορά της λέξης Αιγύπτιοι, που αντανακλά την λανθασμένη πεποίθηση ότι προέρχονται από την Αίγυπτο. Ο πολιτικά ορθός όρος είναι Ρομά και προέρχεται από το όνομα της γλώσσας τους, αν και πολλοί από αυτούς δεν μιλάνε πλέον την Ρομανί. 

Η Δρ. Čvorović περιγράφει τη συνηθισμένη κατάσταση των γύφτων στην Ευρώπη ως εξής: “Οι κοινότητες των Ρομά τείνουν να είναι διαχωρισμένες και χαρακτηρίζονται από φτώχεια, ανεργία, ελάχιστη εκπαίδευση και κακή ποιότητα στέγασης. Σε όλη την Ευρώπη, οι Ρομά αντιμετωπίζουν κοινωνικό αποκλεισμό, χαμηλότερο προσδόκιμο ζωής (δέκα με δεκαπέντε χρόνια χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο), έχουν υψηλότερο ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας και ποσοστά ανεργίας έως και 80 τοις εκατό. Από τότε που ήρθαν στην Ευρώπη έχουν αντιμετωπιστεί με εχθρότητα και έχουν κατηγορηθεί για τα πάντα, από μικροκλοπές μέχρι απαγωγές παιδιών, κανιβαλισμό και σατανισμό”. 

Μικροί, ενδογαμικοί πληθυσμοί γύφτων ζουν για δεκαετίες στο περιθώριο των ευρωπαϊκών κοινωνιών, εργαζόμενοι ως πλανόδιοι, τεχνίτες και διασκεδαστές. Η προθυμία τους να μετακινούνται από τόπο σε τόπο “τους επιτρέπει να εκμεταλλεύονται μικρές ευκαιρίες στην οικονομία των οικοδεσποτών τους” αποδεχόμενοι συχνά “αγγαρείες που κανείς άλλος δεν δέχεται”. Όταν αυτές οι πηγές εσόδων στερεύουν, ζουν ως κλέφτες και ζητιάνοι. Στα ιστορικά αρχεία περιγράφονται ως νομάδες που μετακινούνται σε ομάδες 30-100 ατόμων, υπό την ηγεσία ενός γηραιότερου. 

Σε διάφορα χρονικά σημεία και τόπους απαγορεύτηκε στους γύφτους να εισέρχονται σε εκκλησίες, να παντρεύονται Ευρωπαίους ή να ασκούν ορισμένα επαγγέλματα. Στη Ρουμανία, μάλιστα, ήταν υποδουλωμένοι για ένα χρονικό διάστημα. 

Οι γύφτοι είναι αντιδημοφιλείς στους Ευρωπαίους μέχρι σήμερα. Πολλές πρόσφατες δημοσκοπήσεις επιβεβαιώνουν ότι είναι μακράν η πιο αντιδημοφιλής κοινωνική/φυλετική ομάδα και θεωρούνται ως σημαντική επιβάρυνση στους δημόσιους πόρους. Η αντίληψη αυτή είναι δικαιολογημένη καθώς, όπως αναφέρει η Δρ. Čvorović, “στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, κατά μέσο όρο 46,8 τοις εκατό των οικογενειών των Ρομά λαμβάνουν κοινωνική βοήθεια και 56,8 τοις εκατό λαμβάνουν πληρωμές υποστήριξης τέκνων”. Στη Βουλγαρία, το 90 τοις εκατό των γύφτων ζει με κρατικά επιδόματα. Στη Βρετανία, “η επιδέξια εκμετάλλευση του συστήματος Πρόνοιας έφερε την κατακραυγή από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, την αστυνομία και από τα φιλανθρωπικά ιδρύματα για τους αστέγους”

Οι γύφτοι, από την πλευρά τους, δεν έχουν σε υπόληψη τους γκατζέ (ένας όρος για τους μη γύφτους). Στη δική τους αντίληψη περί τελετουργικής καθαρότητας, οι γκατζέ θεωρούνται ακάθαρτοι. “Οι περισσότερες ομάδες περιορίζουν τις επαφές τους με τους ξένους σε οικονομικές συναλλαγές και στις σύντομες συναντήσεις με τους υπαλλήλους της Πρόνοιας ή το προσωπικό των νοσοκομείων”. Δεν θεωρούν το να κλέβουν ή να εξαπατούν τους γκατζέ ως ηθικά μεμπτό. Οι γύφτισες δεν επιτρέπεται να παντρεύονται γκατζέ και περιθωριοποιούνται από τους δικούς τους εάν το κάνουν. Μερικοί γύφτοι έχουν παντρευτεί Ευρωπαίες, μόνο όμως μετά την υπόσχεση της γυναίκας να υιοθετήσει τα ήθη και τα έθιμά τους. 

Οι Ευρωπαίοι έχουν κάνει πολλές προσπάθειες, από τον Διαφωτισμό και μετά, για να βελτιώσουν την κατάσταση με τους γύφτους και για την ενσωμάτωσή τους στην ευρύτερη κοινωνία. Στο δεύτερο μισό του δεκάτου όγδοου αιώνα, η Αυτοκράτειρα Μαρία Θηρεσία των Αψβούργων προσπάθησε να εξαλείψει τον νομαδικό τρόπο ζωής των γύφτων ενθαρρύνοντας την αφομοίωση. Το 1761 ξεκίνησε τη “διευθέτηση” του θέματος απαγορεύοντας στους γύφτους την άσκηση των παραδοσιακών ασχολιών τους και στέλνοντας τα παιδιά τους στο σχολείο, ακόμα και με τη βία. Η Δρ. Čvorović σημειώνει ότι κι αυτή η προσπάθεια δεν είχε καλύτερα αποτελέσματα σε σχέση με άλλες παρόμοιες προσπάθειες που έγιναν σε άλλες περιοχές από άλλους κυβερνήτες. 

Η εθνικοσοσιαλιστική Γερμανία δεν έδειχνε ανοχή απέναντι στους γύφτους και υπολογίζεται ότι εξολοθρεύτηκαν 300 έως 600 χιλιάδες. Οι κομμουνιστικές κυβερνήσεις, από την άλλη πλευρά, έδειχναν μία σχετική εύνοια. Ο σοσιαλισμός είναι ένα σύστημα που δεν ευνοεί ιδιαίτερα τους επιχειρηματίες ή τους καινοτόμους αλλά δεν είναι τόσο κακό για τους φτωχούς εργαζόμενους. Οι γύφτοι είχαν εγγυημένη απασχόληση στις κρατικές επιχειρήσεις, συνήθως σε θέσεις ανειδίκευτων, αλλά με τους ίδιους πενιχρούς μισθούς και οφέλη, όπως ο υπόλοιπος πληθυσμός. 

Ως εκ τούτου, επλήγησαν περισσότερο από τους υπόλοιπους στη μετασοβιετική εποχή: “Αποκαλέστηκαν “ορφανά της μετάβασης”, ως αποτέλεσμα της αξιοθρήνητης εμπειρίας τους από την πτώση του κομμουνισμού. Η μετάβαση ξεκίνησε σε μια εποχή που οι οικονομίες όλων των εθνών (της ανατολικής Ευρώπης) ήταν κοντά στο σημείο της κατάρρευσης και η εξαθλίωση και η ανεργία αυξήθηκαν σημαντικά. Το βιοτικό επίπεδο έπεσε για όλους και για τους Ρομά ακόμα περισσότερο. Υπέφεραν από ακατάλληλες συνθήκες στέγασης, έλλειψη εκπαίδευσης και δεξιοτήτων και η εξάρτησή τους από τα κρατικά επιδόματα και τις υπηρεσίες ήταν διαρκώς αυξανόμενη”

Ενώ υπάρχει μια τεράστια βιβλιογραφία για τους γύφτους και για τα προβλήματά τους, η οποία καταλήγει σε μία “τσιγγανομανία”, η Δρ. Čvorović σημειώνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της χαρακτηρίζεται από την απουσία μιας γενικής θεωρίας και την έλλειψη εμπειρικής βάσης. Η ίδια, από την πλευρά της, εφαρμόζει την ιστορική θεώρηση και την θεωρία επιλογής r/Κ, όπως αυτή αναπτύχθηκε από τον E. O. Wilson και εφαρμόστηκε από τον J. Philippe Rushton

Η υψηλή γονιμότητα είναι το κεντρικό στοιχείο της αναπαραγωγικής στρατηγικής r, αλλά παρουσιάζει μειονεκτήματα: Χαμηλή επένδυση στα πολλά παιδιά που γεννιούνται, μικρότερη διάρκεια ζωής, συμπεριφορά υψηλής επικινδυνότητας, χαμηλότεροι δείκτες νοημοσύνης και βραχυπρόθεσμος σχεδιασμός. Από την άλλη πλευρά, η στρατηγική Κ, που αποτελεί χαρακτηριστικό των Ευρωπαίων, θυσιάζει τον μεγαλύτερο αριθμό απογόνων προκειμένου να επιτραπεί μεγαλύτερη επένδυση σε κάθε παιδί. Αυτό συνδέεται με μεγαλύτερους δείκτες νοημοσύνης, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και επιβράδυνση της ικανοποίησης. Η Δρ. Čvorović καταλήγει ότι οι γύφτοι και οι Ευρωπαίοι διαφέρουν συστηματικά σύμφωνα με τη στρατηγική που ακολουθούν σχετικά με τη θεωρία r/K. 

Τα συνολικά ποσοστά γονιμότητας βρίσκονται πλέον κάτω από το όριο αντικατάστασης του πληθυσμού σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Στις πρώην κομμουνιστικές χώρες, ο μέσος όρος γονιμότητας μειώθηκε σημαντικά από το 2000 και βρίσκεται στο όριο μεταξύ 1,1 με 1,4 παιδιά ανά γυναίκα - ο χαμηλότερος από οποιαδήποτε περιοχή στον κόσμο. Επίσης, στα περισσότερα ευρωπαϊκά έθνη, ο μέσος όρος ηλικίας της γυναίκας κατά τον πρώτο γάμο έχει ξεπεράσει τα 30. 

Από την άλλη πλευρά, οι τσιγγάνες παραδοσιακά παντρεύονται μεταξύ των 14 και 17. Εγκυμονούν μια εβδομάδα λιγότερο από ότι οι Ευρωπαίες και τα παιδιά είναι μικρότερα κατά τη γέννησή τους - βιολογικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την αναπαραγωγή υψηλής γονιμότητας τύπου r. Η Δρ. Čvorović δεν παρέχει μια συνολική εκτίμηση της τρέχουσας γονιμότητας των γύφτων αλλά δίνει αριθμούς: 3,0 παιδιά ανά γυναίκα στη Βουλγαρία, 3,03 στη Σερβία, 3,12 στην Ουγγαρία, 3,2 στην Μπρατισλάβα, 3.3 έως 3.7 για ορισμένες ομάδες στην Ρουμανία, 3,9 στην Κροατία και 4.3 στην Ανατολική Σλοβακία. Όπως καταλαβαίνουμε, οι γύφτοι και τα προβλήματα που συνδέονται μ' αυτούς θα πολλαπλασιαστούν τα επόμενα χρόνια. 

Και οι ίδιοι, όμως, υποφέρουν από τα μειονεκτήματα της στρατηγικής r. Το προσδόκιμο ζωής είναι χαμηλό, καθώς μόνο το 2,7 τοις εκατό του πληθυσμού τους είναι πάνω από 65 χρονών, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την Ε.Ε είναι 17 τοις εκατό. Ο συνδυασμός της υψηλής γονιμότητας και του χαμηλού προσδόκιμου ζωής δίνει στους γύφτους της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης μία μέση ηλικία που φτάνει μόλις τα 20,5 έτη, “ένας αριθμός συγκρίσιμος με τις φτωχότερες αφρικανικές ή ασιατικές κοινωνίες”. Ιδιαίτερα εκπληκτικές είναι οι αναλογίες των παιδιών σε σχέση με τους ηλικιωμένους. Ανάμεσα στους Ευρωπαίους, που παρακμάζουν δημογραφικά, υπάρχουν 92,1 παιδιά κάτω των 15 ετών για κάθε 100 άτομα ηλικίας 65 και άνω, ενώ στους γύφτους η αναλογία φτάνει στα 1343. 

Οι σχετικά βραχείες ζωές των γύφτων μαστίζονται από προβλήματα υγείας. Σύμφωνα με τα έγγραφα του Αναπτυξιακού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών, η παιδική θνησιμότητα μεταξύ των γύφτων της Ουγγαρίας, της Τσεχίας και της Σλοβακίας είναι διπλάσια από το επίπεδο της χώρας. Στη Ρουμανία, η αναλογία είναι τριπλάσια έως και τετραπλάσια. Στη Βουλγαρία το 1989, καθώς ο κομμουνισμός κατέρρευσε, η αναλογία ήταν εξαπλάσια. 

Οι καρδιαγγειακές παθήσεις, που συχνά προκαλούνται από την παχυσαρκία, αποτελούν τη συνηθέστερη αιτία θανάτου. Οι γύφτοι επίσης έχουν αναφερθεί ότι έχουν υψηλά επίπεδα ηπατίτιδας, φυματίωσης, δερματικών παθήσεων και διαβήτη τύπου 2. Πολλοί καπνίζουν και τρώνε πολύ λίπος. Η κακή υγιεινή οδηγεί σε παρασιτικές και μεταδοτικές ασθένειες. Ο γάμος μεταξύ στενών συγγενών οδηγεί σε ένα υψηλό ποσοστό γενετικών συνδρόμων, ενώ οι μητέρες συχνά αντιστέκονται στις προσπάθειες εμβολιασμού των παιδιών τους. 

Η Δρ. Čvorović θεωρείται ειδικός στο IQ των γύφτων, έχοντας γράψει τέσσερις σχετικές εργασίες με τον καθηγητή Rushton. Αναφέρει ότι ο υψηλότερος μέσος όρος του δείκτη IQ σ' αυτούς τους πληθυσμούς είναι 85 στη Σλοβενία, άμεσα συγκρίσιμος με τους μαύρους της Αμερικής. Ενδεικτικά, σε άλλες χώρες, είναι 83 για την Σλοβακία, 70 για την Σερβία και 60 για την Ρουμανία – ειδικότερα αυτός ο μέσος όρος είναι από τους χαμηλότερους που έχουν καταγραφεί για οποιονδήποτε πληθυσμό οπουδήποτε. 

Παραδοσιακά, η εκπαίδευση των γύφτων είναι άτυπη και προφορική, αν και η Δρ. Čvorović αναφέρει ότι στην τυπική οικογένεια των Ρομά “η λεκτική επικοινωνία χαρακτηρίζεται από την απουσία αφηρημένων και λεπτών εννοιών”. Πολλοί γύφτοι είναι αναλφάβητοι, αν και αρκετά παιδιά πλέον αρχίζουν το σχολείο, παρ' όλα αυτά η παρακολούθησή τους είναι αντικανονική: “Όταν εμφανίζονται στο σχολείο, πηγαίνουν συχνά χωρίς το απαραίτητο εκπαιδευτικό υλικό, επειδή το θεωρούν άσχετο και ούτε αυτοί ούτε οι γονείς τους ξέρουν πώς να το χρησιμοποιήσουν. Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, όταν χάνουν το ενδιαφέρον, σηκώνονται και περπατούν ή φωνάζουν στους συμμαθητές τους. Τελικά απλώς φεύγουν από το σχολείο εντελώς”. Στα ανατολικά κομμουνιστικά κράτη, συνήθιζαν να στέλνουν τα παιδιά των γύφτων σε ειδικά σχολεία, είτε αποκλειστικά μαζί με ομόφυλούς τους είτε μαζί με παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες. 

Τα παιδιά των γύφτων λειτουργούν τέλεια στο δικό τους περιβάλλον και εκτελούν ορισμένα καθήκοντα καλύτερα και από τα παιδιά των Ευρωπαίων. Για παράδειγμα, προσανατολίζονται εύκολα σε μεγάλες πόλεις από νεαρή ηλικία. Ωστόσο, έχουν μεγάλη δυσκολία να σκεφτούν αφαιρετικά ή να αντιμετωπίσουν νέες καταστάσεις. Για τα παιδιά, αλλά και τους ενήλικες, η συνήθης συμπεριφορά όταν τα πράγματα δυσκολεύουν είναι διακόψουν την επαφή. Η αυτοαπομόνωση των γύφτων μπορεί, εν μέρει, να είναι ένας τρόπος αποφυγής των γνωστικών απαιτήσεων της ευρωπαϊκής κοινωνίας. 

Από την πτώση του κομμουνισμού, η Ευρωπαϊκή Ένωση ασκεί πιέσεις στα βαλκανικά κράτη για καλύτερη μεταχείριση των γύφτων, παρόλο που οι ίδιοι ερμηνεύουν το γεγονός αυτό ως μια προσπάθεια να τους εμποδίσουν να μεταναστεύσουν στην πιο εύπορη κεντρική Ευρώπη. Η ΕΕ έχει ζητήσει, για παράδειγμα, το κλείσιμο των σχολείων αποκλειστικά για γύφτους, παρά το ότι υπάρχουν καλοί λόγοι για να διατηρηθούν. 

Δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες με μεγάλο πληθυσμό γύφτων συμμετείχαν στο πρόγραμμα “Δεκαετία ένταξης των Ρομά”, που διήρκεσε τα έτη 2005 – 2015, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και με τη χρηματοδότηση του Open Society Institute του George Soros, της Παγκόσμιας Τράπεζας και των εθνικών κυβερνήσεων. Η Δρ. Čvorović αναφέρει ότι ακόμα κι αυτό το “πιο φιλόδοξο εγχείρημα μέχρι τώρα δεν κατάφερε να αποφέρει αποτελέσματα στις καθημερινές ζωές για τους περισσότερους Ρομά”. Αν μη τι άλλο, η ζωή τους είναι χειρότερη. 

Βρήκα τον εαυτό μου να συμπάσχει με τους γύφτους απέναντι στις άκαρπες προσπάθειες αφομοίωσής τους. Οι γραφειοκράτες της ΕΕ και του ΟΗΕ, με λίγη γνώση και λιγότερη εμπειρία για τους γύφτους και τα προβλήματά τους, εξακολουθούν να φαντάζονται ότι απέχουν μόνο ένα νέο πρόγραμμα ή μια πολιτική μακριά από την παραγωγή της πρώτης γενιάς γύφτων με διδακτορικές διατριβές. Η βασική αρχή αυτής της αυταπάτης είναι, φυσικά, η άρνηση της αποδοχής των βιολογικών διαφορών μεταξύ των ανθρώπινων πληθυσμών - αυτή η άρνηση είναι ίσως η μεγαλύτερη αιτία των κακών στη Δύση σήμερα. 

Ο εδαφικός διαχωρισμός μπορεί να μην λύσει το “πρόβλημα των Ρομά”. Οι γύφτοι δεν έχουν ιστορία πολιτικής ή ακόμη και οικονομικής ανεξαρτησίας. Όπως προαναφέρθηκε, παραδοσιακά εκμεταλλεύονταν θέσεις στο περιθώριο της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ο αναγκαστικός διαχωρισμός μπορεί να αποδειχθεί ανθρωπιστική καταστροφή. Ένας πιο ρεαλιστικός στόχος μπορεί να είναι απλώς να τους αποτρέψουμε από την εκμετάλλευση του συστήματος Πρόνοιας. 

Από την άλλη πλευρά, καθώς αυξάνεται ο πληθυσμός τους, οι Ευρωπαίοι πρέπει να σταματήσουν να τους βλέπουν φιλανθρωπικά και να αρχίσουν να τους θεωρούν επικίνδυνους δημογραφικούς ανταγωνιστές. Σίγουρα, η εμπλοκή του Σόρος και η προσπάθεια “αφομοίωσης” δεν βοηθούν την κατάσταση. Η εύρεση μιας δίκαιης πολιτικής και για τους γύφτους και για τους Ευρωπαίους δεν έχει να κάνει απλά με καλές προθέσεις. Βασική προϋπόθεση είναι η αναγνώριση των φυσικών διαφορών μεταξύ των δύο λαών. 

Μετάφραση/απόδοση, για το Ιδεάπολις, του Νίκου Καρατουλιώτη 
* η λέξη γύφτος, παρά το ότι δεν θεωρείται πολιτικά ορθή, 
χρησιμοποιείται όπου gypsy στο πρωτότυπο, για την πιστότητα της μετάφρασης
Σάββατο, 24 Ιουνίου 2017

Ο στραβός γιαλός της αριστεράς

Τις ημέρες αυτές δεν μπορεί παρά να ‘χει την τιμητική του ο Μπαλάφας του ΣΥΡΙΖΑ, με την απαράδεκτη δήλωσή του περί “στραβής” για τη δολοφονία του 11χρονου μαθητή στο Μενίδι. Επειδή η ηθική ανωτερότητα, η συγκρότηση του χαρακτήρα αλλά και οι αξίες ελέγχονται μόνο στις “στραβές” και όχι όταν τυρβάζει κανείς ανέμελος στα υπουργικά ή βουλευτικά έδρανα, του ευχόμαστε να του τύχει κι αυτού καμιά στραβή μήπως και νιώσει. 

Από ‘κει και πέρα, τα κίνητρα της δηλώσεως αυτής διαπιστώνονται εύκολα: Η ιδεοληπτική αντίληψη της εν Ελλάδι αριστεράς περί στηρίξεως – ηθικής και υλικής - όλων των κοινωνικών ομάδων που, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, βυσσοδομούν εναντίον των Ελλήνων. Σύμφωνα μ’ αυτή την αντίληψη, η αντιμετώπιση του προβλήματος της εξάρσεως της εγκληματικότητας θα προέλθει, βεβαίως, από την παράδοση περαιτέρω προνομίων στους θύτες – βλέπε και “ευπαθείς κοινωνικά ομάδες”. Τι πιο λογικό, άλλωστε; 

Θέμα του παρόντος, όμως, είναι άλλο και αφορμή γι’ αυτό είναι η δήλωση Μπαλάφα. Ένα πρώτο συμπέρασμα που δύναται να εξαχθεί είναι πως οι αριστεροί σύντροφοι προστατεύουν ο ένας τον άλλον. Δεν έχει σημασία τι ξεδιάντροπο και αντίθετο σε κάθε λογική είπε ή έπραξε κανείς, αυτό δεν θα καταδικασθεί ή και θα υποστηριχθεί με ζέση από άλλους συντρόφους (αναλόγως προφανώς της βλακείας που χαρακτηρίζει κάθε δήλωση ή πράξη). Με αυτές τις πρακτικές έχουν καταφέρει μία ιδιότυπη και πρακτική ασυλία για τους ίδιους και τους συντρόφους τους αφ’ ενός, αφ’ ετέρου κάθε δήλωση, όσο εξωπραγματική και αν ακούγεται, να χρειάζεται να συζητηθεί μέρες επί ημερών, χωρίς να υπάρχει η δυνατότητα της παραχρήμα απορρίψεώς της. 

Το βασικό συμπέρασμα του παρόντος εξάγεται από τη συμπληρωματική δήλωση Μπαλάφα, στην οποία λίγο - πολύ υποστηρίζει την προηγουμένη δήλωσή του. Στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό, υπάρχει ένα συγκεκριμένο κομμάτι της κοινωνίας, προερχόμενο κατά κύριο λόγο από την πάσης φύσεως αριστερά, του οποίου η κοσμοθεωρία αλλά και ο τρόπος ζωής συνοψίζονται σε ό,τι πιο αποδομητικό για την κοινωνική συμβίωση, όπως την γνωρίζαμε μέχρι πρότινος, και σε ό,τι αντίθετο με την κοινή λογική. Δυστυχώς, αυτό το κομμάτι της κοινωνίας απαρτίζεται – μεταξύ άλλων - και από καθηγητές πανεπιστημίων (δηλαδή από τους διαμορφωτές της ελίτ της κάθε χώρας, τουλάχιστον στη θεωρία), οι οποίοι είτε απλά λειτουργούν επί πληρωμή είτε υποστηρίζουν οποιαδήποτε καινούργια ιδέα απλώς και μόνο γιατί είναι μοντέρνα, όπως σημείωνε ο Γ. Λε Μπον. Είμαι σίγουρος ότι γνωρίζετε πολλά παραδείγματα για καινοφανείς ιδέες και πρακτικές που οδηγούν νομοτελειακά στην πλήρη σήψη, οπότε θεωρώ αλυσιτελές να μιάνω το κείμενο με περιστατικά και παραδείγματα. 

Τα ελατήρια αυτών των ανθρώπων είναι ξεκάθαρα: Η υλική ακμή της Δύσεως είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πρώτη εικόνα που έρχεται στο μυαλό, η οποία είναι μια οικογένεια λευκών όπου ο πατέρας εργάζεται και η μητέρα ίσως εργάζεται αλλά κυρίως είναι επιφορτισμένη με την ανατροφή των παιδιών τα οποία φοιτούν σε κάποιο σχολείο. Όλη η δήθεν κοινωνική πρόοδος στοχεύει στη βίαια μεταβολή του προτύπου αυτού. Η οικογένεια, κύριος στόχος αυτών των επιθέσεων, από κύτταρο της κοινωνίας και θεματοφύλακας παραδόσεων και αξιών μετατρέπεται σταδιακά σε μια δυνατότητα επιλογής γι’ αυτούς που μπορούν ν’ ανθέξουν το οικονομικό βάρος. 

Επιστρέφοντας στα καθ’ ημάς, είναι γνωστό ότι η βάση του περίφημου ηθικού πλεονεκτήματος της αριστεράς είναι η διαστρέβλωση και παραχάραξη της ιστορίας, όπου εμφανίζονται ως ήρωες τύποι όπως ο Βελουχιώτης ή ο Ζαχαριάδης. Η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, με τις παλινωδίες της και με τους αστέρες τύπου Μπαλάφα, Πολάκη, Φωτίου και λοιπούς, έχει ξεβρακωθεί από αυτό το δήθεν ηθικό πλεονέκτημα προ πολλού. Αν η μάχη για το “παρελθόν” έχει χαθεί, ας μην τους επιτρέψουμε να βιάσουν το μέλλον μας και να μας βυθίσουν στον στραβό γιαλό της ιδεοληψίας τους. 

του Θ. Σ.
Κυριακή, 18 Ιουνίου 2017
Ταυτότητα

Αρχείο

Δημοφιλείς Αναρτήσεις

-Ελεύθερη αναδημοσίευση κειμένων - Ομάδα Ιδεάπολις - επικοινωνία: ideapolisgr@yahoo.gr - Πάτα στις ρίζες σου γερά και κοίτα ψηλά -